Hรผrriyet’ten Noyan doฤan asgari รผcret konusunu kรถลesine taลฤฑyarak bir deฤerlendirme yaptฤฑ.
Noyanโa gรถre asgari รผcret konusunda beklenti รงฤฑtasฤฑ yรผkseldi hem de ilgili taraflardan farklฤฑ farklฤฑ talepler gelmeye baลladฤฑ. Kimileri yรผzde 30 artacak diyor, kimileri bu da yetmez asgari รผcretin netinin en az 5 bin lira olmasฤฑ gerektiฤini sรถylรผyor.
Noyanโฤฑn kรถลesinde paylaลtฤฑฤฤฑ tespitleri ลรถyle:
Asgari รผcret toplantฤฑlarฤฑ ise aralฤฑk ayฤฑnฤฑn baลฤฑnda baลlayacak ve yฤฑl sonuna kadar sรผrecek. Nitekim รalฤฑลma ve Sosyal Gรผvenlik Bakanฤฑ Vedat Bilgin, ciddi bir artฤฑล yapฤฑlacaฤฤฑnฤฑn sinyalini vererek, asgari รผcreti enflasyona ezdirmeyeceklerini belirtti. Hal bรถyle olunca da hem รผcret konusunda beklenti รงฤฑtasฤฑ yรผkseldi hem de ilgili taraflardan farklฤฑ farklฤฑ talepler gelmeye baลladฤฑ. Kimileri yรผzde 30 artacak diyor, kimileri bu da yetmez asgari รผcretin netinin en az 5 bin lira olmasฤฑ gerektiฤini sรถylรผyor. Asgari รผcretin 2022โde kaรง lira olacaฤฤฑ konusuna geรงmeden รถnce kฤฑsa bir analiz yapalฤฑm. Bugรผn uygulanan asgari รผcret brรผt 3.577, net 2.825 lira. ฤฐลverene maliyeti ise 4.203 lira. Son yฤฑllarda asgari รผcrete en yรผksek artฤฑล yรผzde 30 ile 2016 yฤฑlฤฑnda yapฤฑldฤฑ ve asgari รผcret net 1.300 liraya yรผkseltildi. O dรถnem enflasyon ise yรผzde TรFEโde yรผzde 8.8โdi. 2016 yฤฑlฤฑ kadar olmasa da benzer oranda zam, yรผzde 26 ile 2019โda ve yรผzde 21.6 ile de 2021 yฤฑlฤฑnda yapฤฑldฤฑ. Enflasyon ise 2018 yฤฑlฤฑnda yรผzde 20.30, 2020 yฤฑlฤฑndฤฑ da TรFEโde yรผzde 14.60 olarak gerรงekleลti.
Aฤฤฑr basan senaryo
ฤฐlginรง bir tespitte daha bulunayฤฑm. 2013 yฤฑlฤฑnda รงalฤฑลanlarฤฑn sadece yรผzde 12โsi asgari รผcretli รงalฤฑลฤฑrken, bugรผn รงalฤฑลan nรผfusun neredeyse yรผzde 45โe yakฤฑnฤฑ asgari รผcretli รงalฤฑลan haline geldi. Ve asgari รผcrete yรผksek oranda zam yapฤฑldฤฑฤฤฑ dรถnemlerde รงalฤฑลan nรผfus arasฤฑnda asgari รผcretli รงalฤฑลanlarฤฑn sayฤฑsฤฑ da hฤฑzla yรผkseldi. Daha aรงฤฑk bir anlatฤฑmla; asgari รผcret en dรผลรผk รผcret, bundan daha dรผลรผk maaลa kimse รงalฤฑลtฤฑrฤฑlamaz anlamฤฑna gelirken, bugรผn asgari รผcret normal รผcret haline geldi. Gelelim, 2022โde asgari รผcrette ne kadar zam yapฤฑlacaฤฤฑ konusuna. Merkez Bankasฤฑโnฤฑn 2021 yฤฑl sonu enflasyon tahmini yรผzde 18.4, 2022 enflasyon tahmini ise yรผzde 11.8. Buna gรถre de asgari รผcretin enflasyona ezdirilmemesi iรงin yรผzde 20 ila yรผzde 30 arasฤฑnda bir zam yapฤฑlacaฤฤฑ anlamฤฑna geliyor. Aฤฤฑr basan senaryo, yรผzde 30 oranฤฑnda artฤฑล olacaฤฤฑ yรถnรผnde. Yรผzde 30 artฤฑล demek, 2022โde asgari รผcretin brรผt 4.650 lira olacaฤฤฑ anlamฤฑna geliyor ki, รงalฤฑลanฤฑn eline geรงecek net รผcret 3.673 lira civarฤฑnda olacaktฤฑr. Bu durumda asgari รผcretin iลveren maliyeti de 5.463 lirayฤฑ bulacaktฤฑr.
Vergide istisna olur mu?
Masadaki seรงeneklerden biri de asgari รผcretin iลvene maliyetini artฤฑrmamak iรงin รผcretten alฤฑnan gelir vergisinde istisnaya gidilmesi, tamamen gidilmese de belli oranda gelir vergisinin azaltฤฑlmasฤฑ yรถnรผnde. รok detaya girmeden รถzetleyeyim; asgari รผcretten vergi alฤฑnmamasฤฑ, asgari รผcretlerinin maaลฤฑnda 220 lira civarฤฑnda bir artฤฑล yaratacaktฤฑr. Peki, bundan dolayฤฑ devletin vergi kaybฤฑ olacak mฤฑdฤฑr? Olacaktฤฑr ama tahmini kayฤฑp asgari geรงim indimi sonrasฤฑ 6 milyar lira civarฤฑndadฤฑr. Yani, asgari รผcretliden alฤฑnan verginin, toplam vergi gelirleri iรงindeki payฤฑ รงok da yรผksek deฤil.
Neleri etkileyecek?
Tabii, asgari รผcretteki artฤฑลฤฑn gรถz ardฤฑ edilmemesi gereken dolaylฤฑ iki etkisi olacaktฤฑr. Bunlardan birinci, asgari รผcrete yapฤฑlacak zam, kurumlarฤฑn iรงinde รผcret dengelerini de deฤiลtirecektir. Bu zam ister yรผzde 20, ister yรผzde 30 olsun, asgari รผcretli dฤฑลฤฑndaki รงalฤฑลanlar da haklฤฑ beklenti yaratacaktฤฑr. ฤฐkincisi ise asgari รผcret sadece รงalฤฑลanlarฤฑn maaลฤฑnฤฑ etkileyen bir konu deฤil. Sosyal gรผvenlik รงatฤฑsฤฑ altฤฑndaki her alan asgari รผcrete endeksli. Ne mi demek istiyorum? Asgari รผcrete yapฤฑlacak zam; askerlik ve doฤum borรงlanmasฤฑndan yaลlฤฑlฤฑk aylฤฑฤฤฑna, genel saฤlฤฑk sigortasฤฑ priminden asgari geรงim indirimine, iลsizlik maaลฤฑndan isteฤe baฤlฤฑ sigortalฤฑlฤฑฤa รถdenecek primlere kadar her alanda artฤฑล anlamฤฑna gelecektir.
