Petrol fiyatlarฤฑnฤฑn dibi gรถrdรผฤรผ ve koronavirรผs salgฤฑnฤฑn yaลandฤฑฤฤฑ 2020โnin ilk 10 ayฤฑnda enerji fiyatlarฤฑ OECD genelinde yรผzde 7,3 dรผลerken, Tรผrkiyeโde yรผzde 11,5 arttฤฑ. Tรผrkiye son 17 yฤฑlda OECD iรงinde enerjide zam ลampiyonu.
Elektrik Mรผhendisleri Odasฤฑ (EMO) ฤฐzmir ลubesiโnin Ekonomik ฤฐลbirliฤi ve Kalkฤฑnma รrgรผtรผโnรผn (OECD) 2015โi baz yฤฑl (2015=100) alarak gerรงekleลtirdiฤi enerji endeksinden derlediฤi verilere gรถre; 2003 yฤฑlฤฑnda 36,6 deฤerine sahip olan Tรผrkiyeโnin endeks deฤeri, Ekim 2020โda 171,5โe yรผkseldi. ฤฐlk AKP hรผkรผmetinin kurulduฤu 2003 yฤฑlฤฑndan bu yana Ekim 2020 itibariyle elektrik, gaz ve yakฤฑt dahil olmak รผzere ortalama enerji endeks deฤeri 3,5 katฤฑ aลan bir artฤฑล gรถsterdi. Aynฤฑ dรถnemde OECD ortalamasฤฑnda artฤฑล, yรผzde 59 dรผzeyinde kalฤฑrken Tรผrkiyeโde ise zam oranฤฑ yรผzde 369 olarak gerรงekleลti.
Tรผrkiyeโnin aรงฤฑk ara zam ลampiyonu olduฤu sฤฑralamada en yakฤฑn rakibi olan Meksikaโda ise aynฤฑ dรถnemdeki fiyat artฤฑลlarฤฑ yรผzde 158 dรผzeyinde gerรงekleลti. Avrupa Birliฤi รผlkelerindeki fiyat artฤฑลlarฤฑ yรผzde 56 ile OECD ortalamasฤฑnฤฑn biraz altฤฑnda ลekillenirken, aynฤฑ dรถnemde ABDโde ise enerji fiyatlarฤฑ yรผzde 44 oranฤฑnda artฤฑล gรถsterdi.
Endeksin yฤฑllar iรงindeki geliลimine bakฤฑldฤฑฤฤฑnda 2003 yฤฑlฤฑnda en alt sฤฑrada olan Tรผrkiyeโnin, hฤฑzlฤฑ bir tฤฑrmanฤฑลla OECD ortalamasฤฑnฤฑ yakalayarak geรงtiฤi gรถrรผlรผyor. Tรผrkiyeโde enerji fiyatlarฤฑnda aลaฤฤฑ yรถnlรผ bir seyir izlendiฤi dรถneme rastlanmazken, OECD ortalamasฤฑnฤฑn bazฤฑ yฤฑllarda bir รถnceki yฤฑla gรถre dรผลerek, dalgalฤฑ bir seyir izlemesi dikkat รงekti. Veriler, AKPโnin iktidar olduฤu son 17 yฤฑlda enerji fiyatlarฤฑnฤฑn, dรผnya genelinden farklฤฑ bir seyir izleyerek, dรผzenli bir biรงimde artฤฑล gรถsterdiฤine iลaret ediyor.
SALGINA RAฤMEN ZAM
Koronavirรผs salgฤฑnฤฑn yaลamฤฑ etkilediฤi 2020 yฤฑlฤฑnฤฑn ilk 10 ayฤฑndaki deฤiลime bakฤฑldฤฑฤฤฑnda ise Ocak 2020-Ekim 2020 arasฤฑnda OECD genelinde enerji maliyetlerinde yรผzde 7,3 indirim olurken, Tรผrkiyeโde ise yรผzde 11,5โlik artฤฑล gerรงekleลti. Verilerini OECDโye yฤฑllฤฑk bildiren Avusturalya ve Yeni Zelanda dฤฑลarฤฑda bฤฑrakฤฑldฤฑฤฤฑnda, hiรงbir OECD รผlkesinde enerji fiyatlarฤฑ 2020 yฤฑlฤฑnฤฑn ilk 10 ayฤฑnda yรผkselmedi. Norveรงโte indirim oranฤฑ yรผzde 19 olurken, Avrupa Birliฤi รผlkelerinin toplamฤฑnda ise indirim yรผzde 7,5 ile OECD ortalamasฤฑnda gerรงekleลti. ABDโde de enerji fiyatlarฤฑ รผlkemizin aksine yรผzde 8,8 dรผzeyinde dรผลรผล gรถsterdi.
ELEKTRฤฐK FATURASI 2โYE KATLANDI
EMO ฤฐzmir ลubesiโnin verilerine gรถre; Tรผrkiyeโde enerji maliyetlerinde artฤฑล, elektrik daฤฤฑtฤฑm bรถlgelerinin รถzel sektรถre devir iลlemlerinin baลladฤฑฤฤฑ 2009 yฤฑlฤฑndan bu yana ivmelenerek devam ediyor. รzelleลen elektrik daฤฤฑtฤฑm ลirketlerine aktarฤฑlan daฤฤฑtฤฑm bedelinin faturalar iรงindeki payฤฑnฤฑn dรผzenli olarak arttฤฑฤฤฑna iลaret edilen รงalฤฑลmada, ลu bilgilere de yer verildi:
โ1 Temmuz 2009 tarihli elektrik tarifesine gรถre; 4 kiลilik ailenin asgari yaลam standartlarฤฑ iรงin harcayacaฤฤฑ 230 kilowattsaatlik (Kwh) tรผketimin ortalama faturasฤฑ 57.3 TLโydi. Aradan geรงen zaman diliminde, Ekim 2020 itibariyle bu rakam; yรผzde 201 artฤฑลla 172.8 TLโye yรผkselmiลtir. Sonradan daฤฤฑtฤฑm bedeli altฤฑnda birleลtirilen iletim ve daฤฤฑtฤฑm bedellerin toplamฤฑ ise 2009โda 7.01 TL iken bu bedel, Ekim 2020 itibariyle 597 yรผzde artฤฑลla 41.84 TLโye yรผkseldi.
รzelleลtirmeler sonrasฤฑ daฤฤฑtฤฑm bedelindeki artฤฑล 6 katta yaklaลฤฑrken, elektrik faturasฤฑndaki toplam artฤฑล ise 2 katฤฑ aลmฤฑลtฤฑr.โ
OECD verilerini deฤerlendiren EMO ฤฐzmir ลubesi Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ ลebnem Seรงkin Uฤurlu, akaryakฤฑt baลta olmak รผzere enerji faturalarฤฑndaki bedel, fon ve vergi yรผklerinin de giderek bรผyรผdรผฤรผne iลaret ederek, ลรถyle konuลtu:
โEPDKโnin 1 Ekim 2020โden geรงerli olmak รผzere aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ yeni elektrik tarifesine gรถre, 4 kiลilik ailenin asgari yaลam standartlar iรงin harcayacaฤฤฑ 230 kWh elektrik enerjinin 172,8 TL olan faturasฤฑnฤฑn yalnฤฑzca 52,3โlรผk bรถlรผmรผ enerji bedelidir. Faturanฤฑn yรผzde 23,3โรผ daฤฤฑtฤฑm bedeli iken geriye kalan yรผzde 19,4โรผne denk gelen 33,6 TLโlik kฤฑsmฤฑ TRT payฤฑ, belediye tรผketim vergisi, enerji fonu ve KDV olmak รผzere fon ve vergilerden oluลmaktadฤฑr. Elektrik faturalarฤฑna diฤer fon ve vergilere de KDV uygulanarak, verginin vergisi alฤฑnmaktadฤฑr. Bu bedeller ve vergiler acilen azaltฤฑlmalฤฑdฤฑr.”
รte yandan enerjideki bu fahiล artฤฑลฤฑn altฤฑnda yatan nedenin enerji altyapsฤฑnฤฑn ve daฤฤฑtฤฑmฤฑnฤฑn รถzelleลtirilmesi olduฤunu sรถyleyen Uฤurlu โEnerji alanฤฑnฤฑn ลirketlerin kรขrlarฤฑnฤฑ artฤฑrma temelli yรถnetilmesi anlayฤฑลฤฑna son verilerek, bir an รถnce kฤฑsฤฑtlฤฑ kaynaklarฤฑmฤฑzฤฑ en iyi ลekilde deฤerlendirecek, kamu yararฤฑnฤฑ esas alan siyasi ve ticari mรผdahalelerden uzak bir enerji yรถnetim modeline geรงilmelidirโ diye konuลtu.(Namฤฑk Alkan/Birgรผn)
