Suudi Arabistan‘ฤฑn kรผresel sahnedeki itibarฤฑnฤฑ ve etkisini arttฤฑrmak iรงin Batฤฑ popรผler kรผltรผrรผnรผn ikonlarฤฑnฤฑ kullanmasฤฑnฤฑn faturasฤฑ yakฤฑnda dokuz haneli bir rakama daha yรผkselebilir.
Krallฤฑฤฤฑn Arjantinli usta Lionel Messi‘ye kariyerinin alacakaranlฤฑฤฤฑ iรงin yฤฑlda 400 milyon dolar รถdemeye hazฤฑr olduฤu bildiriliyor. Futbolun ลiลirilmiล standartlarฤฑna gรถre bile bรผyรผk bir meblaฤ olan bu rakam, spor, sanat ve mรผziฤe milyarlar akฤฑtan petro-devlet yรถneticilerinin bir dizi hamlesinden sadece sonuncusu.
Suudi Arabistan, dรผnyanฤฑn en bรผyรผk ham petrol ihracatรงฤฑsฤฑ olarak elde ettiฤi fazla gelirle desteklenen bu harcamalarฤฑn, geliลmekte olan genรง nesli heyecanlandฤฑracaฤฤฑnฤฑ ve turizm sektรถrรผnรผ canlandฤฑracaฤฤฑnฤฑ umuyor. Eleลtirmenler ise bu รงabalarฤฑn, Yemen’deki acฤฑmasฤฑz savaล ve 2018’de Suudi muhalif Cemal Kaลฤฑkรงฤฑ’nฤฑn รถldรผrรผlmesiyle sarsฤฑlan uluslararasฤฑ imajฤฑnฤฑ dรผzeltmeyi amaรงladฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Bu sรถzde yumuลak gรผรง oyununu yรถneten Veliaht Prens Muhammed bin Selman, aynฤฑ anda Suudi Arabistan’ฤฑn askeri yeteneklerini geliลtirmek iรงin milyarlarca dolar harcฤฑyor ve ลu anda dรผnyanฤฑn en bรผyรผk beลinci silah bรผtรงesine sahip ve Riyad’ฤฑ Washington ile defalarca anlaลmazlฤฑฤa dรผลรผren daha fฤฑrsatรงฤฑ bir diplomatik yol izliyor.
Washington’daki Arap Kรถrfez รlkeleri Enstitรผsรผ’nde kฤฑdemli uzman olarak gรถrev yapan Kristin Smith Diwan, “Bu, krallฤฑฤฤฑn yรถnรผnรผ tamamen deฤiลtirmesi anlamฤฑna geliyor” diyor ve ekliyor: “ฤฐnsanlarฤฑ buranฤฑn tehditkar deฤil, misafirperver bir yer olduฤuna ikna etmek istiyorlar.”
Harcamalarฤฑnฤฑn bรผyรผklรผฤรผ Suudi Arabistan’ฤฑ dรผnyanฤฑn siyasi ve iล dรผnyasฤฑ elitleri iรงin gรถrmezden gelinemez hale getirdi. Son on yฤฑlฤฑn en yรผksek petrol fiyatlarฤฑ sayesinde geรงen yฤฑl G20 รผlkelerinin en hฤฑzlฤฑ bรผyรผyen ekonomilerinden biri olan Suudi Arabistan, dรผnyanฤฑn yedinci bรผyรผk varlฤฑk fonuna sahip ve hem yurtiรงinde hem de yurtdฤฑลฤฑnda milyarlarca dolar harcฤฑyor.
Spor varlฤฑklarฤฑ alฤฑลveriล listesinin รผst sฤฑralarฤฑnda yer alฤฑyor.
2022 yฤฑlฤฑnฤฑn sonlarฤฑnda Portekizli sรผperstar Cristiano Ronaldo, Al-Nassr FC ile yฤฑllฤฑk 200 milyon dolar deฤerinde bir sรถzleลme imzaladฤฑ. Bir yฤฑldan biraz daha uzun bir sรผre รถnce Suudi Arabistan Kamu Yatฤฑrฤฑm Fonu, ฤฐngiltere Premier Ligi futbol kulรผbรผ Newcastle United FC’yi 300 milyon ยฃ’dan (373 milyon $) fazla bir fiyata satฤฑn alan bir konsorsiyuma liderlik etti. Suudi Arabistan, komลu Katar’daki turnuvanฤฑn yakฤฑn zamandaki baลarฤฑsฤฑna tanฤฑk olduktan sonra 2030 FIFA Dรผnya Kupasฤฑ’na ev sahipliฤi yapmak iรงin ortak bir teklif vermeyi dรผลรผnรผyor.
PIF’in ayrฤฑca Phil Mickelson ve Dustin Johnson gibi yฤฑldฤฑzlarฤฑ รงeken LIV Golf turunu finanse etmek iรงin milyarlarca dolar ayฤฑrdฤฑฤฤฑ ve geรงen yฤฑl bรผyรผyen spor yatฤฑrฤฑmlarฤฑ portfรถyรผne Formula 1 motor yarฤฑลlarฤฑnฤฑ eklemek iรงin 20 milyar dolarlฤฑk bir giriลimde bulunduฤu bildirildi. Baลka yerlerde, Cidde ve Riyad’daki mekanlar, aฤฤฑr sฤฑklet ลampiyonlarฤฑ Anthony Joshua ve Oleksandr Usyk’ten gelecek vaat eden dรถvรผลรงรผler Jake Paul ve Tommy Fury’ye kadar herkesin yer aldฤฑฤฤฑ mega paralฤฑ boks maรงlarฤฑna ev sahipliฤi yaptฤฑ.
Paris’teki Skema Business School’da spor ve jeopolitik ekonomi profesรถrรผ olan Simon Chadwick’e gรถre “Spor, Suudi Arabistan’ฤฑn petrol gelirlerine daha az baฤฤฑmlฤฑ olduฤu bir dรผnyaya doฤru ilerlerken yaptฤฑฤฤฑ ลey iรงin รงok รถnemli.”
Suudi Arabistan 2030 yฤฑlฤฑnda turizmin gayrisafi yurtiรงi hasฤฑlasฤฑnฤฑn %10’unu oluลturmasฤฑnฤฑ ve bu tarihe kadar yฤฑlda 100 milyon ziyaretรงi รงekmeyi hedefliyor. Suudi Turizm Otoritesi’nden bir yetkili bu ay Dubai’de dรผzenlenen bir basฤฑn brifinginde, 2022 yฤฑlฤฑnda krallฤฑฤฤฑn turistler, iล seyahatinde olanlar, รผlkede ikamet eden akrabalarฤฑnฤฑ gรถrmeye gelenler ve Mekke’ye Hac ziyaretine giden denizaลฤฑrฤฑ Mรผslรผmanlar da dahil olmak รผzere yaklaลฤฑk 16 milyon ziyaretรงiyi aฤฤฑrladฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Suudi Arabistan hedefine ulaลmak iรงin profesyonel sporun รถtesine geรงiyor. Andy Warhol sergisi, sanat bienali ve รงรถlde elektronik mรผzik konserlerinden Riyad’daki รผnlรผ ลeflerin restoranlarฤฑna ve en iyi aลรงฤฑlฤฑk okullarฤฑyla ortaklฤฑklara kadar, sฤฑfฤฑrdan bir eฤlence ve dinlence endรผstrisi yaratmak iรงin bรผyรผk harcamalar yapฤฑyor.
รst dรผzey oteller Aman Resorts ve Banyan Tree, Suudi Arabistan’ฤฑn kuzeybatฤฑsฤฑnda yer alan ve 35 milyar dolarlฤฑk bir bรผtรงeyle lรผks bir seyahat destinasyonuna dรถnรผลtรผrรผlen antik bir vaha kenti olan Al-Ula’ya ลimdiden ilgi gรถstermeye baลladฤฑ. ABD’li pop yฤฑldฤฑzlarฤฑ Alicia Keys, Mariah Carey ve John Legend kฤฑsa sรผre รถnce burada sahne aldฤฑ.
รlkenin Al-Ula Kraliyet Komisyonu’nun turizm ลefi Phillip Jones, bazฤฑ sanatรงฤฑlar hala krallฤฑฤฤฑ ziyaret etmeyi reddetse de, akฤฑllฤฑ paranฤฑn Suudi Arabistan’da yatฤฑrฤฑm fฤฑrsatlarฤฑ aradฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Jones “Bu รผlkenin finansal kapasite artฤฑลฤฑ aรงฤฑsฤฑndan patlamak รผzere olduฤunun farkฤฑndalar” dedi.
Ve bu sadece รถzel sektรถrle de sฤฑnฤฑrlฤฑ deฤil. Son yฤฑllarda ฤฐngiltere ve Fransa Suudi Arabistan ile kรผltรผrel iลbirliฤi anlaลmalarฤฑ imzaladฤฑ.
Yakฤฑn zamana kadar kadฤฑn ve erkeklerin kamusal alanda bir arada bulunmasฤฑnฤฑ yasaklayan kurallar uygulayan รผlkede, spor ve kรผltรผr etkinliklerinin ani akฤฑnฤฑ daha รงok konuลulur oldu. Ancak bu abartฤฑya herkes inanmฤฑyor. Kampanyacฤฑlar Suudi Arabistan’ฤฑn dikkatleri ifade รถzgรผrlรผฤรผ ve diฤer insan haklarฤฑ konusundaki kรถtรผ sicilinden baลka yรถne รงektiฤini sรถylรผyor.
Brรผksel merkezli insan haklarฤฑ grubu ALQST’nin izleme ve savunuculuk baลkanฤฑ Lina Al-Hathloul, MBS’nin yumuลak gรผรง planฤฑ hakkฤฑnda “Bu deฤiลikliklerin gerรงekleลiyor olmasฤฑndan memnunum, ancak bu รผlkemiz hakkฤฑnda yanlฤฑล bir izlenim veriyor” dedi. Veliaht Prens’in itibarฤฑnฤฑ dรผzeltmek ve Batฤฑlฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑ ve ziyaretรงilerin ilgisini รงekmek iรงin kรผltรผr, spor ve sanatฤฑ kullanma stratejisi meyvelerini verdiฤinde, “iลaret ettiฤimiz ihlaller artฤฑk etkili olmayacak” dedi.
Lina Al-Hathloul’un Suudi Arabistan’da รถnde gelen bir kadฤฑn haklarฤฑ aktivisti olan kฤฑz kardeลi Loujain Al-Hathloul, 2018 yฤฑlฤฑnda tutuklandฤฑ ve daha sonra rejim deฤiลikliฤini teลvik etmek ve yabancฤฑ gรผndemlere hizmet etmek suรงlamalarฤฑyla hapse atฤฑldฤฑ. Kendisi 2021 yฤฑlฤฑnda serbest bฤฑrakฤฑldฤฑ.
