Ankara Yฤฑldฤฑrฤฑm Beyazฤฑt รniversitesi Hukuk Fakรผltesi รฤretim รyesi Prof. Dr. Fatih Uลan, iลverenin aลฤฑ olmayan รงalฤฑลanฤฑn tazminatฤฑnฤฑ vererek iล akdini sonlandฤฑrabileceฤini belirtti. Prof. Dr. Uลan, pandemi ile birlikte daha รงok yaygฤฑn hale gelen evden รงalฤฑลma ile iลverenlerin รงalฤฑลanlarฤฑn รถzel alanฤฑna mรผdahale edemeyeceฤini sรถyledi.
Anayasa Mahkemesi tarafฤฑndan dรผzenlenen, ‘Mesleki Hayat Baฤlamฤฑnda รzel Hayata Saygฤฑ’ sempozyumun birinci oturumunda ‘รzel Hukuk ฤฐล ฤฐliลkileri’ kapsamฤฑnda ‘รzel Hayata Saygฤฑ’ konusu ele alฤฑndฤฑ. Oturum Baลkanฤฑ Ankara Yฤฑldฤฑrฤฑm Beyazฤฑt รniversitesi Hukuk Fakรผltesi รฤretim รyesi Prof. Dr. Fatih Uลan, Covid-19 pandemisi nedeniyle iลverenlerin รงalฤฑลanlarฤฑna aลฤฑyฤฑ zorunlu tutmalarฤฑna iliลkin konuลtu. Prof. Dr. Uลan, iลรงinin saฤlฤฑk hakkฤฑnฤฑn kiลisel olduฤunu, bunun ‘รถzel alan’ anlamฤฑna geldiฤini belirtti. Uลan, “Dolayฤฑsฤฑyla bu konu korunmaya muhtaรงtฤฑr. Diฤer taraftan iลverenin teลebbรผs ve รงalฤฑลtฤฑrma รถzgรผrlรผฤรผ var. Ve รงalฤฑลma hayatฤฑ esnasฤฑnda hem diฤer iลรงilerini hem de mรผลterilerini koruma yรผkรผmlรผlรผฤรผ var. Burada iki รถzgรผrlรผฤรผn ve iki hakkฤฑn รงatฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ, รงarpฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylemek doฤru olsa gerek diye dรผลรผnรผyorum. Siz รงalฤฑลacaksฤฑnฤฑz, รงalฤฑลฤฑrken saฤlฤฑฤฤฑnฤฑz da korunacak” dedi.
“Geรงerli fesih nedeni oluลturur”
Prof. Dr. Uลan, bir fabrika ortamฤฑnda sฤฑkฤฑ ve yakฤฑn bir รงalฤฑลma iliลkisi sรถz konusuysa, burada iลverenin, iลรงisini aลฤฑya zorlamasฤฑnฤฑ yerinde bulduฤunu ifade ederek, “Hukukumuzda iki tรผr fesih sรถz konusu var. Bir tanesi haklฤฑ nedenle, diฤeri geรงerli nedenle fesih. Bu tartฤฑลฤฑlabilir. ฤฐลveren ‘ben iล saฤlฤฑฤฤฑ gรผvenliฤi tedbirlerini almak zorundayฤฑm, hem iลรงi olarak sizin saฤlฤฑฤฤฑnฤฑza iliลkin hem diฤer iลรงilerin saฤlฤฑฤฤฑna iliลkin tedbir alacaฤฤฑm hem de mรผลterileri saฤlฤฑk aรงฤฑsฤฑndan korumak zorundayฤฑm’ der. Siz tek kiลi olarak dฤฑลarฤฑdan bir hastalฤฑk getirip bunu bulaลtฤฑrabilirsiniz. Bu durum doฤrudan doฤruya ‘haklฤฑ fesih’ sebebi demek รงok doฤru olmayabilir; ama ‘geรงerli fesih’ nedeni oluลturur. Yani tazminatlarฤฑnฤฑ รถdeyip, iลten รงฤฑkarma hakkฤฑnฤฑ kullanabilir iลveren” diye konuลtu.
“Somut olayฤฑn ลartlarฤฑna bakmak gerekir”
Ancak bรถyle durumda pozisyona bakmak gerektiฤini kaydeden Prof. Dr. Uลan, “รok bรถyle afaki bir ลekilde ‘aลฤฑ olmadฤฑnฤฑz kardeลim gรผle gรผle’ demek รงok uygun deฤil. Pozisyona bakmak lazฤฑm. ฤฐลรงinin diฤer iลรงilerle, mรผลterilerle irtibatฤฑ var mฤฑ buna bakmak lazฤฑm. รรผnkรผ diฤer iลรงiler hastalandฤฑklarฤฑ zaman iลรงiler ve mahkeme, iลverene iล saฤlฤฑฤฤฑ ve gรผvenliฤi aรงฤฑsฤฑndan ne tedbir aldฤฑฤฤฑnฤฑ sorabilir. Doฤrudan doฤruya hemen ‘aลฤฑ olmadฤฑ’ diyerek รงalฤฑลanฤฑ iลten รงฤฑkarmak haklฤฑ olmayabilir. Somut olayฤฑn ลartlarฤฑna bakmak gerekir. Bu anlamda diฤer iลรงilerle temas var mฤฑ, iล yerindeki pozisyonu deฤerlendirilmelidir. Bunun sonucunda iลรงi aลฤฑ olmayฤฑ reddediyorsa belki tazminatฤฑ รถdenerek iลten รงฤฑkarmak menfaatler dengesine daha uygundur” dedi.
“Eve kamera kiลilik hakkฤฑ ihlali”
Prof. Dr. Uลan, pandemi ile birlikte daha รงok yaygฤฑn hale gelen evden รงalฤฑลma ile iลverenlerin รงalฤฑลanlarฤฑn รถzel alanฤฑna mรผdahale edemeyeceฤini sรถyleyerek, ลรถyle konuลtu:
“Bizim mevzuatta uzaktan รงalฤฑลmaya iliลkin bir dรผzenleme yapฤฑlmฤฑลtฤฑ. Buna iliลkin bir yรถnetmelik รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ bekleniyordu. Pandemi ile birlikte yakฤฑn tarihte bรถyle bir yรถnetmelik yรผrรผrlรผฤe girdi; ama iลin bu pozisyona geleceฤini iล hukukรงular olarak bizler de dรผลรผnmรผyorduk. รรผnkรผ evde รงalฤฑลฤฑyorsunuz. Bunun iลรงi aรงฤฑsฤฑndan sฤฑkฤฑntฤฑlฤฑ taraflarฤฑ var. Mesai mefhumu kalmadฤฑ. ฤฐลveren ‘Bir mail gรถnderiyorum size gece, siz ona bakacaksฤฑnฤฑz, yapacaksฤฑnฤฑz’ diyor. Normal iล yerinde รงalฤฑลtฤฑฤฤฑn zaman giriล รงฤฑkฤฑล saati, yemek saati bellidir. Gรถnderilen iลe kaรง saat ayฤฑrmak gerekiyor, bunun bir tespiti henรผz yok. รฤle tatili, ara tatil var, bunun bir tespiti yok. Evde รงalฤฑลtฤฑฤฤฑn zaman ev yรผkรผmlรผlรผkleri var. ฤฐลverenin iล yerinde kamera koymasฤฑna mรผsaade ediliyor. Ama evde nasฤฑl yapฤฑlacak? Yapmaya kalkarsa ne olacak? Bunun รงok kolay yapฤฑlabileceฤini dรผลรผnmรผyorum. Kiลilik hakkฤฑnฤฑn ihlali anlamฤฑnฤฑ taลฤฑr. Son dรถnemde bunun da รงok yaygฤฑnlaลacaฤฤฑ anlaลฤฑlฤฑyor. ฤฐลverenin masraftan kurtulmasฤฑ iรงin de bir yol oldu bu evden รงalฤฑลma. Hal bรถyle olunca iลverenler denetim yetkisini bรถyle uzaktan kamera ile vesaire yapma konusunda yetkili deฤillerdir.”
“รalฤฑลanฤฑn masadan kalkmamasฤฑ iรงin mi yoksa รงalฤฑลmasฤฑnฤฑ mฤฑ denetleyecek?”
ฤฐลverenin evden mesaisini sรผrdรผren รงalฤฑลanฤฑ kontrol etmek isteyebileceฤini aktaran Prof. Dr. Uลan, “ฤฐลin aรงฤฑkรงasฤฑ bu konuda boลluklar var ve yรถnetmelik buna รงรถzรผm getiremedi. ฤฐleri dรถnemlerde รงok sฤฑk problem yaลayacaฤฤฑmฤฑzฤฑ dรผลรผnรผyorum. Hareket noktasฤฑ olarak dรผrรผstlรผk kuralฤฑ almak lazฤฑm. Yani iลveren onu ne iรงin denetleyecek? รalฤฑลanฤฑn masadan kalkmamasฤฑ iรงin mi yoksa รงalฤฑลmasฤฑnฤฑ mฤฑ denetleyecek? Denetleme uzaktan รงalฤฑลmalarda verilen iลlerin o mesai sรผresi iรงerisinde yapฤฑlmasฤฑ kadar olmasฤฑ lazฤฑm. Bunun denetlenmesi mรผmkรผn; ama evin odalarฤฑna girip bilgisayar ortamฤฑ ve benzeri รงok da kolay denetlenemez. Mesai sรผresi iรงerisinde iลe odaklanmak lazฤฑm. Sรผreye ya da fiziki mekana deฤil. Biz de uzaktan ders verebiliyoruz. Bu dersi yayladan, araรงtan verebiliriz. Buna engel bir ลey yok. Ama ben engel olmak zorunda deฤilim. Skype ya da mobil telefonu aรงarฤฑm. Burada hareket noktasฤฑnฤฑ iลin yapฤฑlฤฑp yapฤฑlmadฤฑฤฤฑna รงevirmek lazฤฑm” diye konuลtu
