ABD Baลkanฤฑ Donald Trump, sosyal medya hesabฤฑndan yaptฤฑฤฤฑ paylaลฤฑmla Fed Guvernรถrรผ Lisa Cook’un derhal istifasฤฑnฤฑ talep etti. Bu รงฤฑkฤฑล, Trump yรถnetiminin Fed’e yรถnelik artan saldฤฑrฤฑlarฤฑnฤฑn en son halkasฤฑ oldu ve piyasalarda geniล yankฤฑ buldu. Truth Social platformunda โCook istifa etmeli, hemen!โ diye yazan Trump’ฤฑn bu talebi, Wall Street Journal gazetesinin aynฤฑ gรผn iรงerisinde Trump’ฤฑn yardฤฑmcฤฑlarฤฑna Cook’u gรถrevden almayฤฑ dรผลรผndรผฤรผnรผ sรถylediฤine iliลkin haberinin ardฤฑndan geldi.
ABD Merkez Bankasฤฑ yetkilileri, Cook hakkฤฑndaki iddialarla ilgili yorum yapmaktan kaรงฤฑnฤฑrken, Cook’un Ocak 2038’de sona erecek olan 14 yฤฑllฤฑk gรถrev sรผresinin tamamฤฑnฤฑ kurulda tamamladฤฑฤฤฑ belirtildi. Kendisi 2022’de, dรถnemin Baลkanฤฑ Joe Biden tarafฤฑndan bir รถnceki baลkanฤฑn kalan gรถrev sรผresini tamamlamak รผzere atanmฤฑลtฤฑ. Cook, 2023 yฤฑlฤฑnda da mevcut gรถrevine yeniden atandฤฑ. Bu durum, onu Amerikan finans sisteminin en รถnemli karar vericilerinden biri yaptฤฑ.
Trump ve Fed yรถnetimi
Trump yรถnetimi, faiz politikasฤฑnฤฑ belirleyen baฤฤฑmsฤฑz bir kurum olan Fed’i yeniden ลekillendirmek amacฤฑyla รงok yรถnlรผ bir saldฤฑrฤฑ baลlattฤฑ. Trump aรงฤฑkรงa daha dรผลรผk borรงlanma maliyetleri, daha hฤฑzlฤฑ ekonomik bรผyรผme ve kendi vizyonuna uyumlu bir Fed baลkanฤฑ gรถrmek istediฤini ifade etti. Bu amaรงla Trump, Fed’in Washington, D.C.’deki genel merkezinin 2,5 milyar dolarlฤฑk yenileme projesinin meลruiyeti hakkฤฑnda defalarca endiลelerini dile getirdi ve bu projenin kapsamฤฑnฤฑ sorgulattฤฑ. Merkez Bankasฤฑ yetkilileri ise yenilemeyle ilgili herhangi bir usulsรผzlรผk olduฤunu reddetti ve yรถnetimin bu tesisler รผzerinde yasal bir yetkisi olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti. Bu gerilim, finans dรผnyasฤฑnda ABD Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑna yรถnelik endiลeleri artฤฑrdฤฑ.
Cook’un finansal geรงmiลi ve iddialar
Federal Konut Finans Kurumu (FHFA) yetkilisi Pulte, Cook’un ipoteฤiyle ilgili soruลturmanฤฑn, kuruma gelen bir ihbar รผzerine baลlatฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Pulte, Cook’a karลฤฑ bu adฤฑmฤฑn Trump’a yรถnetim kurulunda daha fazla koltuk kazandฤฑrmak amacฤฑyla atฤฑlmadฤฑฤฤฑnฤฑ, bunun bir ipotek dolandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑ meselesi olduฤunu vurguladฤฑ. FHFA’ya gรถre, ipotek dolandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑ, “ipoteฤe iliลkin รถnemli yanlฤฑล beyan, yanlฤฑล temsil veya ihmal” ile tanฤฑmlanan geniล bir kavramdฤฑr.
Emlak veri analiz ลirketi Cotality’nin 2024’รผn ikinci รงeyreฤine iliลkin tahminleri, her 111 konut satฤฑn alma ipotek baลvurusundan birinde dolandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑk belirtileri olduฤunu ortaya koydu. Ancak, bu tรผr vakalarฤฑn รงok azฤฑnฤฑn federal ceza dรผzeyine ulaลtฤฑฤฤฑ gรถzlendi. ABD Ceza Komisyonu verilerine gรถre, 2024 yฤฑlฤฑnda sadece 38 ipotek dolandฤฑrฤฑcฤฑsฤฑ cezalandฤฑrฤฑldฤฑ ve suรงlular ortalama 18 ay hapis cezasฤฑ aldฤฑ. Bu veriler, Cook’a yรถnelik iddialarฤฑn ne kadar ciddi bir hukuki sรผreรงle sonuรงlanabileceฤinin belirsizliฤini gรถsteriyor.
Fed’in baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ ve Trump’ฤฑn stratejisi
ABD Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn baฤฤฑmsฤฑz bir kurum olmasฤฑna karลฤฑn, yasa ve iรงtihat hukuku, baลkanฤฑn “haklฤฑ nedenlerle” bir kurul รผyesini gรถrevden almasฤฑna izin vermektedir. Bu durum, gรถrevi kรถtรผye kullanma veya aฤฤฑr suistimal kanฤฑtฤฑnฤฑ gerektirmektedir. Sadece politika farklฤฑlฤฑklarฤฑ “haklฤฑ neden” teลkil etmez.
Cook, Federal Aรงฤฑk Piyasa Komitesi’ndeki gรถrev sรผresi boyunca, para politikasฤฑ kararlarฤฑnda รงoฤunlukla uyumlu bir ลekilde oy kullandฤฑ ve hiรงbir karara muhalefet etmedi. Ancak, Temmuz toplantฤฑsฤฑnda, kurul รผyelerinden Christopher Waller ve Michelle Bowman, faiz oranlarฤฑnฤฑn รงeyrek puan dรผลรผrรผlmesi yรถnรผnde oy kullanarak komitenin genel gรถrรผลรผnden ayrฤฑldฤฑ. Cook ise, Haziran ayฤฑndaki son ekonomik gรถrรผnรผm konuลmasฤฑnda, ekonominin hala “saฤlam bir konumda” olduฤunu ve “artmฤฑล belirsizliฤin hem fiyat istikrarฤฑ hem de iลsizlik iรงin risk oluลturduฤunu” belirtmiลti.
Powell’a yรถnelik kiลisel saldฤฑrฤฑlar
Donald Trump, Fed Baลkanฤฑ Jerome Powell‘a yรถnelik kiลisel saldฤฑrฤฑlarฤฑnฤฑ da artฤฑrdฤฑ ve ona “Too Late” (รok Geรง) lakabฤฑnฤฑ takarak faizlerin derhal dรผลรผrรผlmesini istedi. Trump’ฤฑn bu hamleleri, ABD Merkez Bankasฤฑ รผzerindeki siyasi baskฤฑyฤฑ artฤฑrma รงabasฤฑ olarak yorumlandฤฑ. Powell’ฤฑn baลkanlฤฑk gรถrevi gelecek yฤฑl mayฤฑs ayฤฑnda sona erecek olmasฤฑna raฤmen, baลkan yardฤฑmcฤฑlฤฑฤฤฑ gรถrevi Ocak 2028’e kadar devam edecek. รnceki Fed baลkanlarฤฑ genellikle gรถrev sรผreleri sona erdiฤinde yรถnetim kurulundan ayrฤฑlฤฑyordu. Powell da bu geleneฤi sรผrdรผrรผrse, Trump’a bir koltuk daha aรงฤฑlacak ve Fed yรถnetim kurulunda kendi atadฤฑฤฤฑ รผyelerin sayฤฑsฤฑnฤฑ artฤฑrma fฤฑrsatฤฑ doฤacak.
Trump, Adriana Kugler’in gรถrev sรผresi dolmadan istifa etmesiyle bu ayฤฑn baลlarฤฑnda รถnemli bir avantaj elde etti. Trump, onun yerine, Beyaz Saray Ekonomi Danฤฑลmanlarฤฑ Konseyi‘nin mevcut baลkanฤฑ ve Fed’in sert bir eleลtirmeni olan ekonomist Stephen Miran’ฤฑ aday gรถsterdi.
