Suudi Arabistan, Suudi Pro Ligi’nin kadrosunu gรผรงlendirmek iรงin son aylarda Cristiano Ronaldo ve Karim Benzema gibi efsanevi oyuncular da dahil olmak รผzere uluslararasฤฑ futbol yฤฑldฤฑzlarฤฑnฤฑ kapmak iรงin yรผz milyonlarca dolar harcฤฑyor.
Bir รผlkenin yerel bir spor ligi kurmak iรงin รงok para harcadฤฑฤฤฑnฤฑ ilk kez gรถrmรผyoruz, ancak รin’de ya da ABD’de Major League Soccer’da gรถrdรผฤรผmรผz gibi รถnceki giriลimlerden bazฤฑ รถnemli farklฤฑlฤฑklarฤฑ var.
รncelikle, krallฤฑk รงok fazla para harcฤฑyor ve bu da dรผnya รงapฤฑnda rekabet ve รถzellikle Avrupa’daki Finansal Fair Play kurallarฤฑ hakkฤฑnda รงetrefilli sorulara yol aรงฤฑyor.
Daha da รถnemlisi, bunu devlet รถlรงeฤinde yapฤฑyor ve krallฤฑฤฤฑn egemen varlฤฑk fonu ile devlete ait petrol devi aktif roller รผstleniyor. Peki Suudi Arabistan tam olarak neyi baลarmaya รงalฤฑลฤฑyor ve baลarฤฑlฤฑ olacak mฤฑ? Ve bu bรผyรผk para akฤฑลฤฑ dรผnyanฤฑn geri kalanฤฑndaki futbol iรงin ne anlama geliyor?
Suudi Arabistan son dรถnemde uluslararasฤฑ yatฤฑrฤฑmlar yapmaya baลladฤฑ. Tรผrkรงesi ‘Kamu Yatฤฑrฤฑm Fonu’ olan Public Investment Fund (PIF), Suudi Arabistan hรผkรผmetine ait olan ve รผlkenin ekonomik รงeลitlendirilmesi, sรผrdรผrรผlebilirlik ve yenilikรงilik gibi hedefleri desteklemek iรงin kullanฤฑlan bir finansal araรง.
รlkenin petrol gelirlerine olan baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ azaltmak ve รผlkeyi รงeลitli sektรถrlere yรถnlendirerek ekonomide yelpazeyi geniลletmek istiyorlar. Yerli ve yabancฤฑ ลirketlere sermaye saฤlamak, ortak giriลimler oluลturmak, hisse senedi almak veya gayrimenkul yatฤฑrฤฑmlarฤฑ yapmak gibi faaliyetler yรผrรผtรผyorlar.
PIF, dรผnyanฤฑn en bรผyรผk petrol ลirketi olan Saudi Aramco’nun yรผzde 70 hissesine sahip. Suudi Arabistan Kamu Yatฤฑrฤฑm Fonu, aynฤฑ zamanda Premier Lig’in kรถklรผ ekiplerinden biri olan Newcastle United’ฤฑn da sahibi. Kulรผbรผn hisselerinin yรผzde 80’i Suudi konsorsiyumun elinde. PIF’in Suudi Arabistan’ฤฑn รถnde gelen dรถrt kulรผbรผnรผ finanse edeceฤi belirtiliyor.
PIF’in Al Ahli, Al Ittihad, Al Hilal ve Al Nassr’ฤฑn hisselerinin yรผzde 75’ini kontrol edeceฤi, yรผzde 25’lik kฤฑsmฤฑna ise kar amacฤฑ gรผtmeyen bir kuruluลun sahip olacaฤฤฑ kaydediliyor. Suudi Arabistan kรถkenli olan bazฤฑ รงok uluslu ลirketlerin de bu dรถrt kulรผbรผn dฤฑลฤฑnda dรถrt kulรผbรผ fonlayarak ligin ortalama kalitesini artฤฑrmayฤฑ hedeflediฤi de รถne sรผrรผlรผyor.
Cristiano Ronaldo’nun transferinden sonra Suudi Arabistan’ฤฑn futbola olan ilgisinin รงฤฑฤ gibi bรผyรผdรผฤรผ belirtiliyor. Son yฤฑllarda golfe yรถnelik ciddi yatฤฑrฤฑmlar yapan Suudi Arabistan, halk tabanฤฑnda karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrmekte zorlanฤฑrken futboldaki geri dรถnรผล ise daha ciddi oldu.
Cristiano Ronaldo’nun transferinden sonra Al Nassr’ฤฑn maรงlarฤฑna gelen taraftar sayฤฑsฤฑ yรผzde 143 atarken bilet gelirlerinde de รถnemli bir yรผkseliล sรถz konusu. Ronaldo transferinden รถnce bilet fiyatlarฤฑ 10 Suudi Arabistan Riyali civarฤฑndayken Portekizli yฤฑldฤฑzdan sonra bilet fiyatlarฤฑ 150 Suudi Arabistan Riyali’ne รงฤฑkmฤฑล durumda. Diฤer yandan Ronaldo transferinin futbolcular รผzerinde de olumlu etki ettiฤi belirtiliyor. Al Nassr’da forma giyen bir futbolcunun, Portekizliyle รงฤฑktฤฑฤฤฑ ilk idmanda duygusal anlar yaลayarak aฤlamasฤฑ gรผndeme gelmiลti.
Suudi Arabistan’ฤฑn nรผfusunun bรผyรผk bรถlรผmรผ profesyonel futbola aday kiลilerden ya da profesyonel futbola mรผลteri olarak dahil olabilecek genรง nรผfustan oluลuyor. Suudi Arabistan nรผfusunun yรผzde 70’i, 35 yaลฤฑnฤฑn altฤฑnda ve futbola baฤlฤฑlฤฑklarฤฑ nam salmฤฑล kiลiler. Buna raฤmen nรผfusun yรผzde 60’ฤฑnฤฑn kilo probleminin bulunduฤu hatta obezite hastalฤฑฤฤฑyla uฤraลtฤฑฤฤฑ belirtiliyor. Suudi Arabistan Futbol Federasyonu Baลkanฤฑ Yasser Al-Misehal de buna dikkat รงekerek 21 bin olan lisanslฤฑ futbolcu sayฤฑsฤฑnฤฑ 200 binin yukarฤฑsฤฑna รงฤฑkarmak hedefleniyor.
รin bundan birkaรง yฤฑl รถncesine kadar รผlkedeki futbol ortamฤฑnฤฑ yukarฤฑya รงekmek iรงin devlet eliyle kulรผpleri fonlamฤฑล ve yฤฑldฤฑz futbolcularฤฑn transferlerini teลvik etmiลti. Uluslararasฤฑ popรผlarite saฤlansa da kalฤฑcฤฑ bir futbol ilerlemesinin gelmemesinin sonrasฤฑnda 2017 ve 2018 yฤฑllarฤฑndan itibaren รin hรผkรผmeti, yabancฤฑ futbolcularฤฑn transferlerine ve yฤฑllฤฑk maaลlarฤฑna kฤฑsฤฑtlamalar getirdi. Bu politikalarฤฑn amacฤฑ, kulรผplerin aลฤฑrฤฑ maliyetlere girmesini รถnlemek ve yerli futbolcularฤฑn geliลimini teลvik etmekti.
รinlilerin 2050’ye kadar kendi futbol liglerini rekabetรงi hale getirerek dรผnyada bu alanda sรถz sahibi รผlkelerden biri olma hedefi vardฤฑ. รin’in Dรผnya Kupasฤฑ adaylฤฑฤฤฑna yardฤฑmcฤฑ olabileceฤi รถngรถrรผlen bu sรผreรง bugรผn sekteye uฤradฤฑ. รzellikle yeni tip koronavirรผs salgฤฑnฤฑ sonrasฤฑnda รin ve futbol bugรผn yan yana pek anฤฑlmฤฑyor. Suudi Arabistan da รin hรผkรผmeti gibi baลta Dรผnya Kupasฤฑ adaylฤฑฤฤฑ olmak รผzere รงeลitli spor branลlarฤฑnda รผlkeyi ev sahibi hale getirmeyi hedefliyor. Suudi Arabistan, Cristiano Ronaldo ve Karim Benzema transferleriyle รin’den daha iddialฤฑ bir giriล yapmฤฑล durumda.
19 takฤฑmlฤฑ Suudi Arabistan Pro Ligi’ndeki dรถrt takฤฑmฤฑnฤฑn fonlandฤฑฤฤฑ bir ortamda bรผtรผnsel bir rekabetรงilikten sรถz edilebilir mi? Devlet fonunun sahibi olduฤu dรถrt kulรผpten ikisi, baลkent Riyad’daki en bรผyรผk iki kulรผp: Al Hilal ve Al Nassr. รlkenin ikinci en bรผyรผk ลehri olan Cidde’nin kulรผpleri ise Al Ahli ve Al Ittihad. Yani iki rekabetรงi ลehrin รถnde gelen kulรผpleriyle rekabet yaratmak isteniyor. Fonlanan bu kulรผpleri yฤฑldฤฑzlarla dolu kadrolarฤฑyla diฤer 15 takฤฑmฤฑ ezip geรงeceฤi yรถnรผnde korkular da var ancak uzmanlar, yฤฑldฤฑzlar geldikten sonra bu dรถrt kulรผpteki ortalama oyuncularฤฑn diฤer kulรผplere gideceฤini ve o takฤฑmlarฤฑn seviyesini yukarฤฑ รงekeceฤi gรถrรผลรผnde.
Fonlanan dรถrt kulรผbรผn bir yฤฑl iรงinde 20-25 arasฤฑ dรผnya yฤฑldฤฑzฤฑnฤฑ transfer edeceฤi รถngรถrรผlรผyor. ลu anda 30 yaล ve รผzerinde olan, Avrupa’daki kariyerlerinde baลarฤฑya doymuล futbolcularฤฑ hedefledikleri belirtiliyor. Resmileลen transferler Cristiano Ronaldo ve Karim Benzema’nฤฑn dฤฑลฤฑnda N’Golo Kante, Luka Modric, Wilfried Zaha, Mauro Icardi gibi yฤฑldฤฑzlarฤฑn da transferleri iรงin uฤraลฤฑldฤฑฤฤฑ belirtiliyor. Suudi Arabistan’ฤฑn, Avrupa’da beklentilerin altฤฑnda kalan yรผklรผ yฤฑllฤฑk รผcret alan oyuncular iรงin de bir durak olabileceฤi kaydediliyor.
