ABD borsaları, yılın başındaki kısa süreli düşüşün ardından yeniden rekor seviyelere tırmanırken, olası riskleri umursamayan yatırımcılar arasında coşkulu bir hava hakim. Son kapanış (29 Ağustos 2025) ile S&P 500 endeksi 6.500 puanı da aşarak tarih yazdı. Diğer ana endekslerde de durum farklı değil.
Ancak tarihin derinliklerinden gelen bir gösterge, bu coşkunun tehlikeli bir zirvede olabileceğine dair uğursuz bir uyarıda bulunuyor ve piyasaların 154 yılın en pahalı ikinci döneminden geçtiğini gösteriyor.
Yılın ilk aylarında ABD Başkanı Donald Trump’ın gümrük vergisi politikalarıyla sarsılan piyasalar, ticaret savaşlarına 90 günlük bir ara verilmesiyle yönünü hızla yukarı çevirmişti.
Bu ralli, S&P 500, Nasdaq ve Dow Jones endekslerini defalarca rekor seviyelere taşıdı. Fakat tarih tekerrür ederse, bu coşkulu kutlama yakında üstelik hüsranla sona erebilir.
154 yılın en pahalı ikinci borsası: Shiller P/E Oranı alarm veriyor
Bir piyasanın ne kadar “pahalı” olduğunu anlamak için kullanılan en güvenilir ölçütlerden biri, Nobel ödüllü ekonomist Robert Shiller tarafından geliştirilen ve döngüsel olarak ayarlanmış fiyat-kazanç (Shiller P/E) oranı. Bu oran, son on yılın enflasyona göre ayarlanmış ortalama kazançlarını kullanarak kısa vadeli şokların etkisini ortadan kaldırır.
28 Ağustos itibarıyla S&P 500’ün 6.500 puanı aşmasıyla, Shiller P/E oranı da 39,18 seviyesine tırmandı. Bu, son 154 yıllık borsa tarihinde bu oranın daha yüksek olduğu sadece iki dönem olduğu anlamına geliyor: Biri 1999’daki Dot-com balonunun zirvesi, diğeri ise 2022’deki büyük ayı yani çöküş piyasasının hemen öncesi.
Tarihsel olarak bu iki zirvenin ardından ne olduğu ise endişe verici: Dot-com balonu patladığında S&P 500 %49 değer kaybetti, 2022’de ise endeks değerinin dörtte birini sildi.
Tarihsel veriler, Shiller P/E oranının 30’u aşıp kalıcı olduğu her dönemin ardından, piyasaların %20 ila %89 arasında değer kaybettiği büyük bir düşüş yaşandığını gösteriyor.
Uzun vadeli yatırımcılar için S&P 500’ün tarihsel verileri ne diyor
Yine de bu uğursuz tabloya rağmen, perspektifi genişletmek tamamen farklı bir manzara sunuyor. Shiller P/E oranı, bir düşüşün eninde sonunda geleceğini tahmin etmede kusursuz bir geçmişe sahip olsa da, bu düşüşün ne zaman olacağını söyleyemez. Üstelik kısa vadeli tahminler bir yana bırakıldığında, uzun vadeli veriler sabırlı yatırımcıların yanında yer alıyor.
İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana ABD ekonomisi bir düzine resesyon yaşadı ve bu resesyonlar ortalama sadece 10 ay sürdü. Buna karşılık, ekonomik büyüme dönemleri ortalama beş yıl sürdü. Bu dengesizlik, borsada daha da belirgindir.
S&P 500’de temettü faktöre
Bespoke Investment Group’un analizine göre, 1929’dan bu yana S&P 500’deki ayı piyasaları (en az %20’lik düşüşler) ortalama 286 gün sürerken, boğa piyasaları ortalama 1.011 gün, yani neredeyse üç kat daha uzun sürdü.
Kısacası, kısa vadede piyasaların yönü belirsizliğini korusa da, tarih uzun vadede iyimserliğin ve sabrın kazandığını gösteriyor. Nitekim, S&P 500, temettüler de dahil edildiğinde, tarihinde hiçbir 20 yıllık dönemde yatırımcısına para kaybettirmedi.
