Ancak denizin altฤฑndaki yoฤunluฤunun gรผn geรงtikรงe arttฤฑฤฤฑ ve ekosistemi tehdit etmeye devam ettiฤi ifade ediliyor.
BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre Bandฤฑrma On yedi Eylรผl รniversitesi Denizcilik Fakรผltesi Dekanฤฑ Prof. Dr. Mustafa Sarฤฑ, mรผsilaj yoฤunluฤunun denizin yรผzeyinden 7 metre derinliฤe kadar olan kฤฑsฤฑmda hafiflediฤini, ancak 7 metre ile otuz metre arasฤฑnda, yani denizin derinlerinde geรงtiฤimiz haftalardan daha yoฤun bir olduฤunu sรถylรผyor:
“Yรผzeyde bir azalma sรถz konusu, ancak dalฤฑล sฤฑrasฤฑnda derinlere doฤru gittiฤimizde durum geรงen haftalara gรถre daha vahim. Artฤฑk dalฤฑล esnasฤฑnda 7 metreden aลaฤฤฑlara indikรงe suyu elimizle aรงarak inmek zorunda kalฤฑyoruz. Geรงen hafta Marmara Adasฤฑ aรงฤฑklarฤฑnda yaptฤฑฤฤฑmฤฑz dalฤฑลta 30 metrenin aลaฤฤฑsฤฑnda su altฤฑnฤฑn yoฤun mรผsilaj tabakasฤฑndan dolayฤฑ tamamen zifiri karanlฤฑk olduฤunu gรถrdรผk. 40 metre derinlikte el fenerlerimizle dolaลtฤฑk.
Sฤฑcaklฤฑฤฤฑn etkisi ile tabaka yรผzeye รงฤฑkamadan parรงalanฤฑyor
Prof. Dr. Sarฤฑ, yรผzeyindeki mรผsilaj tabakasฤฑnฤฑn hafiflemesine raฤmen, sorunun derinlerde yoฤun bir ลekilde yaลanฤฑyor olmasฤฑnฤฑ birden fazla etkene baฤlฤฑyor ve birinci sebebin denizin yรผzeyindeki su sฤฑcaklฤฑฤฤฑnฤฑn artmasฤฑ olduฤunu ifade ediyor:
“Su sฤฑcaklฤฑฤฤฑnฤฑn artmasฤฑ mikrobiyal faaliyetleri de hฤฑzlandฤฑrdฤฑ, mรผsilajฤฑn parรงalanma sรผresi kฤฑsaldฤฑ. Artฤฑk yรผzeye yaklaลan mรผsilaj kรผmeleri tabaka haline dรถnรผลmeden parรงalanฤฑyor. Bu sebeple de yรผzeyde daha az gรถrรผyoruz.
“ฤฐkinci sebep, yรผzeydeki temizlik ve mรผsilaj toplama รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑn baลarฤฑya ulaลmฤฑล olmasฤฑ. Kฤฑyฤฑlarda birikmiล olanlar toplanฤฑyor, bunun da mutlaka katkฤฑsฤฑ var.
Sarฤฑ, buna sebep olan bir etkeni de ฤฐstanbul Boฤazฤฑ ile Karadeniz akฤฑntฤฑlarฤฑndan, รanakkale Boฤazฤฑ ile ise Ege ve Akdeniz akฤฑntฤฑlarฤฑndan etkilenen Marmara Denizi’nin yรผzeyindeki su karฤฑลฤฑmlarฤฑnฤฑn mevsime ve sฤฑcaklฤฑฤa baฤlฤฑ deฤiลimler sebebiyle artmฤฑล olmasฤฑ olarak aรงฤฑklฤฑyor:
“ลu anda Marmara Denizi’ne Karadeniz’den gelen su miktarฤฑ arttฤฑ. Yรผzeydeki sirkรผlasyon kuvvetlendiฤi iรงin ilk 7 metredeki mรผsilaj yoฤunluฤu azaldฤฑ” diyerek ifade ediyor.
Mรผsilaj, Marmara Denizi gibi kapalฤฑ denizlerde zaman zaman ortaya รงฤฑkan bir salgฤฑ.
Son haftalarda Ege Denizi ve Karadeniz’de de gรถrรผlen mรผsilaj oluลumunun geรงmiลi aylara, hatta yฤฑllara dayanฤฑyor. Marmara Denizi’nde gรถrรผlmesinin temel sebepleri arasฤฑnda denize yeterince arฤฑtฤฑlmadan bฤฑrakฤฑlan atฤฑk sular, derin deniz deลarjlarฤฑ, denizi etkileyen akฤฑntฤฑlar ve su sฤฑcaklฤฑฤฤฑnฤฑn artmasฤฑna da sebep olan iklim deฤiลikliฤi yer alฤฑyor.
Temizlik รงalฤฑลmalarฤฑ sรผrรผyor
Marmara Denizi’ne kฤฑyฤฑsฤฑ olan bรถlgelerde deniz yรผzeyinde yoฤun bir ลekilde gรถrรผlmeye baลlamasฤฑnฤฑn ardฤฑndan, รevre ve ลehircilik Bakanlฤฑฤฤฑ 8 Haziran 2021 tarihinde “Marmara Denizi Eylem Planฤฑ’nฤฑ” kamuoyu ile paylaลtฤฑ ve mรผsilaj temizlik รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ baลlattฤฑ.
Kurum, 5 Temmuz’da yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada eyleme geรงtikleri gรผnden itibaren karadan ve denizden yapฤฑlan รงalฤฑลmalarda 10 bin 664 metrekรผp mรผsilajฤฑn temizlendiฤini aรงฤฑkladฤฑ.
ฤฐstanbul Bรผyรผkลehir Belediyesi ise 29 Haziran itibariyle, 2 bin 765 metrekรผp mรผsilajฤฑn bertaraf edildiฤini belirtti.
Denizin yรผzeyinde oluลturduฤu koyu renkli tabakanฤฑn altฤฑnda kalan deniz canlฤฑlarฤฑnฤฑn gรผn ฤฑลฤฑฤฤฑ ve oksijen almasฤฑnฤฑ engelleyen ve kรถtรผ bir gรถrรผntรผ oluลturan, su altฤฑnda ise รถzellikle hareketsiz canlฤฑlarฤฑnฤฑn yaลamฤฑnฤฑ ciddi bir ลekilde tehdit eden mรผsilaj sadece ekosistemi deฤil, balฤฑkรงฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผ de olumsuz etkiliyor. Bu sorunun devam etmesi ve ilerlemesi gemicilik sektรถrรผ, endรผstri ve turizm aรงฤฑsฤฑndan da risk oluลturuyor.
‘Sorun devam ederse, canlฤฑlar nefes alamaz hale gelecek’
Bandฤฑrma รniversitesi’nden Prof. Dr. Mustafa Sarฤฑ mรผsilajฤฑn ekosisteme, hareketsiz tรผrlere olan etkisinin gittikรงe arttฤฑฤฤฑnฤฑ dile getiriyor:
“Kฤฑrmฤฑzฤฑ mercanlarฤฑn รผzerinde yoฤun mรผsilaj kรผmeleriyle kaplanmฤฑล ne yazฤฑk ki, hasar var. Mรผsilaj sorunu devam ederse bu hasar daha รงok artacak, nefes alamaz hale gelecekler” diyor.
Prof. Dr. Mustafa Sarฤฑ aynฤฑ zamanda Marmara Belediyeler Birliฤi bรผnyesinde oluลturulan ve mรผsilaj รงalฤฑลmalarฤฑna odaklanan Bilim ve Teknik kurulunda yer alฤฑyor.
Sarฤฑ, temizlik รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑn sonuรง verdiฤini, ancak daha kalฤฑcฤฑ รงรถzรผmlere odaklanฤฑlmasฤฑ gerektiฤini belirtiyor.
“Eylem planฤฑna yรถnelik faaliyetler sรผrรผyor ama baลarฤฑlฤฑ olabilmemiz iรงin yapฤฑlmasฤฑ gereken en รถnemli adฤฑm atฤฑklarฤฑn รถnรผnรผ kesmek. Marmara Denizi’ne giden evsel atฤฑklarฤฑ, endรผstriyel atฤฑklarฤฑ, tarฤฑmsal atฤฑklarฤฑ ve gemi atฤฑklarฤฑnฤฑn denize gitmesini engellememiz lazฤฑm” diye konuลtu.
“ฤฐlk olarak sanayi kuruluลlarฤฑnฤฑn atฤฑklarฤฑnฤฑn engellememiz lazฤฑm. รรผnkรผ ruhsatlarฤฑnฤฑ alฤฑrken uymalarฤฑ gereken ลart, atฤฑklarฤฑnฤฑ arฤฑtmadan denize bฤฑrakmamaktฤฑ. Bunu etkin uygulamalarฤฑnฤฑ saฤlayacak denetimleri hฤฑzlandฤฑrmalฤฑyฤฑz. Bรถylece denizin yรผkรผnรผ bir parรงa azaltabiliriz
‘Denizin zamanฤฑ yok, denize destek olmamฤฑz lazฤฑm’
Mรผsilaj sorununu ortadan kaldฤฑrmada ileri biyolojik arฤฑtma tesislerinin รถnemine de dikkat รงeken Prof. Dr. Sarฤฑ, bu gibi tesislerin inลasฤฑnฤฑn zaman alacaฤฤฑnฤฑn altฤฑnฤฑ รงiziyor ve bireysel olarak da faaliyete geรงilebileceฤini sรถylรผyor:
“Denizin zamanฤฑ yok. Deniz ลu an periลan durumda. Bireysel olarak ne yapabiliriz? Her gรผn 1 litre daha az atฤฑk รงฤฑkarabiliriz. Evde kullandฤฑฤฤฑmฤฑz kimyasallarฤฑn miktarฤฑnฤฑ tamamen ortadan kaldฤฑramasak da azaltabiliriz. Kullandฤฑฤฤฑmฤฑz atฤฑk yaฤlarฤฑ lavaboya dรถkmek yerine ลiลelerde biriktirerek ilgili yerlere teslim edebiliriz. Bunlar ลimdiye arฤฑtma tesislerinde alฤฑnmasฤฑ gereken รถnlemler olsa da ลu anda yapmamฤฑz gereken ลey atฤฑk yรผkรผnรผ azaltmak. Bireysel olarak bunlarฤฑ yaparak denizin imdadฤฑna koลmamฤฑz lazฤฑm, denize destek olmamฤฑz lazฤฑm.
