Antalyaโda COP31 boyunca รงok ลey konuลuldu. Karbon, yeลil dรถnรผลรผm, sรผrdรผrรผlebilirlik, finansman, enerji gรผvenliฤiโฆ Aynฤฑ kelimeleri o kadar sฤฑk duyduk ki bir sรผre sonra insan ister istemez ลunu dรผลรผnรผyor: Tamam da bu dรถnรผลรผmรผn faturasฤฑnฤฑ kim รถdeyecek?
รรผnkรผ mesele artฤฑk iklim deฤiลikliฤine inanฤฑp inanmamak deฤil. Mesele para. Hem de รงok bรผyรผk para.
Antalyaโda iล dรผnyasฤฑ temsilcileriyle, bankacฤฑlarla, enerji sektรถrรผnรผn yรถneticileriyle konuลurken benim dikkatimi รงeken de buydu. Herkes dรถnรผลรผmรผn gerekli olduฤunu kabul ediyor ama iล finansmana geldiฤinde cรผmleler biraz deฤiลiyor. Hedefler iddialฤฑ, kaynaklar sฤฑnฤฑrlฤฑ. รstelik kรผresel ekonominin pek de rahat bir dรถneminden geรงmiyoruz.
Bir tarafta yรผksek borรงluluk, diฤer tarafta bรผyรผme kaygฤฑsฤฑ. Jeopolitik riskler, enerji maliyetleri, ticaret savaลlarฤฑโฆ Bรถyle bir ortamda ลirketlere bir de karbon ayak izinizi azaltฤฑn, รผretim tesislerinizi yenileyin, daha temiz enerji kullanฤฑn deniliyor. Sรถylemesi kolay. รzellikle Tรผrkiye gibi finansmana eriลimin zaten pahalฤฑ olduฤu ekonomilerde hiรง kolay deฤil.
Asฤฑl รงeliลki burada.
Avrupa kendi sanayisini korumaya รงalฤฑลฤฑrken geliลmekte olan รผlkelerden aynฤฑ รงevre standartlarฤฑnฤฑ bekliyor. Peki aynฤฑ finansman koลullarฤฑnฤฑ saฤlฤฑyor mu? Hayฤฑr. Avrupaโdaki bir ลirketle Anadoluโdaki ihracatรงฤฑ aynฤฑ maliyetle borรงlanmฤฑyor. Ama aynฤฑ pazarda rekabet etmeleri bekleniyor.
Bu sadece รงevre meselesi deฤil, dรผpedรผz rekabet meselesi.
Tรผrkiye aรงฤฑsฤฑndan bakฤฑnca tablo daha da รถnemli. Demir รงelik, รงimento, alรผminyum, otomotiv, tekstilโฆ Bunlar bizim รผretim ve ihracat damarlarฤฑmฤฑz. Avrupa Birliฤiโnin sฤฑnฤฑrda karbon dรผzenlemesi artฤฑk ลirket bilanรงolarฤฑna dokunan bir gerรงek. Karbon maliyetini yรถnetemeyen ลirketin kรขr marjฤฑ baskฤฑlanabilir. ฤฐhracat pazarฤฑnฤฑ korumak isteyen de yatฤฑrฤฑm yapmak zorunda.
Yani yeลil dรถnรผลรผm artฤฑk ลirketlerin sosyal sorumluluk raporlarฤฑnda birkaรง gรผzel cรผmleyle geรงiลtirebileceฤi bir konu deฤil.
Bankalar aรงฤฑsฤฑndan da yeni bir dรถnem baลlฤฑyor. Eskiden kredi verirken ลirketin nakit akฤฑลฤฑna, teminatฤฑna, borรง รถdeme kapasitesine bakฤฑlฤฑrdฤฑ. Bunlar hรขlรข รถnemli ama artฤฑk karbon riski de finansman kararlarฤฑnฤฑn iรงine giriyor. Bugรผn ucuz gรถrรผnen bir yatฤฑrฤฑm, yarฤฑn รงevresel yรผkรผmlรผlรผkler nedeniyle pahalฤฑya dรถnรผลebilir.
Borsadaki yatฤฑrฤฑmcฤฑ iรงin de aynฤฑ ลey geรงerli.
Bir ลirketin sadece bu yฤฑl ne kadar kรขr aรงฤฑkladฤฑฤฤฑna bakmak yetmeyecek. Enerji tรผketimi ne kadar? ฤฐhracatฤฑnฤฑn ne kadarฤฑ Avrupaโya gidiyor? Karbon maliyetine ne kadar hazฤฑrlฤฑklฤฑ? Dรถnรผลรผm yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ รถzkaynaklarฤฑyla mฤฑ yapacak, yeni borรง mu alacak?
Bunlar รถnรผmรผzdeki yฤฑllarฤฑn bilanรงo sorularฤฑ.
Bir de iลin pek konuลulmayan tarafฤฑ var. Yeลil dรถnรผลรผm her ลirket iรงin aynฤฑ รถlรงรผde fฤฑrsat deฤil. Bazฤฑlarฤฑ yeni yatฤฑrฤฑmlarla rekabet avantajฤฑ kazanacak, bazฤฑlarฤฑ iรงinse ciddi bir maliyet kalemi olacak. Dolayฤฑsฤฑyla borsada sฤฑrf ลirketin adฤฑnฤฑn yanฤฑnda sรผrdรผrรผlebilirlik yazฤฑyor diye prim beklemek de bana pek gerรงekรงi gelmiyor.
Ben Antalyaโdan dรถnerken ลu soruyu daha fazla dรผลรผnรผyordum: Dรผnya gerรงekten ortak bir iklim mรผcadelesi mi veriyor, yoksa yeni ekonomik dรผzenin kurallarฤฑ mฤฑ yazฤฑlฤฑyor?
Muhtemelen ikisi birden.
รรผnkรผ enerji artฤฑk sadece enerji deฤil. Sanayi politikasฤฑ, dฤฑล ticaret, finansman, teknoloji ve hatta ulusal gรผvenlik meselesi.
Tรผrkiyeโnin burada yalnฤฑzca verilen hedefleri takip eden deฤil, kendi sanayisinin dรถnรผลรผmรผnรผ finanse edebilen bir รผlke olmasฤฑ gerekiyor. Yoksa yeลil dรถnรผลรผm konuลurken รผretim gรผcรผmรผzรผ kaybetme riskiyle karลฤฑlaลabiliriz.
Antalyaโda salonlarda hedefler konuลuluyordu. Benim aklฤฑmsa daha รงok fabrikalarda, bilanรงolarda ve kredi masalarฤฑnda ne olacaฤฤฑndaydฤฑ.
รรผnkรผ iklim politikalarฤฑnฤฑn gerรงek sฤฑnavฤฑ konferans salonlarฤฑnda deฤil, ลirketlerin kasasฤฑnda verilecek.
Ve galiba รถnรผmรผzdeki dรถnemin en รถnemli ekonomi baลlฤฑklarฤฑndan biri de bu olacak.





