Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanฤฑ Fatih Dรถnmez, รถnceki gรผn dรผzenlediฤi basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda Tรผrkiye Ulusal Enerji Planฤฑ ve Hidrojen Teknolojileri Stratejisi ve Yol Haritasฤฑ’nฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
Dรถnmez, โTรผrkiye Yรผzyฤฑlฤฑ ile birlikte enerjide yeni bir dรถneme girildiฤiniโ sรถyleyerek 2053 net sฤฑfฤฑr emisyon hedefi รงerรงevesinde hazฤฑrlanan Ulusal Enerji Planฤฑโnฤฑn hem ekonomik bรผyรผmeyi destekleyeceฤini, hem de yeลil enerji dรถnรผลรผmรผnรผ โbir รผst merhaleyeโ taลฤฑyacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
Bu yรถnde planฤฑn ayrฤฑntฤฑlarฤฑnฤฑ veren Dรถnmez, รถnรผmรผzdeki yฤฑllarda Tรผrkiyeโnin enerji รผretim ve tรผketiminde artฤฑล olacaฤฤฑnฤฑ, bunun bรผyรผk kฤฑsmฤฑnฤฑn yenilenebilir kaynaklardan geleceฤini sรถyledi.
Dรถnmez, 2035 yฤฑlฤฑna kadar enerji tรผketiminde yaklaลฤฑk yรผzde 39,5โlik artฤฑล รถngรถrรผldรผฤรผnรผ, 2020 yฤฑlฤฑnda birincil enerji tรผketimi iรงerisinde yรผzde 16,7โlik paya sahip olan yenilenebilir enerji kaynaklarฤฑnฤฑn ise 2035 yฤฑlฤฑnda yรผzde 23,7 bandฤฑna yรผkseleceฤini belirtti.
Yenilenebilir enerji dรถnรผลรผmรผnรผ detaylandฤฑran Dรถnmez, โ2035 yฤฑlฤฑnda gรผneล kurulu gรผcรผmรผzรผ 52 bin 900, rรผzgar kurulu gรผcรผmรผzรผ 29 bin 600, hidroelektrik kurulu gรผcรผmรผzรผ 35 bin 100, jeotermal ve biyokรผtle kurulu gรผcรผmรผzรผ 5 bin 100 megavata รงฤฑkaracaฤฤฑzโ dedi.
Dรถnmez, elektrik depolayan bataryalar รผzerinde de รงalฤฑลmalar yapฤฑlacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Aรงฤฑklamada iklim uzmanlarฤฑnฤฑn bir sรผredir talep ettiฤi kรถmรผr ve fosil gazdan tam รงฤฑkฤฑล yรถnรผnde bir karar olmamasฤฑ dikkat รงekti.
Avrupaโda kรถmรผre yeniden dรถnรผลรผn sรถz konusu olduฤunu sรถyleyen Dรถnmez, Tรผrkiyeโde โmevcut kรถmรผr santrallerinin piyasadaki rekabet kurallarฤฑna gรถre teknik ve ekonomik รถmrรผnรผ tamamlayana kadar รผretimlerine devam edeceฤiniโ sรถyledi, kรถmรผr santrallerinin enerji รผretim oranlarฤฑnฤฑn azalmasฤฑnฤฑn ise temiz enerji ve elektrik depolama teknolojileri ile belirleneceฤini ifade etti.
Aynฤฑ zamanda Tรผrkiyeโnin โdoฤal gaz merkezi olma yolunda รถnemli adฤฑmlar attฤฑฤฤฑโ ifade edildi.
รne รงฤฑkan bir diฤer konu ise nรผkleer enerji kullanฤฑmฤฑ oldu.
Dรถnmez, Tรผrkiyeโde 2030 yฤฑlฤฑna kadar nรผkleerden รผretilecek elektriฤin, toplam รผretimin yรผzde 11,1 seviyesine ulaลacaฤฤฑnฤฑ bildirdi.
Nรผkleer santrallerin yanฤฑ sฤฑra SMR adฤฑyla bilinen kรผรงรผk ve orta boylu modรผler reaktรถr kullanฤฑmฤฑnฤฑn da gรผndemde olacaฤฤฑ belirtildi.
COP27 iklim hedefinden daha olumlu bakฤฑlฤฑyor
ฤฐklim politikalarฤฑnฤฑ takip eden uzmanlar ve kampanyacฤฑlar yeni planฤฑn 2053 net sฤฑfฤฑr patikasฤฑyla uyumlu olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylese de plana Kasฤฑm ayฤฑnda รevre, ลehircilik ve ฤฐklim Deฤiลikliฤi Bakanlฤฑฤฤฑโnฤฑn aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ gรผncellenmiล iklim hedefinden daha olumlu yaklaลฤฑyor.
Bu iklim hedefi Tรผrkiye iรงin 2030โa kadar emisyonlarda yรผzde 33 civarฤฑnda artฤฑล ve ancak 2038โden itibaren net dรผลรผล รถngรถrรผyordu.
Uzmanlar รถte yandan sรผrdรผrmesi oldukรงa maliyetli olan kรถmรผr enerjisinden henรผz tam anlamฤฑyla รงฤฑkฤฑlmamasฤฑnฤฑn, รถzellikle ekonomisi fosil yakฤฑtlara baฤlฤฑ olan, enerji dรถnรผลรผmรผnden etkilenecek sektรถrlerin maฤdur olmasฤฑnฤฑ engellemek yerine โkaderlerini son dakikaya bฤฑraktฤฑฤฤฑnฤฑโ ifade ediyor.
BBC Tรผrkรงeโye gรถrรผล veren Kรถmรผrรผn รtesinde Avrupa Kampanyacฤฑsฤฑ Duygu Kutluay, โ2053 yฤฑlฤฑna kadar karbon emisyonlarฤฑnฤฑ sฤฑfฤฑrlamayฤฑ dรผลรผnen Tรผrkiyeโnin hala yeni fosil yakฤฑt yatฤฑrฤฑmlarฤฑ planlamasฤฑ, รผlkenin karbonsuzlaลma niyetiyle enerji planlamasฤฑ arasฤฑnda bir kopukluk olduฤunu gรถsteriyorโ diyor ve sรถzlerine ลรถyle devam ediyor:
โTรผrkiye, planlamalarฤฑnda hala kรถmรผre yer varmฤฑล gibi yaparak, yenilenebilir enerjiye geรงiลin yaratacaฤฤฑ ekonomik, istihdam ve teknolojik faydalarฤฑn toplumun geneline yayฤฑlmasฤฑnฤฑ engelliyor, kamu kaynaklarฤฑnฤฑn bu atฤฑl yatฤฑrฤฑmlarฤฑ ayakta tutabilmek iรงin israf edilmesinin รถnรผnรผ aรงฤฑyor.
“Planda, 2035โe kadar elektrik sistemini karbonsuzlaลtฤฑrmak ve elektrifikasyonu hฤฑzlandฤฑrmaya odaklanmak yerine, karbonsuzlaลmayฤฑ henรผz mevcut olmayan ama 2035 sonrasฤฑnda mucizevi ลekilde hฤฑzla devreye gireceฤi dรผลรผnรผlen karbon yakalama teknolojilerine ve riskli nรผkleer santrallere bฤฑrakฤฑlฤฑyor.โ
Tรผrkiyeโnin gรผncellenmiล iklim hedefini Kasฤฑm ayฤฑnda Mฤฑsฤฑr’ฤฑn ลarm El ลeyh kentinde dรผzenlenen COP27 iklim zirvesinde aรงฤฑklayan รevre, ลehircilik ve ฤฐklim Deฤiลikliฤi Bakanฤฑ Murat Kurum, Tรผrkiyeโnin 2053 net sฤฑfฤฑr yolunda, 2030 iรงin belirlediฤi yรผzde 21 emisyon azaltฤฑm hedefinin yรผzde 41โe yรผkseltildiฤini, en geรง 2038โde emisyonlarฤฑn zirveye ulaลacaฤฤฑnฤฑ ve 2030 yฤฑlฤฑna kadar 700 MtCO2e (milyon ton karbondioksit eลdeฤeri) olmasฤฑnฤฑn hedeflendiฤini bildirmiลti.
Ancak uzmanlar, bu hesaplamanฤฑn hiรง รถnlem alฤฑnmadฤฑฤฤฑ takdirde meydana gelecek karbon emisyonu miktarฤฑndan yola รงฤฑktฤฑฤฤฑ iรงin yanฤฑltฤฑcฤฑ olduฤunu, azaltฤฑm deฤil โartฤฑลtan azaltฤฑmโ sรถzรผ verildiฤini kaydetmiลti.
Uzmanlar, Tรผrkiyeโnin 2053 net sฤฑfฤฑr hedefine ulaลabilmesi iรงin 2030โa kadar en az yรผzde 35 mutlak emisyon azaltฤฑmฤฑ hedeflemesi ve emisyonlarฤฑn 340 mtCO2eโe inmesi gerektiฤini sรถylemiลti.
Gรผรงlรผ gรผneล hedefi ama karbondan รงฤฑkฤฑล yok
BBC Tรผrkรงe iรงin Ulusal Enerji Planฤฑโnฤฑ deฤerlendiren Avrupa ฤฐklim Eylem Aฤฤฑ, ฤฐklim ve Enerji Politikalarฤฑ Koordinatรถrรผ รzlem Katฤฑsรถz, planฤฑn โzayฤฑf da olsa karbonsuzlaลma sinyali verdiฤini, ancak yeni kurulacak kรถmรผr ve gaz santrallerinin piyasaya yanlฤฑล mesaj gรถnderdiฤiniโ dรผลรผnรผyor.
Katฤฑsรถz, โPlan gรผรงlรผ bir gรผneล hedefi sunarken yetersiz bir rรผzgar ve batarya hedefi vererek yenilenebilir kaynaklara dayalฤฑ enerji dรถnรผลรผmรผ perspektifini zayฤฑflatmฤฑล. Planฤฑn 2035-53 dรถnemi iรงin รถngรถrdรผฤรผ nรผkleer santral kapasitesi ise maliyet, risk ve dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑlฤฑk dฤฑลฤฑnda bir ลey รถnermiyorโ diyor.
Aรงฤฑk bir ลekilde ifade etmemekle birlikte planฤฑn โ2053โe kadar 35-40 gigawatt, yani 7-8 yeni nรผkleer santral kurmayฤฑ รถngรถrdรผฤรผnรผโ sรถyleyen Katฤฑsรถz, โelektrik sektรถrรผnรผ karbonsuzlaลtฤฑrma hedefini nรผkleerle รงรถzmeye รงalฤฑลmanฤฑn รงevre ve gรผvenlik risklerini de gรถz ardฤฑ ettiฤini, diฤer taraftan rรผzgar ve gรผneล gibi kaynaklarฤฑn sisteme giriลini zorlaลtฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ ve maliyeti artฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑโ dรผลรผnรผyor.
Katฤฑsรถz, โHesaplamalarฤฑmฤฑza gรถre sadece Akkuyu Nรผkleer Santrali bile elektrik รผretim maliyetini yรผzde 9 oranฤฑnda artฤฑrฤฑyorโ diyor.
รte yandan dรผnyada kรถmรผrlรผ termik santrali finansmanฤฑnฤฑn neredeyse tamamen sona erdiฤini sรถyleyen Katฤฑsรถz, aรงฤฑklanan planda hala 3,2 gigawatt deฤerinde termik santrali, 10 gigawat deฤerinde ise yeni gaz santrali kurulmasฤฑnฤฑn teklif edildiฤini belirtiyor.
Planda paylaลฤฑlan verilerden hesaplama yaptฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Katฤฑsรถz, โKรถmรผr ve gaz santrallerinin kapasite kullanฤฑmฤฑnฤฑn 2035โte yรผzde 30โlara kadar indiฤiniโ aktarฤฑyor, โBu durumda ya santrallerden bazฤฑlarฤฑ kapanacak ya da piyasa ลartlarฤฑnda ayakta durmalarฤฑ iรงin kamu kaynaklarฤฑ ile desteklenecek. ฤฐkisi de ciddi riskler iรงeriyor. Eฤer bir politika kararฤฑ verilmeden santraller piyasa mekanizmalarฤฑ ile devre dฤฑลฤฑ kalฤฑrsa, santral รงalฤฑลanlarฤฑ gรผvencesiz ve plansฤฑz ลekilde istihdam dฤฑลฤฑ kalacak ve yรถre ekonomileri plansฤฑz รงฤฑkฤฑลtan olumsuz etkilenecekโ diyor.
ฤฐklim alanฤฑnda faaliyet gรถsteren sivil toplum kuruluลlarฤฑnฤฑn 2021 yฤฑlฤฑ Kasฤฑm ayฤฑnda yayฤฑmladฤฑฤฤฑ โKรถmรผrden รฤฑkฤฑล 2030โ adlฤฑ รงalฤฑลmada โnet sฤฑfฤฑrโ emisyon vizyonuna uygun olarak 2035 kadar yรผzde 80 civarฤฑnda bir emisyon azaltฤฑmฤฑnฤฑn mรผmkรผn olduฤu hesaplanmฤฑลtฤฑ.
Uzmanlar ufak bir ilerleme kat edilse de henรผz gerekli adฤฑmlarฤฑn atฤฑlmadฤฑฤฤฑ konusunda hemfikir.
