Wall Street Journal (WSJ) gazetesi, Tรผrkiye’nin faizleri aลaฤฤฑ รงekerek enflasyonu dรผลรผrmek yรถnรผndeki sฤฑradฤฑลฤฑ politikasฤฑnฤฑn baลarฤฑlฤฑ olma ลansฤฑnฤฑn รงok dรผลรผk olduฤunu ve Tรผrk lirasฤฑnฤฑn daha uzun bir sรผre รงalkantฤฑlฤฑ bir dรถnemden geรงebileceฤini yazdฤฑ.
WSJ muhabiri Jon Sindreu’nun yazdฤฑฤฤฑ “Tรผrkiye’nin Merkez Bankasฤฑ yanlฤฑล sฤฑradฤฑลฤฑ politikayฤฑ uyguluyor” baลlฤฑklฤฑ analizde, faizleri dรผลรผrerek enflasyonun aลaฤฤฑ รงekilmesi yรถnรผndeki gรถrรผลรผn Tรผrkiye aรงฤฑsฤฑndan ne kadar uygulanabilir bir politika olduฤu mercek altฤฑna alฤฑndฤฑ.
Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan, Cuma akลamฤฑ sรผrpriz bir kararla Naci Aฤbal’ฤฑ Merkez Bankasฤฑ Baลkanlฤฑฤฤฑ gรถrevinden alarak, yerine Prof. Dr. ลahap Kavcฤฑoฤlu’nu atadฤฑ. Bu karar, Tรผrk varlฤฑklarฤฑna satฤฑล getirdi ve lira, dolar karลฤฑsฤฑnda yรผzde 8’in รผzerinde deฤer kaybetti.
Analistler, Aฤbal’ฤฑn gรถrev yaptฤฑฤฤฑ sรผrede faizlerin yรผzde 10,25’ten yรผzde 19’a kadar yรผkseltildiฤi sฤฑkฤฑ para politikasฤฑnda deฤiลikliฤe gidileceฤine dair kaygฤฑlarฤฑn lira รผzerinde baskฤฑ oluลturduฤunu sรถylรผyor. Erdoฤan, ekonomi dรผnyasฤฑnda genel kabul gรถren gรถrรผลรผn aksine, enflasyonun aลaฤฤฑ รงekilmesi iรงin faizlerin dรผลรผrรผlmesi gerektiฤini savunuyor.
WSJ’deki analizde, dรผnya genelinde bรผyรผmenin yavaล, enflasyonun yรผksek olduฤu durumlarda etkisiz kaldฤฑฤฤฑ gรถrรผlen para politikasฤฑ baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑn รถneminin “olduฤundan fazla abartฤฑldฤฑฤฤฑ” ve son dรถnemde yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn hรผkรผmetler ile merkez bankalarฤฑ arasฤฑnda koordinasyon saฤlanmasฤฑnฤฑn avantajlarฤฑnฤฑ gรถrmeye baลladฤฑklarฤฑ belirtildi.
‘Faiz indirimleri olasฤฑlฤฑk dahilinde’
Ancak bu durumun Tรผrkiye aรงฤฑsฤฑndan รงok da geรงerli olmayabileceฤi yorumu yapฤฑldฤฑ ve ลu ifadelere yer verildi:
“Tรผrkiye’nin sorunu, Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip) Erdoฤan’ฤฑn kontrolรผ altฤฑnda olmasฤฑndan รงok, Erdoฤan’ฤฑn bu kontrolรผ kรถtรผye kullanmasฤฑndan kaynaklanฤฑyor.
“Faizlerin artฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑn enflasyonu dizginleyeceฤi yรถnรผndeki genel gรถrรผล birliฤinin aksine Erdoฤan, faizlerin artฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑn ลirketlerin borรงlanma maliyetlerini artฤฑracaฤฤฑna inanฤฑyor.
Muhtemelen Aฤbal’ฤฑ da bu yรผzden gรถrevden aldฤฑ. Kavcฤฑoฤlu’nun yazdฤฑฤฤฑ kรถลe yazฤฑlarฤฑnda Erdoฤan ile aynฤฑ gรถrรผลte olduฤu gรถrรผlรผyor ve faizleri indirmeye baลlamasฤฑ olasฤฑlฤฑk dahilinde.”
Analizde, Batฤฑlฤฑ รผlkelerde faizlerle enflasyon arasฤฑnda teoride kurulan baฤฤฑn pratikte รงok da gรผรงlรผ olmayabileceฤi ancak kur ลoklarฤฑnฤฑn gรถrรผldรผฤรผ geliลmekte olan รผlkeler iรงin durumun farklฤฑ olduฤu รถne sรผrรผldรผ.
Sindreu, geliลmekte olan รผlkelerde para biriminin deฤer kaybetmesinin ithal mallarฤฑn maliyetini artฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ ve bu nedenle de merkez bankalarฤฑnฤฑn odaklandฤฑฤฤฑ konunun da para biriminin deฤeri olduฤunu yazdฤฑ.
‘Rezervler eksi 20 milyar dolarda’
Sindreu, “Para birimini gรผรงlendirmek iรงin de en รถnemli araรง faizlerin artฤฑrฤฑlmasฤฑ. Ekonomistlerin de yeniden deฤerlendirmeye baลladฤฑฤฤฑ gibi kur รงฤฑpasฤฑ ve sermaye kontrolleri gibi daha az geleneksel politikalar da yardฤฑmcฤฑ olabilir. Ancak bunun iรงin bu politikalarฤฑn tutarlฤฑ bir ลekilde uygulanmasฤฑ gerekiyor. Tรผrkiye, bu tarz politikalarฤฑ uzun vadeli bir kur stratejisinin parรงasฤฑndan ziyade, piyasalardaki paniฤi bastฤฑrmak iรงin kaotik bir ลekilde kullandฤฑ” dedi.
Analizde, Tรผrkiye’nin dรถviz rezervlerinin eksiye dรผลtรผฤรผ deฤerlendirmesine de yer verildi.
Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn Kasฤฑm ayฤฑnda faiz artฤฑrฤฑmlarฤฑna baลlamadan รถnce rezervlerden ayda ortalama 4 milyar dolarlฤฑk dรถviz satฤฑลฤฑ yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ yazan Sindreu, Tรผrkiye’nin swap iลlemleri รงฤฑkartฤฑldฤฑฤฤฑnda net rezervlerinin eksi 20 milyar dolar dรผzeyinde olduฤunu aktardฤฑ.
Ekonomistler ve muhalefet, 2018 yฤฑlฤฑndaki kur krizinden bu yana Tรผrkiye’nin dรถviz kurunu aลaฤฤฑda tutmak iรงin rezervlerinden satฤฑล gerรงekleลtirdiฤini รถne sรผrรผyor. Son olarak, Cumhuriyet Halk Partisi Tรผrkiye’nin rezervlerinin eski 47 milyar dolara gerilediฤi รถne sรผrรผldรผ.
Erdoฤan ise bu iddialarฤฑ reddetti ve rezervlerin 95 milyar dolar seviyesinde olduฤunu sรถyledi.
Ancak Erdoฤan, eldeki rezervlerin รถnemli bir bรถlรผmรผnรผn “ekonomik tuzaklarla mรผcadele ederken salgฤฑn bahanesiyle yeni bir finansal dalgalanma oluลturmak isteyenlere” karลฤฑ kullanฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
