Sermaye Piyasasฤฑ Kurulu (SPK) Baลkanฤฑ ฤฐbrahim รmer Gรถnรผl, potansiyeli olan 80 civarฤฑnda ลirketin halka arz iรงin beklediฤini sรถyledi.
Gรถnรผl, enflasyonist dรถnemlerde borsalara yoฤun talep olduฤunu hatฤฑrlatarak, “Hem borsanฤฑn reel getiri sunmasฤฑ hem e yatฤฑrฤฑmcฤฑ tercihlerinin deฤiลmesi borsaya talebi artฤฑrmaktadฤฑr. O yรผzden sadece halka arzlarฤฑn borsadaki rekorlarฤฑ tetiklediฤi sรถylenemez. Tabi ki yeni halka arzlar yeni yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ da รงekiyordur. Geรงmiล yฤฑllarda da bรถyleydi, ลimdi de bu ลekilde, gelecekte de bu ลekilde olacaktฤฑr.” dedi.
Gรถnรผl ลรถyle devam etti:
“2021 yฤฑlฤฑ sermaye piyasalarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan rekor yฤฑlฤฑ olmuลtu. 2021 yฤฑlฤฑnda 52 ลirket halka arz edilirken, bu ลirketler piyasadan 21,6 milyar lira fon saฤladฤฑ. 2022 yฤฑlฤฑnda ise 44 ลirketin ilk halka arz izahnamesi onaylandฤฑ. Sรถz konusu ลirketler 23,1 milyar lira kaynak temin etti. Bu yฤฑlฤฑn eylรผl sonu itibarฤฑyla da 34 ลirketin ilk halka arz izahnamesi onaylandฤฑ. 33 ลirket borsada iลlem gรถrmeye baลladฤฑ, 1 ลirketin sรผreci devam etmektedir. Bu ลirketlerin piyasadan temin ettiฤi tutar 47 milyar lirayฤฑ aลtฤฑ.
Halka arz edilen ลirket tarafฤฑndaki geliลim yatฤฑrฤฑmcฤฑ sayฤฑsฤฑnda da rekorlarฤฑ beraberinde getirdi. Pay piyasasฤฑndaki yatฤฑrฤฑmcฤฑ sayฤฑsฤฑ da 2021 ve 2022 yฤฑl sonlarฤฑnda sฤฑrasฤฑyla 2,4 milyon ve 3,8 milyon oldu. 2023 Eylรผl sonu itibarฤฑyla pay piyasasฤฑndaki yatฤฑrฤฑmcฤฑ sayฤฑsฤฑ 7,8 milyona yรผkseldi.
Halka arz, ลirketlerin sermaye piyasasฤฑndan fon temini iรงin rutin baลvurudur. Detaylฤฑ inceleme yaparฤฑz, izahnamesine onay veririz ya da reddederiz. Onaylanan izahnameler aรงฤฑklandฤฑฤฤฑ iรงin reddettiklerimizi bilmiyorsunuz. Hatta daha ilk aลamada bile baลvurusunu ilerletmeden reddettiฤimiz ลirketler bulunmaktadฤฑr. ลartlarฤฑ saฤlayan firmalar pekรขlรข borsaya gelecektir. ลu anda kesin bir sayฤฑ veremem. Ancak potansiyeli olan 80 civarฤฑnda ลirket halka arz iรงin bekliyor. Bunlarฤฑn iรงinde 6-7 milyar liralฤฑk halka arz bรผyรผklรผฤรผne ulaลabilecek ลirketler de var. Halka arz edilecek ลirketlerden geleceฤe dair umut verici bir hikรขyesinin olmasฤฑ bekleriz. “
Gรถnรผl, “Finansal Okuryazarlฤฑk” ile ilgili ลu bilgileri paylaลtฤฑ:
“Sermaye piyasalarฤฑna olan ilginin saฤlฤฑklฤฑ ve istikrarlฤฑ olmasฤฑ, finansal okuryazarlฤฑฤฤฑ yรผksek, bilinรงli yatฤฑrฤฑmcฤฑ sayฤฑsฤฑnฤฑ artฤฑrmaktan geรงmektedir. โFinansal okuryazarlฤฑkโ, en รงok รถnem verdiฤimiz konularฤฑn baลฤฑnda geliyor. รรผnkรผ รผlkemizde finansal okuryazarlฤฑk seviyesi istediฤimiz dรผzeyde deฤil. Orta Vadeli Programโda da finansal okuryazarlฤฑk seviyesinin yรผkseltilmesi amaรงlanฤฑyor. Finansal okuryazarlฤฑk konusunda ulaลฤฑlmasฤฑ gereken en รถnemli kitle รผlkemizdeki kadฤฑnlar, genรงler ve รงocuklardฤฑr. Bu konuda Kurul olarak hem Millรฎ Eฤitim Bakanlฤฑฤฤฑ hem de Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlฤฑฤฤฑ ile protokol รงalฤฑลmalarฤฑmฤฑz var. Yฤฑl bitmeden duyurularฤฑnฤฑ yapacaฤฤฑz.
รte yandan รผniversite รถฤrencilerine yรถnelik รงalฤฑลmalar da yapฤฑyoruz. Bu kapsamda geleneksel hale gelen ve bugรผne kadar 15 bin รผniversite รถฤrencisinin sertifika almaya hak kazandฤฑฤฤฑ SPK seminerleri var. Kariyer fuarlarฤฑ kapsamฤฑnda รผniversitelerde genรงlerle bir araya gelip hem kurumumuz hem de sektรถr hakkฤฑnda bilgilendirme toplantฤฑlarฤฑ yapฤฑyoruz. Bunlardan baฤฤฑmsฤฑz olarak รผniversitelerde finansal okuryazarlฤฑk dersinin seรงmeli olarak verilmesi iรงin de รงalฤฑลmalar yapฤฑyoruz. “
ลirket sahibinin hisse fiyatฤฑ hakkฤฑnda konuลmasฤฑnฤฑ daha รถnce de ifade ettiฤi gibi doฤru bulmadฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlatan Gรถnรผl, “ลirket sahibi hissesinin dรผลรผk ya da yรผksek olduฤunu dรผลรผnรผyorsa mevzuat รงerรงevesinde gereฤini yapar. รst Kurul olarak SPK, aracฤฑ kurumlar, portfรถy yรถnetim ลirketleri, ลirket sahipleri, yatฤฑrฤฑmcฤฑlar hepimiz sermaye piyasalarฤฑnฤฑ daha ileriye taลฤฑmak iรงin รงalฤฑลmalฤฑyฤฑz. Herkes, aynฤฑ gemide olduฤunu unutmamalฤฑ. Yapฤฑlacak her yanlฤฑล hareket gemiye zarar verir. SPK olarak yanlฤฑล yapana asla mรผsaade etmeyiz. Kurul olarak ลirketin borsadaki fiyatฤฑna asla karฤฑลmayฤฑz. Fiyat, serbest piyasa ลartlarฤฑnda oluลur. Ancak borsa fiyatฤฑnฤฑn oluลmasฤฑnda kanunumuza gรถre suรง sayฤฑlan bir eylemin tespiti durumunda gereฤini yaparฤฑz. Halka arz sonrasฤฑ olaฤanรผstรผ fiyat hareketleri varsa inceleriz. Piyasaya fiyat noktasฤฑnda mรผdahale etmemiz farklฤฑ sonuรงlar doฤurur. Bunu da istemeyiz. ฤฐlk halka arzda fiyat tespit raporu en son sunulur. ฤฐlk halka arz baลvurusundan izahname onaylanana kadar geรงen sรผre gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda fiyat tespit raporu, รผlkenin ve piyasanฤฑn ekonomik durumu dikkate alฤฑnarak en gรผncel haliyle Kurula sunulur. ” ลeklinde konuลtu.
Gรถnรผl, “Halka arzฤฑna izin verilen ลirketlerin bรผyรผklรผฤรผ ve sektรถrรผne iliลkin yapฤฑlan eleลtiriler hakkฤฑnda ne sรถylemek istersiniz?” yรถnรผndeki bir soruyu, ลu ลekilde yanฤฑtladฤฑ:
“Kurul olarak halka arz baลvurularฤฑnฤฑ titizlikle inceleyip karara baฤlฤฑyoruz. ลirketler halka aรงฤฑldฤฑklarฤฑnda yani borsaya kote edildiklerinde ลirketlerin paylarฤฑ Borsanฤฑn โYฤฑldฤฑz Pazar, Ana Pazar, Alt Pazar veya Nitelikli Yatฤฑrฤฑmcฤฑ ฤฐลlem Pazarฤฑโnda iลlem gรถrebilir.
Bu pazarlarda iลlem gรถrebilecek ลirketlerin;
karlฤฑlฤฑฤฤฑ,
halka arz edilecek paylarฤฑnฤฑn nominal deฤerinin sermayeye oranฤฑnฤฑn belli bir oranฤฑ aลmasฤฑ,
halka arz edilecek paylarฤฑn piyasa deฤerinin belli bir tutarฤฑ aลmasฤฑ,
Baฤฤฑmsฤฑz denetimden geรงmiล en son finansal tablolardaki รzsermaye / Sermaye Oranฤฑnฤฑn 1โden bรผyรผk olmasฤฑ,
gibi belli kriterleri saฤlamasฤฑ gerekmektedir. Kurulumuza gelen ลirketlerin bu kriterleri saฤlamasฤฑ รถn ลartlardan bir kฤฑsmฤฑdฤฑr. Tรผm bu kriterleri saฤlayan baลvurular, incelenmek รผzere kabul edilir. Sonrasฤฑnda ลirketin gerรงek durumu ile Kurula sunduฤu bilgi ve belgeler arasฤฑnda uyumsuzluk varsa veya ลirketin mevzuata aykฤฑrฤฑ herhangi bir durumu bulunuyorsa baลvuru reddedilir. Bunun dฤฑลฤฑnda yukarฤฑda belirtilen kriterleri saฤlayan ve sonrasฤฑndaki incelemede de herhangi bir uyumsuzluฤu bulunmayan ลirketlerin izahnamesi onaylanฤฑr.
SPK olarak bu sรผreรงteki temel gรถrevimiz kanunun verdiฤi yetki รงerรงevesinde onaylanan izahnamede yer alan bilgilerin tam ve doฤru olmasฤฑnฤฑ saฤlamak, bรถylelikle yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn bu bilgilere dayanarak karar vermelerini desteklemektir. Zira yatฤฑrฤฑm kararฤฑ bireyseldir. Her bireyin de risk algฤฑsฤฑ farklฤฑdฤฑr. Biz otorite olarak kararฤฑn saฤlฤฑklฤฑ verilebilmesi ortamฤฑnฤฑ hazฤฑrlarฤฑz. Bunun iรงin de en รถnemli araรง Kurulca onaylanmฤฑล izahnamedir.
Nasฤฑl finans sektรถrรผ ลirketler iรงin fon saฤlฤฑyorsa, sermaye piyasasฤฑ da firmalarฤฑmฤฑza finansman saฤlamak รผzere enstrรผman sunmaktadฤฑr. Elbette her sektรถrden farklฤฑ bรผyรผklรผkte baลvuru almaktayฤฑz. Yukarฤฑda da belirttiฤim gibi baลvurular mevzuat รงerรงevesinde incelenip karara baฤlanฤฑr.”
Gรถnรผl’รผn tasarruf sahiplerine uyarฤฑ ve tavsiyeleri ลu ลekilde oldu:
“Yapฤฑlan gรถzetim ve denetim faaliyetlerimiz neticesinde, sosyal medya mecralarฤฑ, oluลturulan รผyelik bazlฤฑ gruplar ve sohbet odalarฤฑ รผzerinden hisse pazarlandฤฑฤฤฑnฤฑ biz de tespit ediyoruz. 2023 yฤฑlฤฑnda piyasa bozucu eylemlere yรถnelik incelemelerimiz neticesinde 66 gerรงek ve 10 tรผzel kiลiye, toplamda 171 milyon lira idari para cezasฤฑ verdik. Ayrฤฑca piyasa dolandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑ suรงu kapsamฤฑnda da 9 gerรงek kiลi hakkฤฑnda suรง duyurusunda bulunulmuลtur. 147 gerรงek kiลi hakkฤฑnda ise geรงici iลlem yasaฤฤฑ tedbiri uygulanmฤฑลtฤฑr. Piyasayฤฑ bozmaya yรถnelik eylemlerin รถnรผne geรงilmesi ve cezai iลlemlerin uygulanmasฤฑ iรงin รงalฤฑลmalarฤฑmฤฑz kararlฤฑlฤฑkla sรผrmektedir.
ลunu รถzellikle belirtmeliyim: Sosyal medya mecralarฤฑnda gruplar kurarak yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ yรถnlendiren ลahฤฑslarฤฑn, grup iรงerisinde hisselere oluลturduklarฤฑ talep sayesinde sahip olduklarฤฑ hisseleri satarak menfaat temin ettiklerini de tespit ettik. Gruplar iรงerisinde yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ yรถnlendirenlerin โalโ yรถnรผnde verdiฤi tavsiye ile eล anlฤฑ olarak kendilerinin veya iliลkili olduฤu kiลilerin, sahip olduฤu hisseleri yรผksek fiyattan satarak menfaat elde ettiฤi, bรถylelikle yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ zarara uฤrattฤฑฤฤฑnฤฑ da gรถrdรผk. O nedenle sosyal medyada bu ve benzeri paylaลฤฑm yapanlara gรผvenmeyin, itibar etmeyin, onlarฤฑ dikkate almayฤฑn. Eฤer borsayฤฑ bilmiyorsanฤฑz, profesyonel kurumlara danฤฑลฤฑn, onlar sizi yรถnlendirsin. Kฤฑsa vadede iลlem yapฤฑyorsanฤฑz da kredi รงekip borsaya kesinlikle girmeyin.
Kurulumuz piyasa fiyatlamalarฤฑna karฤฑลmaz. โฤฐlk halka arzda tavan tavan giderโ umuduyla borsaya gelen yatฤฑrฤฑmcฤฑ var. Ne biz ne de baลka birisi bรถyle bir garanti veremez. Fiyatlar arz/talep dengesiyle oluลur. ฤฐlk halka arzlara yoฤun talep gelmesi nedeniyle fiyatlar รงok yรผksek dรผzeyde oluลabilir. Ancak bu yoฤun talep bir noktada kesildiฤinde fiyatlarda dengelenme olacaฤฤฑnฤฑn da unutulmamasฤฑ gerekir.
Yatฤฑrฤฑmcฤฑlara ลunlarฤฑ sormak isterim: โBir ลirket halka arz ediliyor. Yatฤฑrฤฑmcฤฑ gerรงekten ลirketi bildiฤi iรงin mi alฤฑyor? ฤฐzahnameye bakฤฑyor mu? Tavan olacak diye mi alฤฑyorโ. Belki de bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑ tavan olacak diye alฤฑyor. Yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑmฤฑzฤฑ tekrar uyarmak isterim. Orta ve uzun vadeli yatฤฑrฤฑm yapฤฑn, ลirketlerin finansal tablolarฤฑnฤฑ inceleyin, gerekiyorsa profesyonel destek alฤฑn. Sรถylenti, duyum ve tรผyo ile iลlem yapmayฤฑn. รzellikle ilk halka arzlarda SPK tarafฤฑndan onaylanan izahnameleri, finansal tablo ve raporlarฤฑ detaylฤฑ inceleyin. รรผnkรผ izahnamede, ลirketin gerek mevcut durumu gerekse muhtemel riskleri hakkฤฑnda detaylฤฑ bilgiler yer almaktadฤฑr. Yatฤฑrฤฑm kararlarฤฑ tรผm bu bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde tasarruf sahibinin risk algฤฑsฤฑna gรถre verilmelidir.
ฤฐncelemelerimizde sosyal medyada eฤitim adฤฑ altฤฑnda hisse yรถnlendirmesi yapฤฑldฤฑฤฤฑna ลahit oluyoruz. ฤฐyi niyetli bu iลi yapan da var, kรถtรผ niyetli kullanan da var. Doฤrudan hisse pazarlayan hesaplarฤฑn farkฤฑndayฤฑz, takip ediyoruz. ฤฐlgili ลahฤฑs menfaat temin ettiyse hakkฤฑnda idari para cezasฤฑ uyguluyoruz, suรง duyurusunda bulunuyoruz. Son aลama uygulanabilecek tedbir ise sosyal medya hesabฤฑnฤฑn kapatฤฑlmasฤฑdฤฑr.”
