ABD ลimdilik AI yarฤฑลฤฑnda รถnde gibi gรถrรผnรผyor. รin‘e yarฤฑ iletken ihracatฤฑna yรถnelik kฤฑsฤฑtlamalarฤฑn, Pekin’in teknolojik ilerlemesine darbe vurma ihtimali de var.
Ancak AI รงรถzรผmlerinin mรผkemmelleลtirilmesi iรงin yฤฑllar gerekirken, uzmanlar รin’in ABD’yi yakalayabileceฤini sรถylรผyor.
Trivium รin’den teknoloji politikasฤฑ araลtฤฑrmalarฤฑ uzmanฤฑ Kendra Schaefer, รinli internet ลirketlerinin, “ilerlemeyi nasฤฑl รถlรงtรผฤรผnรผze baฤlฤฑ olarak ABD’li internet ลirketlerinden daha ileri olduฤunu” sรถylรผyor.
Ancak Schaefer, รin’in “yรผksek teknolojili ekipman ve parรงa รผretimi kabiliyetinin”, bu alandaki kรผresel liderlerin tahminen 10-15 yฤฑl gerisinde olduฤunu da vurguluyor.
Silikon Vadisi faktรถrรผ
ABD’nin en bรผyรผk avantajฤฑ, dรผnyanฤฑn en gรถzde giriลim merkezi olan Silikon Vadisi.
Silikon Vadisi; Google, Apple ve Intel gibi modern yaลamฤฑ ลekillendiren teknoloji devlerinin doฤum yeri.
Hong Kong Bilim ve Teknoloji รniversitesi AI Araลtฤฑrma Merkezi’nden Pascale Fung, istisnai araลtฤฑrma kรผltรผrรผnรผn รผlkedeki yenilikรงilerin iลini kolaylaลtฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Fung, araลtฤฑrmacฤฑlarฤฑn sฤฑklฤฑkla akฤฑllarฤฑnda belirli bir รผrรผn olmadan bir teknolojiyi geliลtirmeye yฤฑllar harcadฤฑฤฤฑnฤฑ vurguluyor.
รrneฤin OpenAI nihayetinde ChatGPT’nin ortaya รงฤฑkmasฤฑnฤฑ saฤlayan Transformer makina รถฤrenme modeli รผzerinde รงalฤฑลฤฑrken, yฤฑllarca kรขr amacฤฑ gรผtmeyen bir ลirket olarak varlฤฑฤฤฑnฤฑ sรผrdรผrdรผ.
Fung, “Bu ortam รงoฤu รin ลirketinde hiรง olmadฤฑ. Popรผler olduฤunu gรถrdรผkten sonra derin รถฤrenme modelleri ve bรผyรผk dil modelleri รผzerinde รงalฤฑลmaya baลladฤฑlar. Bu รin AI’si iรงin bรผyรผk bir zorluk” diyor.
ABD’li yatฤฑrฤฑmcฤฑlar da รผlkenin araลtฤฑrma kampanyasฤฑna destek oldu. Microsoft 2019’da OpenAI’ye 1 milyar dolar yatฤฑrฤฑm yapacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
Microsoft Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Satya Nadella, “AI gรผnรผmรผzรผn รถn dรถnรผลtรผrรผcรผ teknoloji ve dรผnyanฤฑn en zorlu sorunlarฤฑnฤฑn pek รงoฤuna yardฤฑmcฤฑ olma potansiyeli var” dedi.
รin’in avantajฤฑ
Bu arada รin ise daha bรผyรผk bir tรผketici tabanฤฑndan faydalanฤฑyor. รin, 1,4 milyarlฤฑk nรผfusuyla dรผnyanฤฑn en kalabalฤฑk ikinci รผlkesi.
Race Capital adlฤฑ yatฤฑrฤฑm ลirketinden Edith Yeung, รin’in aynฤฑ zamanda bรผyรผyen bir internet sektรถrรผ olduฤunu sรถylรผyor.
รrneฤin รผlkede neredeyse herkes WeChat uygulamasฤฑnฤฑ kullanฤฑyor. Uygulama, mesajlaลmadan, doktor randevusu almaya ve vergi bildiriminde bulunmaya dek birรงok alanda kullanฤฑlฤฑyor.
Sonuรง olarak, รผrรผnleri geliลtirmek iรงin bรผyรผk bir veri birikimi var. Yeung “AI modeli, รถฤrenebileceฤi veriler kadar iyi olabilir” diyor.
“ฤฐyi ya da kรถtรผ olabilir ama รin’in mahremiyet konusunda รงok daha az kuralฤฑ ve รงok daha fazla verisi var. รrneฤin her yerde yรผz tanฤฑyan gรผvenlik kameralarฤฑ bulunuyor. Bunun AI yapฤฑmฤฑ fotoฤraflarda ne kadar faydalฤฑ olacaฤฤฑnฤฑ bir dรผลรผnรผn.”
“AI Sรผpergรผรงleri: รin, Silikon Vadisi ve Yeni Dรผnya Dรผzeni” kitabฤฑnฤฑn yazarฤฑ Lee Kai-Fu da รin’in teknoloji topluluฤunun, ABD’nin gerisinde kalmasฤฑna raฤmen, bir avantajฤฑ olduฤunu vurguluyor.
Pekin’deki internet sektรถrรผnรผn รถnemli bir ismi ve Google รin’in eski baลkanฤฑ olan Lee “Hฤฑzฤฑn รงok รถnemli, kopyalamanฤฑn kabul edilen bir uygulama olduฤu bir dรผnyada yaลฤฑyorlar ve yeni bir pazar kazanmak iรงin yapmayacaklarฤฑ bir ลey yok” diyor.
“Bu zorlu atmosfer, kopyalamanฤฑn kรถtรผ gรถrรผldรผฤรผ Silikon Vadisi ile tezat oluลturuyor.”
รin’in kopyalama dรถnemi, รถzellikle fikri mรผlkiyet haklarฤฑ konusunda ciddi sorunlar oluลturuyor. Lee bu durumun da rekabete hazฤฑr, atฤฑlgan ve aรงฤฑkgรถzlรผ bir giriลimci kuลaฤฤฑ yarattฤฑฤฤฑ gรถrรผลรผnde.
รin, 1980’lerden bu yana, daha รถnce asฤฑl olarak imalat temelli ekonomisini teknoloji temelli ekonomiye doฤru geniลlettiฤi vurgulanฤฑyor.
Fung, “Son 10 yฤฑlda รin’in tรผketici temelli internet ลirketlerinde ve yรผksek teknolojili รin tasarฤฑmlarฤฑnda daha รงok yenilik gรถrdรผk” diyor.
รin, rakiplerini yakalayabilir mi?
รinli teknoloji ลirketlerinin kendilerine has ajantajlarฤฑ var ancak Pekin’in otoriter yรถnetiminin etkisi hala net deฤil.
รrneฤin, sansรผrรผn รin AI sohbet robotlarฤฑnฤฑn geliลimini etkileyip etkilemeyeceฤi sorularฤฑ sรถz konusu. รin Devlet Baลkanฤฑ ลi Cinping ile ilgili hassas sorulara yanฤฑt verebilecekler mi?
Yeung, “รin’de hiรง kimsenin Baidu ya da Ernie gibi platformlarda tartฤฑลmalฤฑ sorular soracaฤฤฑnฤฑ sanmฤฑyorum” diyor.
Fung da “Hassas konular sohbet robotlarฤฑnฤฑn kullanฤฑmฤฑnฤฑn รงok az bir kฤฑsmฤฑnฤฑ oluลturuyor. Sadece medyada daha fazla ilgi รงekiyor” diye ekliyor.
Daha bรผyรผk bir kaygฤฑ, ABD’nin รin’in uzman teknolojilere eriลimini engelleme giriลiminin, รin’in AI endรผstrisine etkisi.
Yรผksek performanslฤฑ bilgisayar รงipleri ya da yarฤฑ iletkenler, ลu anda Washington ve Pekin arasฤฑnda gerilim kaynaฤฤฑ. Yarฤฑ iletkenler, diz รผstรผ bilgisayarlar ve akฤฑllฤฑ telefonlar gibi gรผnlรผk teknolojilerde kullanฤฑlฤฑyor ve askeri alanda da uygulamalarฤฑ da var. Aynฤฑ zamanda AI’nin รถฤrenimi iรงin yaลamsal รถnemde donanฤฑmlar.
Nvidia gibi Amerikan ลirketleri, ลu anda AI รงiplerinde lider ve Fung ihraรง kฤฑsฤฑtlamalarฤฑ yรผzรผnden รงok az รinli ลirketin ChatGPT ile rekabet edebileceฤini sรถylรผyor.
Bu durum รin’in geliลmiล AI gibi yรผksek teknolojili yรผksek teknoloji endรผstrisine darbe vurabilir. Ancak Schaefer’e gรถre telefon ve bilgisayar gibi tรผketici teknolojisini etkilemeyecek. Bunun nedeni de “ihracat kฤฑsฤฑtlamalarฤฑnฤฑn รin’in ileri AI’yi askeri amaรงlar iรงin kullanmasฤฑnฤฑ รถnlemek”.
Fung, bunun iรงin รin’in kendi Silikon Vadisi’ne, farklฤฑ yerlerden yetenekleri รงekecek bir araลtฤฑrma kรผltรผrรผne sahip olmasฤฑ gerektiฤini sรถylรผyor. “ลu ana kadar iรงerideki yeteneklerle, รผlke dฤฑลฤฑndan gelen รin kรถkenli yeteneklerden faydalandฤฑlar. Homojen kรผltรผrel dรผลรผncenin sฤฑnฤฑrlarฤฑ var” diye de ekliyor.
Pekin bu boลluฤu, รงip ลirketlerine bรผyรผk avantajlar รถneren “Bรผyรผk Fon” ile kapatmaya รงalฤฑลฤฑyor.
Ancak yรถnetim, sektรถrdeki kontrolรผnรผ sฤฑkฤฑlaลtฤฑrdฤฑ. Zhao Veiguo, yetkililer tarafฤฑndan yolsuzlukla suรงlanan son teknoloji patronu oldu. Pekin’in belirli sektรถrlere odaklanmasฤฑ mali teลvikleri ve bรผrokrasฤฑnฤฑn azaltฤฑlmasฤฑnฤฑ beraberinde getirebilir ancak bu aynฤฑ zamanda daha fazla denetim, korku ve belirsizlik anlamฤฑna da gelebilir.
Schaefer’a gรถre Zhao’nun tutuklanmasฤฑ, devletin sahip olduฤu diฤer ลirketlere mesajdฤฑ: “Devletin parasฤฑyla oyalanmayฤฑn, รถzellikle de รงip konusunda. ลimdi iลe devam etme zamanฤฑ.”
Bu mesajฤฑn รin’in AI endรผstrisinin geleceฤini nasฤฑl etkileyeceฤini ise zaman gรถsterecek.
