ABD’de Joe Biden’ฤฑn yรถnetime gelmesinin ardฤฑndan NATO’dan Tรผrkiye’ye yรถneltilen “demokrasi ve insan haklarฤฑ” eleลtirilerine Ankara temkinli yaklaลฤฑyor. Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ ve Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ’nda, 23-24 Mart tarihlerinde Brรผksel’de dรผzenlenecek NATO dฤฑลiลleri bakanlarฤฑ toplantฤฑsฤฑnฤฑn ‘etkin diyalog’ fฤฑrsatฤฑ yaratacaฤฤฑ gรถrรผลรผ hakim.
DW Tรผrkรงe’nin haberine gรถre Tรผrk diplomatik yetkililer, Tรผrkiye’nin NATO’ya katkฤฑsฤฑnฤฑn demokrasi eleลtirilerinden ayrฤฑ tutulmasฤฑnda ฤฑsrar ederken, “NATO’nun Biden yรถnetiminin etkisiyle Tรผrkiye’ye demokrasi eleลtirileri yรถneltmesi kabul edilemez. NATO, Tรผrkiye gibi bir mรผttefikini anlayacak kapasite ve deneyime sahiptir” diyor.
NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’den gelen Tรผrkiye’yle ilgili iki ayrฤฑ aรงฤฑklama Tรผrkiye’nin NATO’daki pozisyonuyla ilgili farklฤฑ yorum ve deฤerlendirmeleri beraberinde getirdi.
Stoltenberg; Belรงika’daki bir konuลmasฤฑnda Avrupa Birliฤi’nin Avrupa’yฤฑ savunabilecek durumda olmadฤฑฤฤฑnฤฑ; birliฤi ABD, Tรผrkiye ve ฤฐngiltere gibi AB รผyesi olmayan รผlkelerin savunduฤunu sรถyledi. Ancak Genel Sekreter bu konuลmasฤฑndan bir sรผre sonra Avrupa Parlamentosu’nun savunma ve dฤฑลiลleri komisyonlarฤฑ toplantฤฑsฤฑnda da Tรผrkiye’yle ilgili deฤerlendirmelerde bulundu.
Tรผrkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemleri almasฤฑnฤฑn, Doฤu Akdeniz’de ihtilaflฤฑ sularda faaliyetlerde bulunduฤu dair iddialarฤฑn arkasฤฑnฤฑn kesilmemesinin NATO’da sorunlar yarattฤฑฤฤฑnฤฑ anlatan Stoltenberg, Tรผrkiye’deki demokrasi ve insan haklarฤฑna iliลkin de Ankara ile gรถrรผล ayrฤฑlฤฑklarฤฑ yaลadฤฑklarฤฑnฤฑ sรถyledi.
Bu arada; Doฤu Akdeniz’deki gerilimi dindirmek iรงin Yunanistan’la diyalog kapฤฑsฤฑ aralayan ve beล yฤฑl aradan sonra istikลafi gรถrรผลmeleri yeniden baลlatan Ankara, Yunanistan’la deniz yetki anlaลmasฤฑ imzalayan Mฤฑsฤฑr’la da normalleลme sรผrecine girmek istediฤini duyurdu.
Tรผrk diplomatik kaynaklar bu sรผreci DW Tรผrkรงe’ye, “Biz Doฤu Akdeniz’de sorunlarฤฑn diyalogla รงรถzรผlmesinden yana olan tavฤฑrฤฑmฤฑzฤฑ aรงฤฑkรงa ortaya koyduk, koyuyoruz da. Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan da bu yรผzden uluslararasฤฑ Doฤu Akdeniz konferansฤฑ dรผzenlenmesini istedi. Ama bu istek ne yazฤฑk ki karลฤฑlฤฑk bulmadฤฑ. NATO da bu konuda Ankara’ya destek vermedi” sรถzleriyle anlatฤฑyor.
DW Tรผrkรงe’ye konuลan Tรผrk diplomatik yetkililere gรถre NATO; Tรผrkiye’nin Doฤu Akdeniz’de uluslararasฤฑ diyalog konferansฤฑ รงaฤrฤฑsฤฑna yanฤฑt vermediฤi gibi Amerika’da Biden yรถnetimi iลbaลฤฑna geldikten sonra Ankara’ya “demokrasi ve insan haklarฤฑ alanฤฑnda somut adฤฑm” รงaฤrฤฑsฤฑ yapmaya baลladฤฑ. Bu yรผzden Ankara, Stoltenberg’in son mesajlarฤฑna 23-24 Mart tarihlerinde Brรผksel’de yapฤฑlacak NATO dฤฑลiลleri bakanlarฤฑ toplantฤฑsฤฑnda doฤrudan yanฤฑt vermeyi planlฤฑyor.
NATO toplantฤฑlarฤฑ Covid-19 salgฤฑnฤฑ nedeniyle bir yฤฑldฤฑr video konferans yรถntemiyle yapฤฑlฤฑyordu. 23-24 Mart dฤฑลiลleri bakanlarฤฑ toplantฤฑsฤฑ bir yฤฑl aradan sonra ilk kez yรผz yรผze yapฤฑlan toplantฤฑ olacak. Ankara bu formatฤฑ Tรผrkiye-NATO iลbirliฤinin gรผรงlendirilmesi adฤฑna “fฤฑrsat” olarak gรถrรผyor.
Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ kaynaklarฤฑ; Stoltenberg’in Tรผrkiye ile S-400 ve Doฤu Akdeniz’in yanฤฑ sฤฑra demokrasi ve insan haklarฤฑ konusunda da sorunlar yaลandฤฑฤฤฑ yรถnรผndeki aรงฤฑklamalarฤฑna NATO toplantฤฑsฤฑnda “aรงฤฑkรงa” yanฤฑt verileceฤini sรถylรผyor. Aynฤฑ kaynaklar bu yanฤฑtฤฑn nasฤฑl olacaฤฤฑnฤฑ ลรถyle รถzetliyor:
“Diyalog platformlarฤฑnda anlaลmazlฤฑklar elbette olabilir. ฤฐttifak iรงinde sorunlar uzlaลฤฑyla รงรถzรผlรผr. S-400 fรผzelerinin alฤฑnmasฤฑ zarurettendir. Demokrasi ve insan haklarฤฑ konularฤฑndaki ev รถdevlerimizi de biliyoruz, gereฤini yapacaฤฤฑz. Tรผrkiye’nin NATO’ya katkฤฑsฤฑ demokrasi ve insan haklarฤฑ รงaฤrฤฑlarฤฑyla gรถlgelenemez. Biz diyalogdan ve รงรถzรผmden yanayฤฑz.”
