SESMฤฐR Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Orhan รkmen TCMB rezervleri ve dolar kurunu deฤerlendirdi. รkmen’in deฤerlendirmeleri ลรถyle:
Dolar kurunun 7.14 รผzerindeki her seviyesi MBโnin son iki yฤฑlda sattฤฑฤฤฑ rezervlerin zararฤฑ olarak Tรผrkiye ekonomisine yansฤฑmaktadฤฑr: 2019 ve 2020 yฤฑllarฤฑnda dรถviz rezervlerinden 6,5 TL ortalama dolar kuru รผzerinden satฤฑlan 126 milyar dolar karลฤฑlฤฑฤฤฑnda 819 milyar TL anapara, 88 milyar TL de faiz geliri elde edilmiลtir. Faiz gelirlerinin etkisi de dahil edildiฤinde rezervlerin son iki yฤฑldaki ortalama reel satฤฑล kuru 7,14 TL olarak gerรงekleลmiลtir. ฤฐlerleyen dรถnemlerde faizlerin genel seviyesindeki geliลmelere dayalฤฑ olarak ortalama reel satฤฑล kuru olan 7.14 noktasฤฑnฤฑn yeri de zamanla deฤiลecektir.
Her bir kuruลluk kur artฤฑลฤฑnฤฑn, rezerv kayฤฑplarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan Merkez Bankasฤฑโna getirdiฤi direkt zarar 1.72 Milyar TLโdir. Kurun 8.5 sevilerine dayandฤฑฤฤฑ gรผnlerde rezerv satฤฑลlarฤฑnฤฑn oluลturduฤu direkt kaybฤฑn tutarฤฑ 173 Milyar TL โolarak hesaplanmaktadฤฑr.
Dolar kurunun 7,14 veya daha altฤฑndaki seviyelerinden TCMBโnin rezerv alฤฑmlarฤฑnฤฑ baลarmasฤฑ, kendi nezdinde oluลan direkt zarar tutarฤฑnฤฑ telafi etme imkรขnฤฑ oluลacaktฤฑr. Ancak rezerv kayฤฑplarฤฑnฤฑn ekonomi genelinde sebep olduฤu dolaylฤฑ zararlarฤฑn telafisi ise yapฤฑsal reformlar baลta olmak รผzere siyasi maliyetleri bulunan daha kapsamlฤฑ baลka tedbirler gerektirmektedir.
Tรผrkiyeโde yaลanan faiz artฤฑrฤฑm politikalarฤฑ dรถviz ihtiyaรง ve kฤฑtlฤฑฤฤฑnฤฑn yarattฤฑฤฤฑ sorunlarฤฑ IMF koลullarฤฑnda halletmenin alternatifidir. Zira yรผksek faiz sayesinde, sermaye akฤฑmlarฤฑyla aracฤฑlar olmadan direkt muhatap olma avantajฤฑ saฤlanmaktadฤฑr.
Yรผksek gฤฑda fiyatlarฤฑ devam edecektir. Tarฤฑmsal alanda, arazi ekim oranlarฤฑnฤฑn dรผลmesi, รผreticilerin รผrรผnlerini pazara eriลim ve sunum isteksizliฤi, tarฤฑm sektรถrรผndeki borรง yรผkรผnรผn artmasฤฑ, net olarak tarฤฑmda ithalatรงฤฑ olunmasฤฑ ve kuraklฤฑk riski arz eksikliฤine neden olacaktฤฑr.
Ekonomik ihtiyaรงlarฤฑn gerektirdiฤi dรถviz arzฤฑnฤฑn devamlฤฑlฤฑฤฤฑ ve uluslararasฤฑ finans รงevreleriyle entegrasyon iรงin uyum reformlarฤฑnฤฑn yapฤฑlmasฤฑ gecikmektedir.
Yapฤฑlacak reformlarฤฑn sadece yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ hedefleyerek tek yanlฤฑ kurgulanmasฤฑ doฤru sonuรง vermeyecektir.
Uzun sรผren iลsizlik derin bir yoksullaลma yaratmaktadฤฑr. ฤฐลgรผcรผ kapsamฤฑnda deฤerlendirilmeyen kitlelerin tekrar hem iล gรผcรผne ve hem de iลsizler listesine ve dolayฤฑsฤฑyla iลsizlik oranlarฤฑna dahil olmaya baลlamฤฑล ve yoksulluk en รถnemli sosyal problem haline gelmiลtir. Zira, ฤฐล gรผcรผ piyasasฤฑndan kopanlarฤฑn รงoฤunluฤunun kadฤฑn olmasฤฑ sosyal problemleri daha da artฤฑrmaktadฤฑr.
Birleลik Krallฤฑk ile yapฤฑlan serbest ticaret anlaลmasฤฑ Tรผrkiyeโnin kazanฤฑmฤฑ iken, ABโnin รin ile yaptฤฑฤฤฑ ve gelecek yฤฑl devreye girecek olan yatฤฑrฤฑm anlaลmasฤฑ ise Tรผrkiye aรงฤฑsฤฑndan etkinlik alanฤฑnda alternatif kayฤฑp riskleri barฤฑndฤฑrmaktadฤฑr.
