Birรงok bรผyรผk uluslararasฤฑ hava yolu ลirketi, 5G teknolojisine geรงiลte oluลabilecek potansiyel riskler nedeniyle bazฤฑ ABD uรงuลlarฤฑnda dรผzenlemeye giderken, รผlkenin iki bรผyรผk telekomรผnikasyon operatรถrรผ Verizon ve AT&T, akฤฑllฤฑ telefon kullanฤฑcฤฑlarฤฑ iรงin 5G รงaฤฤฑnฤฑ baลlattฤฑ.
Bรถylece iki ลirket, normalde 5 Ocak’tan itibaren uygulamaya sokmayฤฑ hedefledikleri C-bandฤฑndan 5G teknolojisini Federal Havacฤฑlฤฑk Dairesinin (FAA) talebi รผzerine 2 hafta ertelemeyle 19 Ocak itibarฤฑyla uygulamaya aldฤฑ.
AT&T ve Verizon’ฤฑn 5G’ye geรงiลi ertelemesinde havacฤฑlฤฑk sektรถrรผnden gelen tepkiler etkili olurken, iki ลirket, endiลeler nedeniyle havalimanlarฤฑnฤฑn yakฤฑnlarฤฑndaki bazฤฑ baz istasyonlarฤฑnda 5G teknolojisine geรงiลi durdurmaya karar verdi.
Telekomรผnikasyon ile havacฤฑlฤฑk sektรถrleri karลฤฑ karลฤฑya geldi
Telekomรผnikasyon ลirketleri geรงen yฤฑl aralฤฑk ayฤฑ baลlarฤฑnda daha hฤฑzlฤฑ kablosuz internet hizmeti iรงin 5G’ye geรงiลi planlarken, bu plan kokpit ekipmanlarฤฑ iรงin potansiyel risk oluลturabileceฤi gerekรงesiyle havacฤฑlฤฑk gรผvenliฤi alanฤฑndaki dรผzenleyici kuruluลlarฤฑn itirazlarฤฑyla karลฤฑlaลmฤฑลtฤฑ.
Havacฤฑlฤฑk sektรถrรผndeki endiลelere karลฤฑ telekomรผnikasyon sektรถrรผ hizmetin herhangi bir tehlike yaratmayacaฤฤฑnฤฑ savunurken, bu durum iki sektรถrรผ karลฤฑ karลฤฑya getirdi.
Dรผnyanฤฑn en bรผyรผk uรงak รผreticileri Boeing ve Airbus’ฤฑn รst Yรถneticileri (CEO), 21 Aralฤฑk 2021’de ABD Ulaลtฤฑrma Bakanฤฑ Pete Buttigieg’e, 5G telefon servisi konusunda ortak imzalฤฑ bir mektup gรถndererek, bunun havacฤฑlฤฑk endรผstrisine bรผyรผk zarar verebileceฤi yรถnรผnde uyarฤฑda bulunmuลtu.
Mektupta, 5G teknolojisinin uรงaklarฤฑn gรผvenli ลekilde รงalฤฑลma yeteneฤini olumsuz etkileyeceฤi savunulurken, “5G teknolojisine geรงiลin ertelenmesi” รงaฤrฤฑsฤฑ yapฤฑlmฤฑลtฤฑ.
รte yandan, 5G teknolojisine geรงiลi savunan sektรถrdeki gruplar ise havacฤฑlฤฑk endรผstrisini, “korku tellallฤฑฤฤฑ yapmak ve gerรงekleri รงarpฤฑtmakla” suรงlayarak, bu teknolojiye geรงiลin ertelenmesiyle ekonomide 10 milyarlarca dolar kayba yol aรงacaฤฤฑ uyarฤฑsฤฑnda bulunmuลtu.
Hava yolu ลirketleri “kaos” uyarฤฑsฤฑ yaptฤฑ
ABD’li bรผyรผk hava yolu ลirketleri de 5G teknolojisine geรงiลe kฤฑsa bir sรผre kala hava trafiฤinde kaosa yol aรงabileceฤi uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
American Airlines, United Airlines, Southwest Airlines ve Delta Air Lines’ฤฑn da aralarฤฑnda olduฤu havacฤฑlฤฑk sektรถrรผndeki birรงok ลirketin yรถneticisi, 5G’nin hava ulaลฤฑmฤฑ aรงฤฑsฤฑndan yaratabileceฤi tehlikeye iliลkin ortak bir mektuba imza attฤฑ.
UPS Airlines, Alaska Air, Atlas Air, JetBlue Airways ve FedEx gibi ลirketlerin de imzasฤฑ bulunan mektupta, uรงuลlarda iptal, erteleme ve gรผzergah deฤiลikliฤine maruz kalฤฑnabileceฤine iลaret edildi.
Birรงok uรงuล askฤฑya alฤฑndฤฑ
Birรงok bรผyรผk uluslararasฤฑ hava yolu ลirketi, 5G teknolojisine geรงiล sรผrecinde oluลabilecek potansiyel riskler nedeniyle bazฤฑ ABD uรงuลlarฤฑnda dรผzenlemeye gitti.
Emirates, Air India, All Nippon Airways, Japan Airlines, Lufthansa ve British Airways gibi ลirketler, 5G belirsizliฤini gerekรงe gรถstererek, bazฤฑ uรงuลlarda deฤiลiklik yaptฤฑฤฤฑnฤฑ duyurdu.
Bazฤฑ hava yolu ลirketleri uรงuลlarฤฑ askฤฑya alฤฑrken, bazฤฑlarฤฑ olasฤฑ teknik sฤฑkฤฑntฤฑlarla en fazla karลฤฑlaลmasฤฑ beklenen Boeing 777 model uรงaklarฤฑn uรงuลlarฤฑnฤฑ durdurdu.
AT&T ve Verizon’ฤฑn havalimanlarฤฑnฤฑn yakฤฑnlarฤฑndaki bazฤฑ baz istasyonlarฤฑnda 5G teknolojisine geรงiลi durdurma kararฤฑnฤฑn ardฤฑndan, bazฤฑ hava yolu ลirketleri askฤฑya aldฤฑklarฤฑ uรงuลlara devam etme kararฤฑ aldฤฑ.
Son olarak FAA, C-bandฤฑndan 5G teknolojisinin kullanฤฑma sunulmasฤฑna raฤmen birรงok uluslararasฤฑ hava yolu ลirketi tarafฤฑndan kullanฤฑlan Boeing 777 uรงaฤฤฑnฤฑn bazฤฑ modelleri de dahil olmak daha fazla uรงaฤฤฑn dรผลรผk gรถrรผล koลullarฤฑnda inmesine izin verdi.
Havacฤฑlฤฑk sektรถrรผ neden ediลe duyuyor?
Yeni 5G sinyallerinin, uรงaklarฤฑn zorlu hava koลullarฤฑnda inmesine ve kazalardan kaรงฤฑnmasฤฑna yardฤฑmcฤฑ olan uรงak ekipmanฤฑnฤฑ etkileyip etkilemediฤi endiลeleri kaynaฤฤฑnฤฑ oluลturuyor.
Altimetre adฤฑ verilen bu ekipman, uรงak ile yer arasฤฑndaki mesafeyi รถlรงmek iรงin radyo frekanslarฤฑnฤฑ kullanฤฑyor.
Havacฤฑlฤฑk uzmanlarฤฑ, telekomรผnikasyon ลirketlerinin etkinleลtirmeyi planladฤฑฤฤฑ hรผcresel frekanslarฤฑn altimetreleri etkileyebileceฤinden ve potansiyel olarak uรงaklarฤฑ tehlikeye atabileceฤinden endiลe ediyor.
5G hizmeti, altimetrelerin kullandฤฑฤฤฑna yakฤฑn olan ve C-bandฤฑ olarak bilinen frekansta รงalฤฑลฤฑyor.
C-bant 5G, 3,7 ila 4,2 GHz aralฤฑฤฤฑnda รงalฤฑลฤฑrken, FAA bu frekansฤฑn altimetrenin kullandฤฑฤฤฑ 4,2 ila 4,4 GHz aralฤฑฤฤฑna yakฤฑn olduฤuna dikkati รงekiyor. Endiลenin asฤฑl nedeninin de frekanslardaki bu yakฤฑnlฤฑk olduฤu belirtiliyor.
Avrupa Birliฤi’nin (AB) ise 2019’da orta menzilli 5G frekanslarฤฑ iรงin 3,4 ila 3,8 GHz aralฤฑฤฤฑnฤฑ belirlediฤi biliniyor, bu frekansฤฑn ABD’de sunulan 5G hizmetindeki frekanstan daha dรผลรผk olduฤu dikkati รงekiyor.
Telekomรผnikasyon sektรถrรผ temsilcileri ise Federal ฤฐletiลim Komisyonu teknik uzmanlarฤฑna ve dรผnyadaki diฤer dรผzenleyiciler tarafฤฑndan yapฤฑlan analizlere atฤฑfta bulunarak, C-bandฤฑ รผzerinden baฤlantฤฑlarฤฑn kokpit cihazlarฤฑna mรผdahale etmeyeceฤini savunuyor.
“5G’nin gรผvenlik riski รผlkeye ve vericilerin gรผcรผne baฤlฤฑ”
ABD Ulaลtฤฑrma Bakanlฤฑฤฤฑ Araลtฤฑrma ve Teknolojiden Sorumlu Eski Bakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Diana Furchtgott-Roth, AA muhabirine, 5G teknolojisinin hava yolu gรผvenliฤi iรงin tehdit oluลturmasฤฑnฤฑn รผlkeye ve vericilerin gรผcรผne baฤlฤฑ olduฤunu sรถyledi.
George Washington รniversitesi’nde ฤฐktisat Bรถlรผmรผnde Yardฤฑmcฤฑ Doรงent olan Furchtgott-Roth, Amerikan 5G kulelerinin gรผรง yayฤฑmlarฤฑnฤฑn Fransa’nฤฑn 2,5 katฤฑ olduฤunu ve antenlerin aลaฤฤฑ deฤil yukarฤฑya baktฤฑฤฤฑnฤฑ aktardฤฑ.
Furchtgott-Roth, ABD’de kulelerin havaalanlarฤฑna yakฤฑn olmasฤฑnฤฑn bazฤฑ รผlkelerdeki gibi yasak olmadฤฑฤฤฑna dikkati รงekerek, “Bu, uรงaklarฤฑn navigasyon sistemlerinin bir parรงasฤฑ olan altimetrelerde potansiyel parazite yol aรงar. Ancak FAA kรถtรผ hava veya zayฤฑf gรถrรผล koลullarฤฑnda uรงaklarฤฑn iniลine kฤฑsฤฑtlamalar getirir, bรถyle uรงuลlar gรผvenli hale gelir. FAA gรผvenlikten รถdรผn vermeyecektir.” dedi.
FAA’nฤฑn altimetrelerin hangilerinin 5G kulelerinden etkilendiฤini bulmak iรงin testlerini sรผrdรผrdรผฤรผne iลaret eden Furchtgott-Roth, sorunlu cihazlarฤฑn tespitiyle sorunun รงรถzรผlebileceฤini ifade etti.
Furchtgott-Roth, Federal ฤฐletiลim Komisyonunun ise telekomรผnikasyon ลirketlerden antenleri aลaฤฤฑ yรถnlendirmelerini, gรผcรผ dรผลรผrmelerini ve havaalanlarฤฑ รงevresinde tampon bรถlgeler oluลturmalarฤฑnฤฑ isteyebileceฤini kaydetti.
FAA’nฤฑn halkฤฑn gรผvenliฤini asla tehlikeye atmayacaฤฤฑnฤฑ ve uรงaklarฤฑn gรผvenli olmayan koลullarda iniลlerine mรผsaade etmemeye devam edeceฤini belirten Furchtgott-Roth, bu gibi durumlarda FAA’nฤฑn hava yolu ลirketlerinden uรงuลlarฤฑ iptal etmelerini veya 5G kulesinin olmadฤฑฤฤฑ baลka alanlara yรถnlendirmelerini isteyeceฤini dile getirdi.
