ฤฐskoรงya รzerk Yรถnetimi Baลbakanฤฑ ve ฤฐskoรง Ulusal Partisi (SNP) lideri Nicola Sturgeon, Mayฤฑs ayฤฑndaki ฤฐskoรง Parlamentosu seรงimlerinde partisinin รงoฤunluฤu elde etmesi durumunda, Birleลik Krallฤฑk hรผkรผmetinin rฤฑzasฤฑ olup olmamasฤฑna bakmaksฤฑzฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk referandumu dรผzenleyeceฤini sรถyledi.
SNP, ฤฐskoรงya’nฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk planlarฤฑ iรงin atฤฑlacak adฤฑmlarฤฑn belirlendiฤi 11 maddelik ‘yok haritasฤฑnฤฑ’ aรงฤฑkladฤฑ.
Bu yol haritasฤฑna gรถre, Sturgeon, parlamento seรงimlerinde รงoฤunluk saฤlamasฤฑ durumunda pandemi sonrasฤฑ ฤฐskoรงya’nฤฑn baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ iรงin referanduma gidecek ve Birleลik Krallฤฑk hรผkรผmetinin her tรผrlรผ yasal engeline “gรผรงlรผ bir ลekilde karลฤฑ รงฤฑkacak.”
Birleลik Krallฤฑk hรผkรผmeti Baลbakanฤฑ Boris Johnson, ฤฐskoรงya’nฤฑn yeniden bir baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk referandumu dรผzenlemesine karลฤฑ รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylemiลti.
Muhalefet partileri de SNP’yi ‘baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk planlarฤฑnฤฑ, Covid salgฤฑnฤฑndan daha รถnemli gรถrmekle’ suรงladฤฑ.
Pazar gรผnรผ BBC One kanalฤฑnda Andrew Marr’ฤฑn programฤฑna katฤฑlan Nicola Sturgeon, “Yasal bir referandum dรผzenlemek istiyorum. Bu nedenle Mayฤฑs ayฤฑnda ฤฐskoรง halkฤฑnฤฑn yetkini almaya รงalฤฑลacaฤฤฑm. Bana bu yetkiyi verirlerse niyetim, halka seรงim hakkฤฑ tanฤฑyacak yasal bir referandum dรผzenlemek. Demokrasi budur. Benim ne istediฤim veya Boris Johnson’ฤฑn ne istediฤi deฤildir” dedi.
ฤฐskoรงya’nฤฑn yeni bir referandum dรผzenleyebilmesi iรงin 1998 tarihli ฤฐskoรงya Yasasฤฑ’nฤฑn 30. maddesi uyarฤฑnca Boris Johnson’ฤฑn Baลbakan olduฤu Birleลik Krallฤฑk hรผkรผmetinden izin alma zorunluluฤu var.
SNP’nin aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ yol haritasฤฑna gรถre, ฤฐskoรง hรผkรผmeti referandum iรงin talepte bulunacak. Metinde, “Bu talebi reddetmenin hiรงbir ahlaki veya demokratik gerekรงesi olamaz” deniyor ve ฤฐngiliz hรผkรผmetinin bรถyle bir tavฤฑr almasฤฑnฤฑn ise ‘รผlke iรงinde ve dฤฑลฤฑnda savunulamayacaฤฤฑ’ belirtiliyor.
SNP ayrฤฑca, Birleลik Krallฤฑk hรผkรผmetinin รผรง seรงeneฤi bulunacaฤฤฑnฤฑ belirtiyor ve bunlarฤฑ da ลรถyle sฤฑralฤฑyor: ฤฐskoรง hรผkรผmetinin referandum dรผzenlenmesi iรงin yasal yetkisi bulunduฤunu kabul etmek, 2014’teki referandumda olduฤu gibi 30. madde uyarฤฑnca yapฤฑlan talebi kabul etmek, referandumun yasal olup olmadฤฑฤฤฑnฤฑ yargฤฑya taลฤฑmak.
Parti, referanduma karลฤฑ atฤฑlacak yasal atฤฑmlara SNP liderliฤindeki ฤฐskoรง hรผkรผmetinin ‘kesinlikle karลฤฑ รงฤฑkacaฤฤฑnฤฑ’ ifade ediyor.
BBC’nin ฤฐskoรงya siyaseti editรถrรผ Glenn Campbell, Boris Johnson’ฤฑn yeni bir baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk referandumuna kesinlikle karลฤฑ รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlatฤฑp Sturgeon’ฤฑn ‘B planฤฑna’ iliลkin ลu yorumu yapฤฑyor:
“B planฤฑ, Birleลik Krallฤฑk rฤฑza gรถstermeyi reddetse de referandumu yasallaลtฤฑrmak ve bunu mahkemede savunmaya hazฤฑr olmak. Referandum yalnฤฑzca yasal gรถrรผldรผฤรผnde ve yalnฤฑzca pandemiden sonra gerรงekleลebilir.
“Ne olacaฤฤฑna iliลkin belirsiz olan, (bu bir รถngรถrรผ deฤil), mahkemelerin ‘evet’ demesi, Birleลik Krallฤฑk hรผkรผmetinin de ‘hayฤฑr’ demeye devam etmesi ve Birleลik Krallฤฑk’ฤฑn bรผtรผnlรผฤรผnden yana olan partilerin referandumu boykot etmesi durumunda ne yaลanacaฤฤฑ.
“Herhangi bir referandumun meลruiyet kazanmasฤฑ her iki tarafฤฑn da rฤฑzasฤฑnฤฑ gerektirir.”
Muhalif partilerin liderleri ise SNP’nin baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk oylamasฤฑ yerine pandemiye odaklanmasฤฑ gerektiฤini sรถylรผyor.
ฤฐskoรงya ฤฐลรงi Partisi geรงici lideri Jackie Baillie, “Bu aฤฤฑr kriz zamanฤฑnda SNP’nin baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk planlarฤฑnฤฑ her ลeyin รผstรผnde gรถrmesi hoล gรถrรผlemez. ฤฐskoรงya halkฤฑ, beceriksiz Birleลik Krallฤฑk hรผkรผmeti tarafฤฑndan ve mevcut krizi kendi รงฤฑkarlarฤฑna yontmaya รงalฤฑลan bir ฤฐskoรง hรผkรผmeti tarafฤฑndan yรผz รผstรผ bฤฑrakฤฑldฤฑ” dedi.
ฤฐskoรงya Muhafazakรขr Parti lideri Douglas Ross da SNP’nin yol haritasฤฑ aรงฤฑklamasฤฑnฤฑ ‘sorumsuzca atฤฑlan bir adฤฑm’ olarak tanฤฑmladฤฑ. Ross, “รoฤu ฤฐskoรง, รผlke olarak hepimiz ลimdi anayasadan รงok daha bรผyรผk zorluklarla karลฤฑ karลฤฑyayken neden yasadฤฑลฤฑ bir referanduma zaman, enerji ve kaynak harcandฤฑฤฤฑnฤฑ merak ediyor” diye konuลtu.
ฤฐskoรงya Liberal Demokratlar lideri Willie Rennie de SNP’nin รถnceliklerini ‘yanlฤฑล belirlediฤini’ ifade etti ve partiyi ลu sรถzlerle eleลtirdi:
“Binlerce kiลi yaลamฤฑnฤฑ yitirdi, daha da fazlasฤฑ virรผsรผn uzun vadeli etkileriyle yaลฤฑyor, hastaneler tฤฑklฤฑm tฤฑklฤฑm, ameliyatlar iptal edildi, iลletmeler yerlerde, okullar kapatฤฑldฤฑ. Yine de SNP, Birleลik Krallฤฑk’tan ayrฤฑlma kampanyalarฤฑna yeniden baลlamak iรงin doฤru bir zaman olduฤunu dรผลรผnรผyor. Bu kabalฤฑk, duygusuzluktur ve รผlkemiz iรงin yanlฤฑล bir รถnceliktir.”
ฤฐskoรงya’da 2014 yฤฑlฤฑnda yapฤฑlan baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk referandumunda ฤฐskoรงlarฤฑn yรผzde 55’i Birleลik Krallฤฑk’tan ayrฤฑlmayฤฑ reddetmiลti.
