Merkez Bankasฤฑ, Mayฤฑs dรถneminde yฤฑllฤฑk enflasyonun enerji ve temel mal gruplarฤฑnda gerilerken, gฤฑda grubunda yatay seyrettiฤini, hizmet grubunda ise yรผkseldiฤini bildirdi. TCMB’nin Mayฤฑs ayฤฑ Fiyat Geliลmeleri Raporu’nda ลรถyle denildi:
“Tรผketici fiyatlarฤฑ Mayฤฑs ayฤฑnda yรผzde 0,89 oranฤฑnda artmฤฑล, yฤฑllฤฑk enflasyon 0,55 puan dรผลรผลle yรผzde 16,59 olmuลtur. Yฤฑllฤฑk enflasyon enerji ve temel mal gruplarฤฑnda gerilerken, gฤฑda grubunda yatay seyretmiล, hizmet grubunda ise yรผkselmiลtir. Bu dรถnemde enerji fiyatlarฤฑ, Tรผrk lirasฤฑ cinsinden petrol fiyatlarฤฑndaki geliลmelere ek olarak eลel mobil sisteminin uyarlanmasฤฑ ve tavan fiyat uygulamasฤฑnฤฑn kaldฤฑrฤฑlmasฤฑyla yรผkselmiล ancak yรผksek baz nedeniyle grup yฤฑllฤฑk enflasyonu gerilemiลtir.
“Mayฤฑs ayฤฑndaki kapanmaya baฤlฤฑ olarak faaliyetin kesintiye uฤradฤฑฤฤฑ bazฤฑ kalemlerde fiyat artฤฑลlarฤฑ dรผลรผk seyretmiลtir. Bu kapsamda, dรถviz kuru geliลmelerine karลฤฑn, giyim sektรถrรผ baลta olmak รผzere temel mal enflasyonu ฤฑlฤฑmlฤฑ bir seyir gรถstermiลtir. Hizmet grubu enflasyonunun seyrinde kapasite kฤฑsฤฑtlarฤฑna baฤlฤฑ olarak yรผksek fiyat artฤฑลฤฑ sergileyen ulaลtฤฑrma hizmetleri etkili olmuลtur. Bu dรถnemde emtia fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล genele yayฤฑlarak hฤฑzlanmฤฑลtฤฑr. Tรผrk lirasฤฑ cinsinden ithalat fiyatlarฤฑndaki geliลmeler ile bazฤฑ รผrรผnlerde sรผregelen arz kฤฑsฤฑtlarฤฑnฤฑn etkisiyle รผretici fiyatlarฤฑndaki hฤฑzlฤฑ artฤฑล eฤilimi devam etmiล ve maliyet baskฤฑlarฤฑ etkisini sรผrdรผrmรผลtรผr. Bu geliลmelerle, B ve C gรถstergelerinin yฤฑllฤฑk enflasyonlarฤฑ ve eฤilimleri bir miktar gerilemekle birlikte yรผksek seviyelerini korumuลtur.”
Raporda yer verilen deฤerlendirmeler ise ลรถyle:
– Mayฤฑs ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 0,89 oranฤฑnda yรผkselmiล ve yฤฑllฤฑk enflasyon 0,55 puan azalarak yรผzde 16,59 olmuลtur. Bu dรถnemde B ve C endekslerinin yฤฑllฤฑk deฤiลim oranlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla, 0,62 ve 0,78 puan azalarak yรผzde 17,49 ve yรผzde 16,99 olarak gerรงekleลmiลtir.
– Alt gruplarฤฑn yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑlarฤฑ incelendiฤinde, bir รถnceki aya gรถre hizmet grubunun katkฤฑsฤฑ 0,09 puan artarken, temel mal, enerji, alkol-tรผtรผn-altฤฑn ve gฤฑda gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑ sฤฑrasฤฑyla 0,52, 0,05, 0,04 ve 0,03 puan azalmฤฑลtฤฑr.
– Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerle, รผรง aylฤฑk ortalamalara gรถre B ve C gรถstergelerinin eฤilimi gerilemiลtir. Bu dรถnemde, enflasyon eฤilimi temel mal ve iลlenmiล gฤฑda gruplarฤฑnda azalฤฑลฤฑnฤฑ sรผrdรผrรผrken, hizmet grubunda yataya yakฤฑn seyretmiลtir.
– Hizmet fiyatlarฤฑ Mayฤฑs ayฤฑnda yรผzde 1,18 oranฤฑnda yรผkselmiล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 0,50 puan artarak yรผzde 13,62 olarak gerรงekleลmiลtir. Yฤฑllฤฑk enflasyon, ulaลtฤฑrma hizmetleri grubunda belirgin bir oranda yรผkselirken, lokanta-otel, haberleลme ve kirada daha sฤฑnฤฑrlฤฑ bir artฤฑล gรถstermiล, diฤer hizmetlerde ise bir miktar gerilemiลtir. Ulaลtฤฑrma hizmetleri yฤฑllฤฑk enflasyonundaki yรผkseliลte, salgฤฑn sebebiyle getirilen kapasite kฤฑsฤฑtlamalarฤฑna baฤlฤฑ olarak ลehirlerarasฤฑ otobรผs รผcretlerindeki artฤฑล (aylฤฑk yรผzde 29,46) belirleyici olmuลtur. Lokanta-otel grubu fiyat artฤฑลฤฑnฤฑ yemek hizmetleri kalemi sรผrรผklerken, kapanmanฤฑn da etkisiyle aylฤฑk fiyat artฤฑลฤฑ (yรผzde 0,95) daha sฤฑnฤฑrlฤฑ gerรงekleลmiลtir. Buna karลฤฑn, geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ ayฤฑndaki dรผลรผk baz nedeniyle grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผkseliลini sรผrdรผrmรผลtรผr. Haberleลme hizmetleri fiyatlarฤฑndaki aylฤฑk artฤฑลta ise internet รผcretleri etkili olmuลtur.
– Temel mal yฤฑllฤฑk enflasyonu Mayฤฑs ayฤฑnda 2,29 puan azalarak yรผzde 20,84 olmuลtur. Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyon, giyim ve ayakkabฤฑ grubunda daha belirgin olmak รผzere tรผm alt gruplarda gerilemiลtir.
– Giyim ve ayakkabฤฑ grubu fiyatlarฤฑnda bir sรผredir devam eden yรผksek artฤฑล eฤilimi, salgฤฑn kaynaklฤฑ kฤฑsฤฑtlamalarla รถnemli รถlรงรผde yavaลlamฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 5,40 puan azalarak yรผzde 5,56 seviyesine gerilemiลtir. Dayanฤฑklฤฑ mal fiyatlarฤฑ bu dรถnemde artฤฑลฤฑnฤฑ sรผrdรผrรผrken (aylฤฑk yรผzde 0,91), otomobil ve mobilya gruplarฤฑnda dรถviz kuru ve emtia fiyatlarฤฑndaki geliลmelerin etkileri izlenmiล, รถte yandan elektrikli ve elektriksiz aletlerde gรถzlenen aylฤฑk fiyat dรผลรผลรผ (yรผzde -0,35) grup enflasyonunu sฤฑnฤฑrlamฤฑลtฤฑr. Diฤer temel mallar grubunda fiyatlar sฤฑnฤฑrlฤฑ bir artฤฑล gรถstermiล (aylฤฑk yรผzde 0,21), grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yataya yakฤฑn seyrederek yรผzde 18,59 olmuลtur.
Enerji fiyatlarฤฑ Mayฤฑs ayฤฑnda yรผzde 1,50 oranฤฑnda arttฤฑ
Bu dรถnemde Tรผrk lirasฤฑ cinsinden petrol fiyatlarฤฑndaki geliลmelere ek olarak eลel mobil sisteminde yapฤฑlan uyarlamalar ve tavan fiyat uygulamasฤฑndan รงฤฑkฤฑlmasฤฑyla birlikte akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ yรผzde 3,84 oranฤฑnda yรผkselmiลtir. Mayฤฑs ayฤฑndaki รTV artฤฑลฤฑna raฤmen, eลel mobil uygulamasฤฑ hรขlihazฤฑrda รถnemli bir enflasyonist etkiyi bertaraf etmektedir. Doฤalgaz ve katฤฑ yakฤฑt fiyatlarฤฑ ise sฤฑrasฤฑyla yรผzde 1,33 ve 0,93 oranlarฤฑnda artarak grup iรงerisinde รถne รงฤฑkan diฤer unsurlar olmuลtur. Akaryakฤฑt fiyatlarฤฑndaki artฤฑลa karลฤฑn, enerji grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu baz etkisiyle 0,73 puan dรผลerek yรผzde 17,71โe gerilemiลtir.
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecek fiyatlarฤฑ Mayฤฑs ayฤฑnda yรผzde 0,29 oranฤฑnda artmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 17,04 ile yataya yakฤฑn seyretmiลtir. Bu dรถnemde yฤฑllฤฑk enflasyon iลlenmemiล gฤฑda grubunda
0,06 puan azalฤฑลla yรผzde 14,61โe gerilerken, iลlenmiล gฤฑda grubunda 0,13 puan artฤฑลla yรผzde 19,49โa yรผkselmiลtir. ฤฐลlenmemiล gฤฑda grubunda mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล veriler, sebze grubu kaynaklฤฑ olarak taze meyve-sebze fiyatlarฤฑnda artฤฑลa iลaret etmiลtir. Bu dรถnemde, diฤer iลlenmemiล gฤฑda grubunda kฤฑrmฤฑzฤฑ et fiyatlarฤฑndaki yรผkseliล eฤiliminin sรผrdรผฤรผ gรถzlenmiลtir. Mayฤฑs ayฤฑnda iลlenmiล gฤฑda fiyatlarฤฑ aylฤฑk bazda yรผzde 0,87 oranฤฑnda artmฤฑล bu geliลmede ekmek ve tahฤฑllar ile alkolsรผz iรงecekler kalemlerindeki yรผkseliลler รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Bรถylelikle, taze meyve-sebze dฤฑลฤฑ gฤฑda grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 18,61 seviyesine yรผkselmiลtir.
Yฤฐ-รFE ile ilgili deฤerlendirmeler
Yurt iรงi รผretici fiyatlarฤฑ Mayฤฑs ayฤฑnda yรผzde 3,92 ile kayda deฤer bir oranda yรผkselmiล, yฤฑllฤฑk enflasyon 3,16 puan artarak yรผzde 38,33โe ulaลmฤฑลtฤฑr. รretici fiyatlarฤฑndaki bu yรผkseliลte, dรถviz kuru geliลmeleri, uluslararasฤฑ emtia fiyatlarฤฑnda sรผregelen artฤฑลlar ve arz kฤฑsฤฑtlarฤฑ belirleyici olmuลtur. Bu geliลmelerle, petrol ve ana metal hariรง imalat sanayi fiyatlarฤฑnฤฑn eฤilimi yรผkseliลini sรผrdรผrmรผลtรผr.
Ana sanayi gruplarฤฑna gรถre incelendiฤinde, yฤฑllฤฑk enflasyon ara malฤฑ ve enerji gruplarฤฑnda belirgin bir ลekilde yรผkselmiลtir.
Mayฤฑs ayฤฑnda ara mallarฤฑnda (yรผzde 5,20) oldukรงa belirgin bir fiyat artฤฑลฤฑ gรถzlenmiลtir. Bu geliลmede demir-รงelik ve ferro alaลฤฑmlar, tekstil iplik-elyaflarฤฑ, plastik รผrรผnler, kรขฤฤฑt รผrรผnleri ve profiller รถne รงฤฑkarken, artฤฑลlarฤฑn grup geneline yayฤฑldฤฑฤฤฑ izlenmiลtir. Enerji grubu fiyatlarฤฑndaki artฤฑลta rafine edilmiล petrol รผrรผnleri ve elektrik enerjisinin รผretimi ve daฤฤฑtฤฑmฤฑ รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Sermaye malฤฑ grubunda metal yapฤฑ รผrรผnleri ve diฤer genel amaรงlฤฑ makinelerdeki artฤฑลlar dikkat รงekmiลtir. Dayanฤฑklฤฑ tรผketim mallarฤฑ fiyatlarฤฑndaki artฤฑลta mobilya, ev aletleri ve mรผcevherat belirleyici olurken, dayanฤฑksฤฑz tรผketim mallarฤฑ fiyatlarฤฑndaki yรผkseliลte et รผrรผnleri, diฤer tekstil รผrรผnleri ve katฤฑ-sฤฑvฤฑ yaฤlar รถne รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Bu geliลmelerle, tรผketici fiyatlarฤฑ รผzerindeki รผretici fiyatlarฤฑ kaynaklฤฑ baskฤฑlar gรผรงlenerek devam etmiลtir.”
