Eric Schauer geรงen Temmuz ayฤฑnda 55 yaลฤฑndayken iลten รงฤฑkarฤฑldฤฑฤฤฑnda, yeni bir iล bulma konusunda รงok endiลeli deฤildi. New York’ta รผst dรผzey bir yรถnetici olan Schauer, kimya sektรถrรผndeki ลirketinden aldฤฑฤฤฑ cรถmert tazminat paketinin, sฤฑkฤฑลฤฑk iลgรผcรผ piyasasฤฑnda yeni bir iล bulana kadar kendisini idare edeceฤini dรผลรผndรผ. Yaklaลฤฑk bir yฤฑl sonra, birkaรง pozisyon iรงin finalist oldu ancak henรผz iลe alฤฑnmadฤฑ. Schauer, suรงlunun yaลฤฑ olabileceฤinden ลรผpheleniyor.
Onun deneyimi pek de benzersiz deฤil. Araลtฤฑrmacฤฑlar Beth Truesdale, Lisa Berkman ve Alexandra Mitukiewicz tarafฤฑndan yakฤฑn zamanda yayฤฑnlanan Fazla Mesai adlฤฑ kitapta Saฤlฤฑk ve Emeklilik รalฤฑลmasฤฑ verilerinin analizine gรถre, Amerikalฤฑlarฤฑn sadece yarฤฑsฤฑ 50’li yaลlarฤฑ boyunca sรผrekli รงalฤฑลฤฑyor. Yazarlara gรถre en รถnemli nedenler arasฤฑnda iลten รงฤฑkarฤฑlma ya da iลten atฤฑlma, saฤlฤฑk sorunlarฤฑ ve bakฤฑm sorumluluklarฤฑ yer alฤฑyor. Dรผลรผk gelirli รงalฤฑลanlarฤฑn etkilenme olasฤฑlฤฑฤฤฑ daha yรผksek olsa da, sorun demografik รถzellikleri de kapsฤฑyor.
Bunun mali sonuรงlarฤฑ ise ciddi seviyede. Yaygฤฑn tavsiye, emeklilik tasarruflarฤฑnฤฑzฤฑ 50’li yaลlarฤฑnฤฑzda artฤฑrabileceฤinizi varsayar. Bu yaลlarda, muhtemelen, ฤฐรง Gelir Servisi’nin 50 yaล ve รผzeri รงalฤฑลanlar iรงin izin verdiฤi ekstra katkฤฑlarฤฑ yapmaya gรผcรผnรผz yetebilir. Ancak รงalฤฑลmayanlar iรงin birikim yapmak imkansฤฑz hale gelmekle kalmฤฑyor, bazฤฑlarฤฑ tam tersini yapmak zorunda kalฤฑyor – yaลam masraflarฤฑnฤฑ karลฤฑlamak iรงin emeklilik hesaplarฤฑnฤฑ harcamak durumunda kalฤฑyor.
Eฤer 50’li yaลlarฤฑnฤฑzda sรผrekli bir iลte รงalฤฑลmฤฑyorsanฤฑz, daha sonra รงalฤฑลma olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑz daha dรผลรผktรผr. Overtime’a gรถre, 50’li yaลlarฤฑnda sรผrekli olarak รงalฤฑลanlarฤฑn %80’i sonraki on yฤฑllฤฑk yaลamlarฤฑnda da รงalฤฑลmaya devam ederken, bu oran aralฤฑklฤฑ olarak รงalฤฑลanlarda sadece %35’tir.
Popรผler hayal gรผcรผne gรถre, emekli olmaya karar verene kadar รงalฤฑลฤฑrsฤฑnฤฑz. Ancak birรงoklarฤฑ iรงin gerรงek daha az doฤrusaldฤฑr.
Yaล ayrฤฑmcฤฑlฤฑฤฤฑ ve รผcretli aile izinlerinin yetersizliฤi gibi yaลlฤฑ รงalฤฑลanlarฤฑn istihdamda kalmasฤฑnฤฑ engelleyebilecek yapฤฑsal sorunlarฤฑ รงรถzmek bireylerin elinde deฤil. Ancak beklenenden daha sarsฤฑntฤฑlฤฑ geรงebilecek bir on yฤฑla hazฤฑrlanmak iรงin atabileceฤiniz bazฤฑ adฤฑmlar var. ฤฐลte yapmanฤฑz gerekenler:
Tasarruf etmek iรงin beklemeyin
รncelikle bu yazฤฑnฤฑn ABD sฤฑnฤฑrlarฤฑ รงerรงevesinde yazฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlatalฤฑm. Tรผrkiye’deki emeklilik sistemi ve iลgรผcรผ dengesi รงok daha farklฤฑ bir konumda.
ฤฐdeal olan, รงalฤฑลanlarฤฑn emeklilik hesaplarฤฑna baลฤฑndan beri katkฤฑda bulunuyor olmalarฤฑ ve bรถylece 50’li yaลlarฤฑnda bu katkฤฑlarฤฑ telafi etmek zorunda kalmamalarฤฑ. Tรผrkiye’de uygulanan Bireysel Emeklilik sisteminin benzeri bir sistem tercih edilebilir.
Emeklilik katkฤฑlarฤฑna erken baลlamanฤฑn รถnemi genellikle bileลik faiz aรงฤฑsฤฑndan รงerรงevelenir. MassMutual tarafฤฑndan hazฤฑrlanan bir รถrneฤe gรถre, 22 yaลฤฑnda bir emeklilik hesabฤฑna ayda 475 dolar (Tรผrkiye ลartlarฤฑnda รงok daha cizi รถdemeler yapฤฑlabilir) katkฤฑda bulunmaya baลlarsanฤฑz, 67 yaลฤฑna geldiฤinizde 2,4 milyon dolarฤฑnฤฑz olurken, 32 yaลฤฑna kadar beklerseniz sadece 1,1 milyon dolarฤฑnฤฑz ve 42 yaลฤฑna kadar 10 yฤฑl daha beklerseniz sadece 450.040 dolarฤฑnฤฑz olacaktฤฑr.
Bileลik faiz ne kadar รถnemli olsa da, risk yรถnetimi olarak erken katkฤฑda bulunmayฤฑ da dรผลรผnmeye deฤer. 50’li yaลlarฤฑnฤฑzda arayฤฑ kapatacak durumda olmayabilirsiniz, bu nedenle beklemeyin. Sadece ลirket eลleลmenizi almaya yetecek kadar olsa bile, ลimdi yapabildiฤiniz kadarฤฑnฤฑ biriktirin. Ve telafi katkฤฑlarฤฑnฤฑ, onlarca yฤฑllฤฑk istikrarlฤฑ katkฤฑlardan sonra birikimlerinizi turbo ลarj etmek iรงin bir fฤฑrsat olarak dรผลรผnรผn.
Giderlerinizi azaltฤฑn
Lexington merkezli Street Smart Financial’ฤฑn baลkanฤฑ Rand Spero, mรผลterileriyle sฤฑk sฤฑk iล gรผvenceleri ve iลlerini kaybetmeleri halinde faturalarฤฑnฤฑ nasฤฑl รถdeyecekleri hakkฤฑnda konuลuyor. “‘Yarฤฑn 10 iล bulabilirim’den ‘Bu oldukรงa korkutucu’ya kadar รงeลitli yanฤฑtlar alฤฑyorum” diyor.
Mรผลterilerine en az altฤฑ aylฤฑk harcamalarฤฑnฤฑ likit bir acil durum fonunda tutmalarฤฑnฤฑ tavsiye ediyor. ฤฐลsiz kalmalarฤฑ halinde iล bulmakta zorlanacaklarฤฑnฤฑ dรผลรผnenler daha da fazla birikim yapmak isteyebilir. Spero, eฤer bu zor bir ihtimalse, ev kredisi almaya hak kazanan ev sahiplerinin hala รงalฤฑลฤฑyorken bir ev kredisi aรงmak isteyebileceklerini, bรถylece iลlerini kaybetmeleri durumunda acil durum fonu gibi iลlev gรถrebileceฤini sรถylรผyor.
Acil durum fonu oluลturmanฤฑn yanฤฑ sฤฑra, iลlerinin gรผvencesiz olduฤunu dรผลรผnen yaลlฤฑ รงalฤฑลanlar harcamalarฤฑnฤฑ kฤฑsmak isteyebilir. Spero, “50’li yaลlarda belli bir yaลam tarzฤฑnฤฑz var. Asฤฑl soru, neyin sabit neyin isteฤe baฤlฤฑ olduฤu?” diyor. Daha mรผtevazฤฑ bir tatile รงฤฑkmak ya da yeni bir araba iรงin savurganlฤฑk yapmamaya karar vermek, gelecekteki finansal ลoklara dayanmak iรงin bir tampon oluลturmanฤฑza yardฤฑmcฤฑ olabilir.
Beklentilerinizi kontrol edin
Hugh Taylor, 2009 yฤฑlฤฑnda 44 yaลฤฑndayken IBM’den binlerce รงalฤฑลanฤฑ etkileyen toplu bir iลten รงฤฑkarma ile iลten รงฤฑkarฤฑldฤฑฤฤฑnda duvardaki yazฤฑyฤฑ gรถrdรผ. Kendini tekrar o pozisyonda bulmak istemiyordu, bu yรผzden kendi iลinin patronu olmaya karar verdi. Birkaรง yฤฑlฤฑnฤฑ bir start-up’ฤฑn pazarlama mรผdรผrรผ olarak geรงirdikten sonra, son 12 yฤฑldฤฑr istikrarlฤฑ bir ลekilde serbest iรงerik yazarฤฑ olarak รงalฤฑลฤฑyor.
ลimdi 58 yaลฤฑnda olan Taylor, bazฤฑ yaลฤฑtlarฤฑnฤฑn mรผcadelesini izlemiล. Harvard Business School’un 1992 mezunu olan Taylor, eski sฤฑnฤฑf arkadaลlarฤฑnฤฑn saฤlฤฑk sorunlarฤฑ ya da deฤiลen koลullara uyum saฤlayamama gibi nedenlerle kenara itildiฤini gรถrmรผล.
50’li yaลlarฤฑnda iลten รงฤฑkarฤฑlan insanlar genellikle yeni pozisyonlarฤฑnda รถnceki pozisyonlarฤฑnฤฑ ve maaลlarฤฑnฤฑ tekrarlamaya รงalฤฑลฤฑrlar. Her ne kadar anlaลฤฑlabilir olsa da, bu dรผrtรผ รงoฤu zaman onlarฤฑ geri tutar.
Atlanta Fed’de yardฤฑmcฤฑ danฤฑลman ve IZA รalฤฑลma Ekonomisi Enstitรผsรผ’nde araลtฤฑrma gรถrevlisi olan David Wiczer, 50’li yaลlardaki insanlarฤฑn bir sรผre iลsiz kaldฤฑktan sonra ayrฤฑldฤฑklarฤฑ iลten daha dรผลรผk bir maaล teklifi almalarฤฑnฤฑn normal olduฤunu sรถylรผyor. Aslฤฑnda, araลtฤฑrmasฤฑ 56 yaล ve รผzeri รงalฤฑลanlarฤฑn en az bir ay iลsiz kaldฤฑktan sonra yeni iลlerinde ortalama dรถrtte bir oranฤฑnda daha az kazandฤฑklarฤฑnฤฑ ortaya koymuลtur.
Peki ne yapฤฑlmalฤฑ? Daha dรผลรผk teklifi kabul edin. ฤฐลe girdikten sonra, daha iyi bir iล iรงin manevra yapmaya รงalฤฑลabilirsiniz. Wiczer, “Bulunduฤunuz yere geri dรถnmenin en iyi yolu bir iลte รงalฤฑลฤฑyor olmaktฤฑr” diyor.
Schauer ise maaล beklentilerinin muhtemel iลverenleri kaรงฤฑrฤฑyor olabileceฤinin farkฤฑna varmฤฑล. “Belki de รงok seรงici olamam” diyor.
รok okuyor ve alanฤฑndaki geliลmeler konusunda kendini gรผncel tutuyor. Mรผlakatlarda duygusal zekasฤฑnฤฑ bir avantaj olarak kullanmaya รงalฤฑลฤฑyor. ฤฐล arayฤฑลฤฑ moral bozucu olsa da pes etmiyor.
Schauer, “Hรขlรข katkฤฑda bulunacak bir ลeylerim olduฤunu hissediyorum” diyor.
