Almanya’da Ocak ayฤฑnda bazฤฑ Tรผrk kuyumcularฤฑna dรผzenlenen baskฤฑnlar sonucunda yรผklรผ miktarda altฤฑnฤฑn yasal olmayan ลekilde Tรผrkiye’ye kaรงฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑ ortaya รงฤฑkarฤฑldฤฑ.
Kรถln Savcฤฑsฤฑ Renรฉ Seppi, 53 sanฤฑk hakkฤฑnda soruลturma aรงฤฑldฤฑฤฤฑ, รผรง ลรผphelinin de tutuklandฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
Sanฤฑklarฤฑn, kurduklarฤฑ bir รงete aracฤฑlฤฑฤฤฑyla Tรผrkiye’ye yaklaลฤฑk 1 milyar 600 milyon euro deฤerindeki 75 ton altฤฑnฤฑ kaรงฤฑrdฤฑklarฤฑ iddia ediliyor.
Savcฤฑlฤฑk, รถrgรผtรผn ele baลฤฑ olarak ฤฐstanbul’da yaลayan kuyumcu toptancฤฑsฤฑ Turan S.’den ลรผphelenildiฤini belirtti. Yapฤฑlan aรงฤฑklamada, S.’nin Tรผrkiye’de arandฤฑฤฤฑ kaydedildi.
Kara para aklama, dolandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑk, vergi kaรงakรงฤฑlฤฑฤฤฑ, รdeme Hizmetleri Denetim Yasasฤฑ’nฤฑn (ZAG) ihlรขli ve รงete kurmakla suรงlanan zanlฤฑlar Hollanda’dan getirilen uyuลturucu paralarฤฑ ile kaรงak nargile tรผtรผnlerinden elde edilen gelirin aklanarak Tรผrkiye’ye aktarฤฑlmasฤฑna aracฤฑlฤฑk etmekle itham ediliyor.
รetenin para transferi iรงin baลvurduฤu yรถntem ise yaklaลฤฑk 100 yฤฑllฤฑk bir geรงmiลe sahip olan “Hawala sistemiโ. Sistem Ortadoฤu kaynaklฤฑ olduฤu iรงin havalenin Arapรงa sรถyleniลi ile biliniyor.
Hawala nedir?
Dรผsseldorf ve Kรถln’de mali mรผลavirlik yapan uluslararasฤฑ vergi hukuku uzmanฤฑ Cevdet Koรงaล DW Tรผrkรงe’ye Hawala sistemini ลรถyle anlattฤฑ:
“Hawala sistemi kiลi ya da ลirketlerin, bulunduklarฤฑ รผlkelerin dฤฑลฤฑndaki kiลi ve kuruluลlara mevcut uygulama ve kurallarฤฑn dฤฑลฤฑnda, dolasฤฑyla kayฤฑt altฤฑna alฤฑnmadan para transfer edilmesini saฤlayan sistemin adฤฑdฤฑr.โ
Baลlangฤฑรงta ticaretin oluลabilmesi iรงin bir takฤฑm takas yรถntemlerinin uygulandฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Koรงaล, gรผnรผmรผzde ise uluslararasฤฑ dรผzeyde geรงerli olan kanun ve kurallara gรถre ticari dรผzenin para ile iลlediฤini sรถyledi.
รzellikle kara para ile mรผcadele, vergilendirmede adaleti saฤlama ve uluslararasฤฑ ticarette ลeffaf olabilmek amacฤฑyla uluslararasฤฑ para transferlerinin belli bir yasal รงerรงevede gerรงekleลmesi gerektiฤini ifade eden Koรงaล, “Bu sistemin dฤฑลฤฑnda kalan bรผtรผn รงรถzรผmler yasalara aykฤฑrฤฑdฤฑr. Var olan yasalara gรถre uluslararasฤฑ alanda para transferi yapmak mรผmkรผn iken bu yasalarฤฑn dฤฑลฤฑnda kayฤฑt dฤฑลฤฑ olarak para transferi yapan kiลi suรง iลlemiล olur. Zira burada bu yรถntemle para transfer edilmek istenmesindeki tek neden paranฤฑn kayฤฑt dฤฑลฤฑ olmasฤฑdฤฑrโ dedi.
Hawala sistemi gรผnรผmรผzde yaygฤฑn olarak kullanฤฑlan Pay-Pal adlฤฑ รถdeme yรถnteminin ilkel bir versiyonu olarak da gรถrรผlebilir. Sistem ลรถyle iลliyor: รrneฤin A adlฤฑ mรผลteri Almanya’daki bir finansal hizmet saฤlayฤฑcฤฑsฤฑna veya kuyumcuya nakit รถdeme yapฤฑyor. Tรผrkiye’de bulunan B adlฤฑ alฤฑcฤฑ ise bulunduฤu kentteki anlaลmalฤฑ kuyumcudan, komisyon dรผลรผldรผkten sonra Almanya’da รถdenen miktarฤฑn karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ teslim alฤฑyor. ฤฐki arabulucu daha sonra komisyonu aralarฤฑnda pay ediyorlar. Bu ลekilde, para akฤฑลฤฑ kayฤฑtlara geรงmiyor ve transferin takibi mรผmkรผn olmuyor.
Kuyumcunun Almanya’da tahsil ettiฤi havale bedeli ise altฤฑna dรถnรผลtรผrรผlรผyor. Bu paralar karลฤฑlฤฑฤฤฑnda Almanya’da satฤฑn alฤฑnan eski altฤฑnlar kรผlรงe haline getirildikten sonra paravan ลirketler aracฤฑlฤฑฤฤฑyla Tรผrkiye’ye ihraรง ediliyor. Tรผrkiye’de herhangi bir vergiye tabi olmadan alฤฑcฤฑsฤฑna ulaลtฤฑrฤฑlฤฑyor.
Almanya’da bu tรผr ticari para iลlemleri iรงin, ลirketlerin Bankacฤฑlฤฑk Denetleme Kurumu’ndan (BaFin) izin almasฤฑ gerekiyor. Lisans olmadan yapฤฑlan bu tรผr havale iลlemleri yasa dฤฑลฤฑ olarak kabul ediliyor.
10 yฤฑla kadar hapis
Suรง รงeteleri ve ฤฐslamcฤฑ terรถrist gruplarฤฑn uzun zamandฤฑr yasa dฤฑลฤฑ para transferlerini gerรงekleลtirmek iรงin Hawala sistemine baลvurduฤu ise biliniyor.
Kรถln Barosuna kayฤฑtlฤฑ Uluslararasฤฑ Ticaret Hukuku Uzmanฤฑ Avukat Dr. Abdullah Emili, Alman yasalarฤฑna gรถre bu yรถntemle para transferi yapฤฑlmasฤฑnฤฑn kara para aklama suรงu kapsamฤฑnda deฤerlendirildiฤini belirtti.
DW Tรผrkรงe’ye konuลan Dr. Emili, “Alman yasalarฤฑna gรถre kara para aklayan ya da aklanmasฤฑna katkฤฑda bulunanlar 3 ay ila 5 yฤฑl hapis cezasฤฑna รงarptฤฑrฤฑlabilir. Ancak suรง รถrgรผtlรผ bir ลekilde iลlenmiลse bu ceza 6 aydan 10 yฤฑla kadar hapis olabilir. ลu anda Almanya’daki soruลturma da รงete รผzerine iลliyorโ dedi.
รรง ลรผphelinin halen cezaevinde olduฤunu aktaran Emili, “Baลta 7 kiลi gรถzaltฤฑna alฤฑnmฤฑลtฤฑ. Kฤฑsa sรผre รถnce dรถrdรผ serbest bฤฑrakฤฑldฤฑ. รรง kiลi ise tutuklu. รete lideri olduฤu belirtilen kiลi ise Tรผrkiye’deโ diye konuลtu.
2019’dan bu yana yapฤฑlan telefon dinlemeleri ve polis muhbirlerinin verdiฤi bilgiler doฤrultusunda Kรถln Savcฤฑlฤฑฤฤฑ tarafฤฑndan yaklaลฤฑk 30 bin sayfalฤฑk dosya hazฤฑrlandฤฑฤฤฑnฤฑ kaydeden Emili, รงete lideri olmakla suรงlanan kiลinin Tรผrkiye’de arandฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, “Uluslararasฤฑ hukuka gรถre, suรงun iลlendiฤi yer olan Almanya’nฤฑn o kiลiyi Tรผrkiye’den talep etme hakkฤฑ var. Ancak Tรผrkiye’de yakalanฤฑr mฤฑ? Tรผrkiye iade eder mi? Onu bilemiyorumโ diye konuลtu.
Hawala sistemi aracฤฑlฤฑฤฤฑyla Almanya’daki bazฤฑ Tรผrk kuyumcularฤฑnฤฑn bรผyรผk bir suรงun iรงine รงekildiฤini anlatan Emili, “Kolay para kazanฤฑlacak bir yรถntem. รstelik belge yok, fatura yok. Al gรผlรผm ver gรผlรผm. Tabii meblaฤ da รถyle 3 bin 5 bin deฤil, 100 bin 500 bin, bir milyon euro. Bรถyle olunca bazฤฑ kuyumcu esnafฤฑ kolay para kazanma hayaliyle bu iลlere bulaลabiliyor. Oysa bunlar yasal deฤil ve dediฤim gibi bรผyรผk cezalarฤฑ varโ dedi.
“Varlฤฑk Barฤฑลฤฑ suรงa teลvik ediyor”
Aynฤฑ zamanda Kรถln merkezli Tรผrk Alman ฤฐล ฤฐnsanlarฤฑ (TDU) Derneฤi Baลkanฤฑ olan Dr. Emili, Tรผrkiye’de yurt dฤฑลฤฑnda bulunan para, altฤฑn, dรถviz, menkul kฤฑymet ve diฤer sermaye piyasasฤฑ araรงlarฤฑnฤฑ vergi incelemesine tabi olmadan Tรผrkiye’de deฤerlendirmek รผzere baลlatฤฑlan Varlฤฑk Barฤฑลฤฑ uygulamasฤฑnฤฑn da bu yรถntemi bir ลekilde teลvik ettiฤini sรถyledi. Emili, “Hรผkรผmet sรถz konusu uygulamayฤฑ 6 ay daha uzattฤฑ. Amaรง Tรผrkiye’ye kaynak saฤlamak. Ama ne yazฤฑk ki bรถyle kรถtรผ emellere de alet edilebiliyor. Uygulama bu baฤlamda yanlฤฑล. รรผnkรผ Tรผrkiye, โBenim amacฤฑm paralarฤฑ รงekmekti, kara para aklamak deฤil’ diyebilir. Ancak o zaman ลรถyle sorarlar, โSen kaynaฤฤฑnฤฑ denetlemeyerek kara paranฤฑn da gelmesini teลvik ettin’. Bu durum Tรผrkiye’nin uluslararasฤฑ itibarฤฑna zarar veriyorโ ลeklinde konuลtu.
“Kolay para cazip oluyor”
Kรถln yakฤฑnlarฤฑnda uzun sรผredir kuyumculuk ve toptan altฤฑn satฤฑลฤฑ yapan S.C. ise DW Tรผrkรงe’ye sistemin nasฤฑl iลlediฤini anlattฤฑ.
S.C. ลunlarฤฑ kaydetti:
“Almanya’da kuyumcular aฤฤฑr bir vergi yรผkรผ ile karลฤฑ karลฤฑya bulunuyor. Rekabet de artฤฑnca, bazฤฑ meslektaลlarฤฑmฤฑz ne yazฤฑk ki bu tรผr yasal olmayan yรถntemlere baลvurabiliyor. Kolay bir para รงรผnkรผ. Elbette burada bir kara para aklama niyeti var. Yoksa niye insanlar bize baลvursunlar bankadan havale etmek yerine. Ama iลte kolay para cazip geliyor.โ
Kendisine de bu yรถnde teklifler geldiฤini anlatan S.C, “Kฤฑsa sรผre รถnce iki kiลi geldi dรผkkรขna. Tรผrkiye’de zor durumda olan bir esnaf akrabalarฤฑna para yollamak istediklerini, bu konuda yardฤฑmcฤฑ olup olamayacaฤฤฑmฤฑ sordular. Sistemi bildiฤim iรงin bunun olamayacaฤฤฑnฤฑ sรถyledim. Bankaya gitmelerini tavsiye ettim. Sonra duydum ki bu iki kiลi, Tรผrkiye’de bir tarihi eseri satฤฑn almak iรงin bu parayฤฑ yollamak istiyormuล. Yani illa bir รงete ya da organize olmadan her meslektaลฤฑmฤฑzฤฑn kapฤฑsฤฑnฤฑ bu tรผr insanlar รงalabiliyorโ dedi.
S.C. bu tรผr yรถntemlere baลvuran kuyumcular nedeniyle bรผtรผn sektรถrรผn itibar kaybettiฤini belirterek, Almanya genelinde 2 bin 700 civarฤฑnda Tรผrk kuyumcu dรผkkรขnฤฑ var. Bu iลi yapanlar ise รงok az. Ama ลimdi bunlar yรผzรผnden hepimiz sฤฑkฤฑntฤฑ รงekiyoruz. Polisin baskฤฑn yapฤฑp temizlemesi iyi. Ancak baskฤฑnฤฑn yapฤฑlฤฑล ลeklini tasvip etmiyorum. 100 polisle bir sokakta kuyumcularฤฑ basarsanฤฑz insanlar ne dรผลรผnรผr? Yapฤฑcฤฑ tedbirlerle sektรถrรผ temizlesinler. Biz de iลimizi yapalฤฑmโ diye konuลtu.
