Vergi hukuku uzmanฤฑ Prof. Dr. Funda Baลaran Yavaลlar yรผrรผrlรผฤe giren โBazฤฑ Alacaklarฤฑn Yeniden Yapฤฑlandฤฑrฤฑlmasฤฑ ile Bazฤฑ Kanunlarda Degฬisฬงiklik Yapฤฑlmasฤฑna Dair Kanunโun bir yapฤฑlandฤฑrma deฤil af olduฤunu ifade etti. Bu dรผzenleme ile birlikte kamunun 250 milyar TLโlik vergi alacaฤฤฑndan vazgeรงtiฤini belirten Yavaลlar, โ Bu tutar 2023 bรผtรงesinde kamu geliri olarak yer aldฤฑฤฤฑna ve kamu giderleri bu gelir dikkate alฤฑnarak hazฤฑrlandฤฑฤฤฑnda gรถre, affedilen miktar kadar kamu hizmetinden vaz mฤฑ geรงilecektir?โ dedi. Yavaลlar, bu tรผr aflarฤฑn รงalฤฑลan kesimleri ve dรผzenli vergisini รถdeyenleri maฤdur ettiฤini belirterek โ Artฤฑk vergisini zamanฤฑnda รถdeyen gelir ve kurumlar vergisi mรผkelleflerine tanฤฑnan yรผzde 5โlik vergi indiriminin yรผzde 10 รงฤฑkartฤฑlmasฤฑ talebinin meลrudur. Ayrฤฑca, รผcretlilere de aftan yararlananlarla aynฤฑ oranda vergi iadesi yapฤฑlmasฤฑ gerekir. Aksi takdirde bu anayasa ihlalidirโ deฤerlendirmesinde bulundu.
Tรผrkiye artฤฑk sฤฑklฤฑฤฤฑ 1.5 yฤฑla inen vergi aflarฤฑ dรผzenlemesine yeni birisisini daha ekledi. 09.03.2023 tarih ve 7440 sayฤฑlฤฑ โBazฤฑ Alacaklarฤฑn Yeniden Yapฤฑlandฤฑrฤฑlmasฤฑ ile Bazฤฑ Kanunlarda Degฬisฬงiklik Yapฤฑlmasฤฑna Dair Kanunโ yรผrรผrlรผฤe girdi.
Kanunun adฤฑ โyapฤฑlandฤฑrmaโ olduฤu iรงin kamuoyunda nitelendirme farklฤฑlฤฑklarฤฑ gรถrรผlse de, vergi hukuku uzmanฤฑ Prof. Dr. Funda Baลaran Yavaลlar, deฤiลikliฤi tamamฤฑyla bir af yasasฤฑ olarak tanฤฑmlฤฑyor. Yavaล yasa kapsamฤฑna giren vergi borcuna baฤlฤฑ tรผm gecikme faizleri ve zamlarฤฑnฤฑn silinip, bunlarฤฑn yerine ana vergi borcunun yฤฑllฤฑk yรผzde 9 (aylฤฑk yรผzde 0,75) faizle gรผncellenmesini gerekรงe gรถsteriyor.
286 bin 500 TL vergi yerine 103 bin 600 bin TL รถdenecek
2018 yฤฑl sonu itibariyle 100 bin TL vergi borcu bulunan bir iลletmeninin TรฤฐK verileri dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda gรผncel reel vergi borcunun 286 bin 500 TLโye denk geldiฤini belirten Yavaลlar, yeni vergi deฤiลikliฤi ile birlikte bu iลletmenin anapara ve faiz iรงin tek รถdeme seรงeneฤi ile sadece 103 bin 600 bin TL รถdeme yapacaฤฤฑnฤฑ ifade etti. Yavaลlar โKanunda ayrฤฑca vergi cezasฤฑ affฤฑ, kasa ve stok affฤฑ, matrah ve vergi artฤฑrฤฑmฤฑ yaparak vergi incelemesini ve tarhฤฑ -vergi borcu tespiti- engelleme imkanlarฤฑ da yer alฤฑyor. Bunlar da dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda bu rakam daha da dรผลรผyor.โ dedi
250 milyar TLโlik kayฤฑp nasฤฑl karลฤฑlanacak?
Prof. Dr. Funda Baลaran Yavaลlar, bu af yasasฤฑ ile birlikte en az 250 milyar TLโlik vergi gelirden vazgeรงildiฤini belirterek, โ Bu tutar 2023 bรผtรงesinde kamu geliri olarak yer aldฤฑฤฤฑna ve kamu giderleri bu gelir dikkate alฤฑnarak hazฤฑrlandฤฑฤฤฑnda gรถre, affedilen miktar kadar kamu hizmetinden vaz mฤฑ geรงilecektir? Geรงilmeyecekse, kamu hizmetlerinin finansmanฤฑ iรงin gereken bu rakam kimden ve nasฤฑl saฤlanacaktฤฑr? Neticede, para basma enflasyon, borรงlanma ise faiz yรผkรผ olarak geri dรถndรผฤรผne gรถre, vergi kaรงฤฑrmayanlarฤฑn รผzerindeki vergi yรผkรผ biraz daha mฤฑ arttฤฑrฤฑlacaktฤฑr?โ dedi.
Anayasa ihlali var!
Son yฤฑllarda sฤฑk sฤฑk vergi affฤฑ olduฤunu ifade eden Prof. Dr. Funda Baลaran Yavaลlar, zamanฤฑnda vergisi รถdeyen mรผkellefler ile รผcretli รงalฤฑลanlarฤฑn bu uygulama ile cezalandฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti. Yavaลlar ลรถyle konuลtu:
โโSฤฑklฤฑฤฤฑ artฤฑk 1,5 yฤฑla inen vergi aflarฤฑ serisi karลฤฑsฤฑnda, vergisini zamanฤฑnda รถdeyen beyana tabi gelir vergisi ve kurumlar vergisi mรผkelleflerine tanฤฑnan %5โlik vergi indiriminin %10โa รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ talepleri fazlasฤฑyla meลrudur.
Ayrฤฑca artฤฑk รผcretlileri de unutmamak gerekir. Bu kesim, รผcretleri daha ellerine geรงmeden stopaj yoluyla vergilerini รถdediฤi iรงin, kural olarak bu tรผr af yasalarฤฑndan yararlanamamaktadฤฑr. Ayrฤฑca, eline geรงen miktardan tasarruf yapmak bir yana, tamamฤฑnฤฑ zorunlu ve olaฤan yaลam giderlerine harcadฤฑklarฤฑ iรงin, mali gรผรงlerine oranla daha yรผksek bir dolaylฤฑ vergi yรผkรผne de taลฤฑmaktadฤฑrlar. 20 yฤฑlฤฑ aลan bir zaman diliminde sรผrekli ve sistematik olarak, bir kesimin vergi yรผkรผ af yasalarฤฑyla azaltฤฑrken diฤer kesime benzer bir imkanฤฑnฤฑn tanฤฑnmamasฤฑ ve toplam vergi yรผkรผnรผn bรผyรผk kฤฑsmฤฑnฤฑn doฤrudan ve dolaylฤฑ vergilerle onlarฤฑn รผzerine bฤฑrakฤฑlmasฤฑ, bu kesimin mรผlkiyet hakkฤฑnฤฑn รถlรงรผlรผlรผk ilkesine aykฤฑrฤฑ ลekilde ihlal edilmesi anlamฤฑna gelir. รcretlilere de aftan yararlananlarla aynฤฑ oranda vergi iadesi yapฤฑlmadฤฑฤฤฑ veya bu seneki gelir vergileri bu oranda azaltฤฑlmadฤฑฤฤฑ sรผrece, bu anayasa ihlalinin ve adaletsizliฤin yargฤฑdan dรถnmesi gerekir.โโ
รdenmeyen 100 bin TLโlik vergi borcunun seyri!
Teknik detaylara girmeden basitleลtirerek bir รถrnek vermek gerekirse: (A), son รถdeme tarihi 31.12.2018 olan 100.000 TLโlik vergi borcunu รถdemediฤi iรงin, bu borca 01.01.2019 tarihinden itibaren 31.12.2022โye kadar toplam %88,1020 oranฤฑnda gecikme zammฤฑ uygulanacaktฤฑr. Bรถylece, 31.12.2022 tarihi itibariyle (A)โnฤฑn toplam borcu, iลletilen 88.102 TLโlik gecikme zammฤฑyla birlikte 188.102 TL olacaktฤฑr. (A) af yasasฤฑndan yararlanarak borcunu รถdemek istediฤinde 88.102 TL silinecek, onun yerine ana borรง olan 100.000 TLโye yฤฑllฤฑk %9 faiz oranฤฑ uygulanarak 36.000 TL faiz alฤฑnacaktฤฑr. Bu durumda (A), 188.102 TL yerine -36.000 TLโsi faiz olmak รผzere – 136.000 TL รถdeyecek ve bรถylece toplam borcunda yaklaลฤฑk %28 oranฤฑnda azalma ortaya รงฤฑkacaktฤฑr. Ancak, 100.000 TLโnin 31.12.2018โdeki deฤeri ile 31.12.2022โdeki deฤeri aynฤฑ deฤildir. TรฤฐK rakamlarฤฑ dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda dahi, reel olarak (TรFE) 31.12.2018โin 100.000 โบโsi, 31.12.2022โnin yaklaลฤฑk 286.500 TLโsine karลฤฑlฤฑk gelmektedir. Dolayฤฑsฤฑyla, af kapsamฤฑ รงerรงevesinde (A)โdan faiz dahil 136.000 TL alฤฑndฤฑฤฤฑnda, 2018โdeki 100.000 TL โlik ana borcun sadece %47,5โi tahsil edilmiล, yani %52,5โi affedilmiล olmaktadฤฑr. รstรผne, 136.000 TL 48 taksitle dรถrt yฤฑlda รถdenmek yerine- tek seferde รถdendiฤinde 36.000 โบ รผzerinden %90 indirim daha yapฤฑlacaฤฤฑndan, (A)โnฤฑn yapacaฤฤฑ รถdeme 103.600 TLโye inmekte, dolayฤฑsฤฑyla vergi borcunu zamanฤฑnda รถdemeyip dรถrt yฤฑl boyunca parayฤฑ kullanan (A), 2019โa oranla %64 daha az vergi รถdeyerek borcundan kurtulmaktadฤฑr.
