S&P 500, Nasdaq ve Dow’daki düşüş finansal krize dönüşebilir

Küresel hisse senetleri ve S&P 500, Nasdaq ile Dow Jones serbest düşüşte ve hiçbir şey düşüşü durdurabilecek gibi görünmüyor. Hasar şu ana kadar yalnızca mali boyutta, ancak S&P 500’ün satılmaya devam etmesiyle birlikte piyasanın diğer kısımlarına da yayılabilir. Bu, işlerin kırılmaya başlayabileceği an olacak.

S&P 500, Nasdaq ve Dow Jones’taki sancı büyük bir kırılma noktasına dönüşebilir

Tarifelere yönelik piyasa tepkisi göz ardı edilmemeli. The Bear Trap Report’tan Larry McDonald bu durumu 2008 yılında ABD hükümetinin Lehman Brothers’ın batmasına izin vererek sıradan bir durgunluğu finansal krize dönüştürdüğü hafta sonuna benzetiyor. McDonald, “Eylül 2008’de Lehman’ı kafasından vurmayı seçtiler ve sonuçlarının yönetilebilir olacağını düşündüler” dedi ve ekledi: “Trump ekibi de bu belirsizlikle ilerliyor. Piyasalar bunu kaldıramaz.”

Trump ve yönetiminde anlam verilemeyen bir rahatlık var

Ancak Trump ve yönetim yetkilileri, hisse senetlerindeki satışların hızlanmasına rağmen o kadar da endişeli görünmüyor. Hazine Bakanı Scott Bessent NBC’ye verdiği demeçte Mart ayındaki tarife öncesi istihdam rakamlarını resesyon olmayacağının kanıtı olarak gösterdi ve çoğu Amerikalının düşüşlerin acısını çok fazla hissetmediğini savundu.

Beyaz Saray Sözcüsü Kush Desai, piyasadaki satışlara nasıl bir yanıt verileceğine ilişkin bir yorum talebine şu yanıtı verdi:

“Trump yönetimi, Başkan Trump’ın haklı olarak tespit ettiği, ülkemizin düzenli ticaret açığı vermesinin yarattığı ulusal acil durumu ele alma konusunda hemfikirdir; bu açıklar Amerikan sanayisinin yok olması, Amerikan toplumlarının içinin boşalması ve trilyonlarca dolarlık Amerikan servetinin yabancıların eline geçmesi anlamına geliyor. Tıpkı Başkan Trump’ın ilk döneminde olduğu gibi, yönetimin gümrük tarifeleri, deregülasyon, vergi indirimleri ve Amerikan enerjisinin serbest bırakılmasından oluşan “Önce Amerika” temalı ekonomik gündemi, Wall Street’e kadar Amerikan Büyüklüğünü yeniden tesis edecektir.”

Pazartesi sabahı Truth Social’da yayınlanan bir gönderide Trump’ın gümrük vergilerini ikiye katladığı görüldü.

Trump Pazar akşamı Air Force One’da gazetecilere konuştu. Piyasayı kasıtlı olarak çökertmeye çalıştığını reddetti; Başkan’ın Cuma günü kendi ağında yeniden yayınladığı bir videoda bu mesaj yer alıyordu.

Piyasalar birbirine bağlı çalışır. Piyasa ne kadar düşerse ve yönetim bir sorun olduğunu kabul etmeden ne kadar uzun süre devam ederse, büyük bir kırılma riski de o kadar büyük olacak. Birçok finansal oyuncu hala bir risk yönetim aracı olarak “Riske Maruz Değer” ya da VaR’ı kullanıyor.

Basitleştirmek gerekirse, volatilite düşük olduğunda, VaR fonların riskli varlıklara yüklenmesine izin verir. Volatilite yükseldiğinde, riskten kurtulmak zorunda kalırlar, bu da herkesin aynı anda satış yapmasına neden olarak düşüşleri şiddetlendirir. Sonunda kazananları da satmaları gerekir.

MI2’deki stratejistler, “Bu aşamada, kazanan işlemlerin bile zarar gördüğü önemli bir VaR olayı riski vardır” diye yazdı ve şöyle devam etti: “Bu nedenle, son birkaç aydaki muhteşem yükselişlerinin ardından, Avrupa hisse senetleri geçen hafta darbe aldı ve EURUSD yüksek seviyelerden geri çekildi.”

Zayıflığın, çok daha fazla zarar verme potansiyeline sahip olduğu kredi piyasalarına yayılma potansiyeli de var. Morgan Stanley’e göre, bugünlerde çok sayıda kredinin düzenleyicilerin sıkı denetimi altında olan bankalar tarafından değil, 2024’ün başında yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık kredinin bulunduğu özel piyasalarda yapılması riski artırıyor.

Yatırımcılar Hazine piyasalarında herhangi bir aksaklık belirtisi olup olmadığını yakından izleyecekler. Hazine tahvillerinin küresel finans sisteminin can damarı olduğunu ve hem uzun hem de kısa vadeli kredilerde teminat olarak kullanıldığını unutmayın. Finansal sistem stres altına girdiğinde, şirketler nakit biriktirir ve “repo piyasaları” 2011’de ilk borç tavanı krizi sırasında olduğu gibi donabilir .

Daha da kötüsü, ABD’nin kısa vadeli Hazine bonosu sahiplerini bonolarını uzun vadeli tahvillere çevirmeye zorlaması olasılığıdır ki bu fikir Trump’a yakın bazı kişiler tarafından ortaya atıldı bile.

Berezin, “İflas eden şirketler böyle yapar” dedi ve şöyle devam etti: “Hazine piyasalarının kutsallığını sorgulamaya başlarsanız, potansiyel olarak 2008’de yaşadığımızdan daha kötü bir krize neden olursunuz.”

Bu senaryoların hiçbiri kimsenin temel senaryosu değil. Ancak pek çok kişi de Trump’ın gümrük vergilerini bu ölçüde ya da bu şekilde uygulayacağını beklemiyordu.

Unutmayın: Borsa ne kadar düşmüş olursa olsun, her zaman daha kötüye gidebilir.

Selim Soydan

Tüm Yazıları

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi mezunu. 2010 yılından Türkiye'nin önde gelen gazetelerinin dijital servislerinde teknoloji ve finans konularında yazı haberlere imza attı