ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla Fed Guvernörü Lisa Cook’un derhal istifasını talep etti. Bu çıkış, Trump yönetiminin Fed’e yönelik artan saldırılarının en son halkası oldu ve piyasalarda geniş yankı buldu. Truth Social platformunda “Cook istifa etmeli, hemen!” diye yazan Trump’ın bu talebi, Wall Street Journal gazetesinin aynı gün içerisinde Trump’ın yardımcılarına Cook’u görevden almayı düşündüğünü söylediğine ilişkin haberinin ardından geldi.
ABD Merkez Bankası yetkilileri, Cook hakkındaki iddialarla ilgili yorum yapmaktan kaçınırken, Cook’un Ocak 2038’de sona erecek olan 14 yıllık görev süresinin tamamını kurulda tamamladığı belirtildi. Kendisi 2022’de, dönemin Başkanı Joe Biden tarafından bir önceki başkanın kalan görev süresini tamamlamak üzere atanmıştı. Cook, 2023 yılında da mevcut görevine yeniden atandı. Bu durum, onu Amerikan finans sisteminin en önemli karar vericilerinden biri yaptı.
Trump ve Fed yönetimi
Trump yönetimi, faiz politikasını belirleyen bağımsız bir kurum olan Fed’i yeniden şekillendirmek amacıyla çok yönlü bir saldırı başlattı. Trump açıkça daha düşük borçlanma maliyetleri, daha hızlı ekonomik büyüme ve kendi vizyonuna uyumlu bir Fed başkanı görmek istediğini ifade etti. Bu amaçla Trump, Fed’in Washington, D.C.’deki genel merkezinin 2,5 milyar dolarlık yenileme projesinin meşruiyeti hakkında defalarca endişelerini dile getirdi ve bu projenin kapsamını sorgulattı. Merkez Bankası yetkilileri ise yenilemeyle ilgili herhangi bir usulsüzlük olduğunu reddetti ve yönetimin bu tesisler üzerinde yasal bir yetkisi olmadığını belirtti. Bu gerilim, finans dünyasında ABD Merkez Bankası’nın bağımsızlığına yönelik endişeleri artırdı.
Cook’un finansal geçmişi ve iddialar
Federal Konut Finans Kurumu (FHFA) yetkilisi Pulte, Cook’un ipoteğiyle ilgili soruşturmanın, kuruma gelen bir ihbar üzerine başlatıldığını açıkladı. Pulte, Cook’a karşı bu adımın Trump’a yönetim kurulunda daha fazla koltuk kazandırmak amacıyla atılmadığını, bunun bir ipotek dolandırıcılığı meselesi olduğunu vurguladı. FHFA’ya göre, ipotek dolandırıcılığı, “ipoteğe ilişkin önemli yanlış beyan, yanlış temsil veya ihmal” ile tanımlanan geniş bir kavramdır.
Emlak veri analiz şirketi Cotality’nin 2024’ün ikinci çeyreğine ilişkin tahminleri, her 111 konut satın alma ipotek başvurusundan birinde dolandırıcılık belirtileri olduğunu ortaya koydu. Ancak, bu tür vakaların çok azının federal ceza düzeyine ulaştığı gözlendi. ABD Ceza Komisyonu verilerine göre, 2024 yılında sadece 38 ipotek dolandırıcısı cezalandırıldı ve suçlular ortalama 18 ay hapis cezası aldı. Bu veriler, Cook’a yönelik iddiaların ne kadar ciddi bir hukuki süreçle sonuçlanabileceğinin belirsizliğini gösteriyor.
Fed’in bağımsızlığı ve Trump’ın stratejisi
ABD Merkez Bankası’nın bağımsız bir kurum olmasına karşın, yasa ve içtihat hukuku, başkanın “haklı nedenlerle” bir kurul üyesini görevden almasına izin vermektedir. Bu durum, görevi kötüye kullanma veya ağır suistimal kanıtını gerektirmektedir. Sadece politika farklılıkları “haklı neden” teşkil etmez.
Cook, Federal Açık Piyasa Komitesi’ndeki görev süresi boyunca, para politikası kararlarında çoğunlukla uyumlu bir şekilde oy kullandı ve hiçbir karara muhalefet etmedi. Ancak, Temmuz toplantısında, kurul üyelerinden Christopher Waller ve Michelle Bowman, faiz oranlarının çeyrek puan düşürülmesi yönünde oy kullanarak komitenin genel görüşünden ayrıldı. Cook ise, Haziran ayındaki son ekonomik görünüm konuşmasında, ekonominin hala “sağlam bir konumda” olduğunu ve “artmış belirsizliğin hem fiyat istikrarı hem de işsizlik için risk oluşturduğunu” belirtmişti.
Powell’a yönelik kişisel saldırılar
Donald Trump, Fed Başkanı Jerome Powell‘a yönelik kişisel saldırılarını da artırdı ve ona “Too Late” (Çok Geç) lakabını takarak faizlerin derhal düşürülmesini istedi. Trump’ın bu hamleleri, ABD Merkez Bankası üzerindeki siyasi baskıyı artırma çabası olarak yorumlandı. Powell’ın başkanlık görevi gelecek yıl mayıs ayında sona erecek olmasına rağmen, başkan yardımcılığı görevi Ocak 2028’e kadar devam edecek. Önceki Fed başkanları genellikle görev süreleri sona erdiğinde yönetim kurulundan ayrılıyordu. Powell da bu geleneği sürdürürse, Trump’a bir koltuk daha açılacak ve Fed yönetim kurulunda kendi atadığı üyelerin sayısını artırma fırsatı doğacak.
Trump, Adriana Kugler’in görev süresi dolmadan istifa etmesiyle bu ayın başlarında önemli bir avantaj elde etti. Trump, onun yerine, Beyaz Saray Ekonomi Danışmanları Konseyi‘nin mevcut başkanı ve Fed’in sert bir eleştirmeni olan ekonomist Stephen Miran’ı aday gösterdi.
