Financial Times, Tรผrkiye’de gerรงek enflasyonun gรถsterilenden รงok daha yรผksek olduฤunu yazdฤฑ. ABD’li profesรถr Steve Hanke, yฤฑllฤฑk enflasyon oranฤฑnฤฑn yรผzde 39,2 olduฤunu, enflasyon hesaplamasฤฑndan hareketle faizin de yรผzde 40’ฤฑn รผzerinde olmasฤฑ gerektiฤini belirtti.
Liradaki deฤer kaybฤฑnฤฑ ve Tรผrkiye’nin attฤฑฤฤฑ adฤฑmlarฤฑ deฤerlendiren Financial Times, Tรผrkiye’ye dair dฤฑล borรง ve kur endiลelerinin yanฤฑ sฤฑra, enflasyonun dรผลรผk gรถsterildiฤi yรถnรผnde endiลeler de bulunduฤunu aktardฤฑ.
FT’de yer alan Jamie Powell imzalฤฑ yazฤฑda ABD’li iktisat profesรถrรผ Steve Hanke, geรงtiฤimiz hafta yayฤฑmladฤฑฤฤฑ bir makalesinde Tรผrkiye’de liradaki deฤer kaybฤฑnฤฑn da ardฤฑndan gerรงek enflasyonun yฤฑllฤฑk yรผzde 39,2’ye ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ belirtiyor. Hanke, “Satฤฑn Alma Gรผcรผ Paritesi”ne dayanan metodolojisinden enflasyonu “dรถviz kuru deฤiลimi”ni baz alarak hesaplฤฑyor.
‘FAฤฐZ YรZDE 40’IN รZERฤฐNE รEKฤฐLMELฤฐ’
Yazฤฑda bu rakamฤฑn resmi rakamฤฑn 3,6 katฤฑ olduฤu vurgulanฤฑrken, Hanke enflasyonla mรผcadele etmek iรงin faizlerin yรผzde 40’ฤฑn รผzerine รงekilmesi gerektiฤini รถne sรผrรผyor.
FT’deki yazฤฑda Cumhurbaลkanฤฑ Tayyip Erdoฤan’ฤฑn faiz konusundaki tutumuna atฤฑf olarak “Bunu Erdoฤan’a sรถylemeyin” denilirken, Steve Hanke’nin Forbes’ta yayฤฑmlanan yazฤฑsฤฑnda lira iรงin talebin azaldฤฑฤฤฑ, piyasada รงok fazla “dรผลรผk kaliteli lira” bulunduฤu belirtiliyor.
Hanke, Forbes’a yazdฤฑฤฤฑ yazฤฑda Erdoฤan Tรผrkiye’yi yรถnettiฤi sรผrece “durumun deฤiลmeyeceฤini” savunuyor.
ENFLASYON HESABI NASIL YAPILDI?
Hanke’nin gerรงek enflasyonu bulmak iรงin yaptฤฑฤฤฑ hesap, Jacob Frenkel ve Gustav Cassel’in 1920’lerde Almanya’daki hiperenflasyonu รถlรงmek iรงin geliลtirdiฤi metodolojiyi kullanฤฑyor.
Hanke ve meslektaลฤฑ Charles Bushnell, gerรงek enflasyonu bulmak iรงin yerel para birimi cinsinden gรถrece alฤฑm gรผcรผnรผ รถlรงรผyor.
FT yazฤฑsฤฑnda, Tรผrkiye ekonomisinin gรถrece “ลeffaf” olduฤu, aรงฤฑklanan resmi rakamlar sebebiyle bรถyle bir hesaba gerek olmayabileceฤi dile getirilerek, aรงฤฑklanan resmi tรผketici fiyat endeksleri aktarฤฑlฤฑyor.
Ayrฤฑca yazฤฑda dolar/lira kurunu enflasyonu รถlรงmek iรงin kullanmanฤฑn yarattฤฑฤฤฑ sorunlardan bahsedilerek, Tรผrkiye’nin en รงok ithalat yaptฤฑฤฤฑ รผlkelerin baลka para birimleri kullanan Rusya, Almanya, รin ve ฤฐngiltere olduฤu kaydediliyor.
Bu sebeple Tรผrkiye’nin dฤฑล borcu dolar cinsinden olsa da, enflasyona etkiyi gรถsterecek para biriminin dolar olmayabileceฤi savunuluyor.
SGP METODOLOJฤฐSฤฐ TARTIลMALI ANCAK ENFLASYON HESAPLANANDAN YรKSEK
“Satฤฑnalma Gรผcรผ Paritesi” yรถntemine gรถre Tรผrkiye’nin iรงinde bulunduฤu “Kฤฑrฤฑlgan Beลli” iรงin yapฤฑlan 1996-2013 dรถnemini kapsayan bir รงalฤฑลma (1), Tรผrkiye iรงin SGP yรถntemiyleEnflasyon hesaplamanฤฑn รงok geรงerli olmadฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koyuyor. SGP metodolojisi literatรผrde de tartฤฑลฤฑlan bir hesaplama. Ancak Tรผrkiye’de son iki yฤฑlda petrol ve demir cevheri fiyatlarฤฑ baลta olmak รผzere emtia fiyatlarฤฑnฤฑn dolar bazฤฑndaki artฤฑลฤฑ ve kurdaki geliลmelerden รถtรผrรผ enflasyonun hesaplananฤฑn รผzerinde olduฤu tahmin ediliyor.
