ฤฐsveรงli iklim aktivisti Greta Thunberg ve beraberindeki 15 รงocuk Birleลmiล Milletler’e aralarฤฑnda Tรผrkiye’nin de olduฤu dรผnyanฤฑn รถnde gelen beล ekonomisi hakkฤฑnda iklim deฤiลikliฤiyle mรผcadelede adฤฑm atmadฤฑklarฤฑ gerekรงesiyle ลikayette bulundu.
16 yaลฤฑndaki iklim aktivisti Greta Thunberg Birleลmiล Milletler Genel Kurulu kapsamฤฑnda dรผzenlenen ฤฐklim Zirvesiโnin aรงฤฑlฤฑลฤฑnda dรผnya liderlerine sert sรถzlerle yรผklendi. Duygusal bir konuลma yapan Thunberg liderlere “Boล laflarฤฑnฤฑzla geleceฤimi รงaldฤฑnฤฑz” dedi. Thunberg’in aralarฤฑnda olduฤu 15 รงocuk Tรผrkiye dahil 5 รผlkeyi iklim deฤiลikliฤiyle ilgili yeterli adฤฑm atmadฤฑklarฤฑ gerekรงesiyle BM’ye ลikayet etti.
Almanya, Fransa, Brezilya, Arjantin ve Tรผrkiye’nin, รocuk Haklarฤฑ Sรถzleลmesi kapsamฤฑndaki yรผkรผmlรผlรผklerini yerine getirmedikleri savunuldu. BM’ye gรถnderilen ลikayet mektubunda bu รผlkeler kaynaklarฤฑnฤฑ iklim deฤiลikliฤinin รถlรผmcรผl ve รถngรถrรผlebilir sonuรงlarฤฑnฤฑ engellemek iรงin kullanmamakla eleลtirildi.
รocuklar bu รผlkelerden herhangi bir maddi tazminat talebinde bulunmadฤฑ. รlkelerden derhal iklim deฤiลikliฤiyle mรผcadele kapsamฤฑndaki hedeflerini gรถzden geรงirmeleri ve krize รงรถzรผm bulmak iรงin de diฤer รผlkelerle birlikte รงalฤฑลmalarฤฑ istendi.
Neden beล รผlke?
BM’ye gรถnderilen ลikayet mektubunda รถzellikle bu รผlkelere yer verilmesinin sebebi ise, bu รผlkelerin รocuk Haklarฤฑ Sรถzleลmesi’nin kendileri hakkฤฑnda yapฤฑlan ลikayetleri deฤerlendirme yetkisini kabul eden 44 รผlke arasฤฑnda olmalarฤฑ.
Dรผnyada atmosfere en fazla sera gazฤฑ salan bazฤฑ รผlkelerse ลikayet mektubunda yer almadฤฑ. Atmosfere en รงok karbondioksit salan ve bu ลekilde kรผresel ฤฑsฤฑnmaya katkฤฑda bulunan ABD, anlaลmanฤฑn รงocuklarฤฑn olasฤฑ ihlallerde haklarฤฑnฤฑ aramalarฤฑna imkan tanฤฑyan bรถlรผmรผnรผ onaylamadฤฑฤฤฑ iรงin ihlal kapsamฤฑna girmiyor. Dรผnya รผzerinde atmosfere en fazla sera gazฤฑ salan รผlke konumundaki รin de anlaลmanฤฑn o kฤฑsmฤฑnฤฑ onaylamฤฑล deฤil.
“Hayallerimi รงaldฤฑnฤฑz”
Dรผnya liderlerini iklim deฤiลikliฤiyle mรผcadelede yeterince gรผรงlรผ รถnlemler almamakla suรงlayan genรง aktivist Thunberg liderlere sert รงฤฑktฤฑ. Zaman zaman konuลmasฤฑ sฤฑrasฤฑnda sesi titreyen genรง aktivist dรผnya liderlerine “Boล laflarla hayallerimi ve รงocukluฤumu รงaldฤฑnฤฑz” diye seslendi.
โBuna nasฤฑl cรผret edersiniz?โ
Thunberg, dรผnyayฤฑ en รงok kirleten neslin onu ve neslini iklim deฤiลikliฤinin aลฤฑrฤฑ etkilerinin getirdiฤi yรผkle baล baลa bฤฑraktฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Thunberg, โBu รงok yanlฤฑล. Burada bu konuลmayฤฑ yapmฤฑyor olmam gerekirdi. Okyanusun diฤer tarafฤฑnda okulda olmam gerekirdi ama hepiniz umut iรงin biz genรงlere geliyorsunuz. Buna nasฤฑl cรผret edersiniz?โ diye konuลtu. Genรง aktivist, โBoล laflarฤฑnฤฑzla hayallerimi ve รงocukluฤumu รงaldฤฑnฤฑzโ dedi.
BM Genel Sekreteri: โDerin bir iklim รงukurunun iรงindeyizโ
ฤฐklim Zirvesiโni toplayan BM Genel Sekreteri Antonio Guterres hรผkรผmetleri zirve รถncesinde somut eylem planlarฤฑ รถnereceklerse zirveye katฤฑlฤฑp konuลmalarฤฑ รงaฤrฤฑsฤฑnda bulunmuล, โSรถyleyecek olumlu sรถzรผnรผz varsa gelin. Kรถtรผ haber verecekseniz gelmeyinโ mesajฤฑnฤฑ vermiลti.
BM Genel Sekreteri zirvenin aรงฤฑlฤฑลฤฑnda yaptฤฑฤฤฑ konuลmada โDoฤa kฤฑzgฤฑn. Doฤayฤฑ kandฤฑrabileceฤimizi dรผลรผnรผrek kendimizi kandฤฑrฤฑyoruz. Doฤa her zaman intikamฤฑnฤฑ alฤฑr ve tรผm dรผnyada da รถfkeyle karลฤฑlฤฑk veriyorโ ifadelerini kullandฤฑ.
BM Genel Sekreteri โHer ลeyin bir bedeli var. Ama en bรผyรผk bedel hiรงbir ลey yapmamak. En bรผyรผk bedel รถlmek รผzere olan yakฤฑt endรผstrisine maddi destek vermek, daha รงok sayฤฑda termik santral inลa etmek ve gรผn gibi ortada olan ลu gerรงeฤi inkar etmek: Derin bir iklim รงukurunun iรงindeyiz ve bu รงukurun iรงinden รงฤฑkmak iรงin รถnce รงukuru kazmaya son vermemiz lazฤฑmโ diye konuลtu.
Trump bir ara zirvede gรถrรผldรผ
ฤฐklim deฤiลikliฤi konusuna ลรผpheyle baktฤฑklarฤฑ bilinen ABD Baลkanฤฑ Donald Trump ve Brezilya Cumhurbaลkanฤฑ Jair Bolsonaroโnun iklim oturumuna katฤฑlmasฤฑ beklenmiyordu.
Ancak iklim deฤiลikliฤiyle mรผcadeleyi amaรงlayan her yasayฤฑ iptal eden Trumpโฤฑn bir ara genรง aktivistlerin konลuลmalarฤฑndan sonra bazฤฑ liderler konuลma yapmaya baลladฤฑklarฤฑnda Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Mike Pence ve Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Mike Pompeo ile birlikte salonda izleyiciler arasฤฑnda olduฤu gรถrรผldรผ. Trump Almanya Baลbakanฤฑ Angela Merkel ve Hindistan Baลbakanฤฑ Narendra Modiโnin konuลmalarฤฑnฤฑ dinledi.
ฤฐklim konusunda Birleลmiล Milletler รถzel temsilcisi olan New York Belediye Baลkanฤฑ Bill de Blasio da Trumpโฤฑ โZirveye uฤradฤฑฤฤฑnฤฑz iรงin teลekkรผrler. Umarฤฑm buradaki istiลarelerimiz siz iklim politikasฤฑnฤฑ oluลtururken size yardฤฑmcฤฑ olurโ sรถzleriyle alaya aldฤฑ.
Almanya Baลbakanฤฑ Merkel Almanyaโnฤฑn Birleลmiล Milletlerโin az geliลmiล รผlkelerin iklim deฤiลikliฤiyle mรผcadele fonuna yaptฤฑฤฤฑ katkฤฑyฤฑ 2 milyar dolardan 4 milyar dolara รงฤฑkaracaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
Dรผnyada deniz seviyelerinin beklenenden daha hฤฑzlฤฑ ลekilde yรผkselmesi, aลฤฑrฤฑ hava koลullarฤฑnฤฑn gรถrรผlmesi sebebiyle bilimadamlarฤฑ Paris iklim anlaลmasฤฑ รผzerinde uzlaลฤฑ saฤlandฤฑฤฤฑndan bu yana krizin vahametinin daha da arttฤฑฤฤฑ konusunda uyarฤฑda bulunuyor.
Bilimadamlarฤฑ anlaลma kapsamฤฑnda bugรผne kadar verilen vaatlerin felaket dรผzeyinde bir kรผresel ฤฑsฤฑnmayฤฑ engellemek iรงin yeterli olmadฤฑฤฤฑ ve karbon emisyonlarฤฑnฤฑn geรงtiฤimiz yฤฑl rekor dรผzeye ulaลtฤฑฤฤฑ konusunda uyarฤฑda bulunuyor.
BM Genel Sekreteri Guterres geรงtiฤimiz yฤฑldan bu yana 2020 itibariyle yeni termik santral yapฤฑlmamasฤฑ konusunda uyarฤฑda bulunuyor ve รผlkelere aลamalฤฑ olarak fosil yakฤฑtlarฤฑ teลviklerini azaltmalarฤฑ yรถnรผnde รงaฤrฤฑda bulunuyor.
Bazฤฑ รผlkeler ilerleme kaydederken, dรผnyada en fazla karbon emisyonu รผreten รผlkelerse yangฤฑnlar ve rekor seviyede gรถzlemlenen sฤฑcaklฤฑklar daha sฤฑcak bir dรผnyanฤฑn nasฤฑl bir yฤฑkฤฑmฤฑ beraberinde getieeceฤine iliลkin bir ipucu vermesine raฤmen geride kalฤฑyor.
Papaโdan โSorumluluk ve cesaretโ รงaฤrฤฑsฤฑ
ฤฐklim bilimciler ve hรผkรผmetler arasฤฑndaki uรงurumun bir diฤer iลareti de kรผresel emisyonlarฤฑn dรถrtte birinden sorumlu olan 14 รผlkenin 2020 yฤฑlฤฑna kadar mevcut iklim planlarฤฑnฤฑ gรถzden geรงirme niyetinde olmadฤฑklarฤฑnฤฑn sinyalini vermiล olmalarฤฑ.
Katolik dรผnyasฤฑnฤฑn ruhani lideri Papa Francis de BMโdeki iklim konferansฤฑna gรถrรผntรผlรผ bir mesaj gรถndererek, โGรผnรผmรผzรผn en ciddi ve endiลe verici olgusuyla mรผcadele etmek iรงin dรผrรผstlรผk, sorumluluk ve cesaretโ รงaฤrฤฑsฤฑnda bulundu.
ฤฐklim deฤiลikliฤini medeniyetin karลฤฑ karลฤฑya olduฤu bir meydan okuma olarak niteleyen Papa Francis, โHer ne kadar durum iyi olmasa da ve gezegen acฤฑ รงekse de, fฤฑrsat penceresi hala aรงฤฑk. Kapanmasฤฑna izin vermeyelim. ฤฐnsanฤฑn kalkฤฑnmasฤฑ ve gelecek nesiller iรงin daha iyi bir yaลam sunmak amacฤฑyla kararlฤฑlฤฑk gรถstererek bu fฤฑrsat penceresini aรงฤฑk tutalฤฑm. Bu onlarฤฑn geleceฤi, bizim deฤilโ ifadelerini kullandฤฑ.
Fosil yakฤฑtlarฤฑndan aลamalฤฑ olarak vazgeรงilmesi รงaฤrฤฑsฤฑnda bulunan Papa Francis, iklim deฤiลikliฤi krizinin insanlarฤฑ รผretim ve tรผketim modelleri รผzerine yeniden dรผลรผnmeye sevk etmesi gerektiฤini sรถyledi.(VOA)
