Anayasa Mahkemesi, 7139 Sayฤฑlฤฑ Devlet Su ฤฐลleri Genel Mรผdรผrlรผฤรผnรผn Teลkilat ve Gรถrevleri Hakkฤฑnda Kanun ile Bazฤฑ Kanunlarda ve Gฤฑda, Tarฤฑm ve Hayvancฤฑlฤฑk Bakanlฤฑฤฤฑnฤฑn Teลkilat ve Gรถrevleri Hakkฤฑnda Kanun Hรผkmรผnde Kararnamede Deฤiลiklik Yapฤฑlmasฤฑna Dair Kanun’un bazฤฑ hรผkรผmlerini Anayasa’ya aykฤฑrฤฑ olduฤu gerekรงesiyle iptal etti.
Resmi Gazete’de yayฤฑmlanan karara gรถre, Anayasa Mahkemesi, CHP’nin dรผzenlemenin bazฤฑ kฤฑsฤฑmlarฤฑnฤฑn iptaline iliลkin baลvurusu ile Sรถze 2. Asliye Ceza Mahkemesinin aynฤฑ yรถndeki baลvurusunu ele aldฤฑ.
Buna gรถre, Anayasa Mahkemesi, sรถz konusu dรผzenlemenin “DSฤฐ veya proje idaresi gerekli hallerde asgari tarฤฑmsal arazi bรผyรผklรผฤรผnรผn altฤฑndaki tarฤฑmsal arazileri toplulaลtฤฑrabilir veya bu madde kapsamฤฑnda deฤerlendirmek รผzere kamulaลtฤฑrabilir.” cรผmlesindeki “proje idaresi” ibaresinin iptalini kararlaลtฤฑrdฤฑ.
Kararda, kamulaลtฤฑrmanฤฑn yalnฤฑzca devlet ve kamu tรผzel kiลilikleri tarafฤฑndan yapฤฑlabileceฤi ifade edilerek, “Kanunda proje idareleri tanฤฑmlanmadฤฑฤฤฑ gibi bu idarelerin DSฤฐ dฤฑลฤฑndaki kurum ve kuruluลlarฤฑ ifade etmekle birlikte kamu veya รถzel hukuk tรผzel kiลiliฤine sahip olup olmadฤฑklarฤฑ hususunda aรงฤฑklฤฑk da bulunmamaktadฤฑr.” denildi ve dรผzenlemenin Anayasa’nฤฑn “Mรผlkiyet hakkฤฑ” baลlฤฑklฤฑ 35. ve “Kamulaลtฤฑrma” baลlฤฑklฤฑ 46. maddelerine aykฤฑrฤฑ olduฤu belirtildi.
Yรผksek Mahkeme, “Birinci fฤฑkraya gรถre, devralฤฑnan sรถzleลme ve protokollerden Gฤฑda, Tarฤฑm ve Hayvancฤฑlฤฑk Bakanlฤฑฤฤฑ tarafฤฑndan yรผrรผtรผlen ve bu maddenin yรผrรผrlรผฤe girdiฤi tarih itibarฤฑyla iลlemleri devam eden arazi toplulaลtฤฑrmasฤฑ iลleri ile inลasฤฑ devam etmekte olan tarla iรงi geliลtirme hizmetlerine DSฤฐ tarafฤฑndan son verilebilir.” fฤฑkrasฤฑndaki “son verilebilir” ibaresini iptal etti.
Kararda buna yรถnelik, “Kuralฤฑn yer aldฤฑฤฤฑ maddenin yรผrรผrlรผฤe girmesinden รถnce taraflarฤฑn รถzgรผr iradeleriyle dรผzenlenen ve hukuken geรงerli olan sรถzleลme ve protokollere gรถre yapฤฑlmaya baลlanan iลler ile hizmetlerin, bu sรถzleลme ve protokollerin akdedildiฤi tarihte yรผrรผrlรผkte olmayan ve sonradan getirilen dรผzenlemeyle geรงersiz hale getirilebilmesine imkan tanฤฑnmasฤฑ meลru bir sebebe dayanmamaktadฤฑr.” ifadelerine yer verildi.
Fฤฑkranฤฑn kalan kฤฑsmฤฑnฤฑn ise Anayasa Mahkemesinin Kuruluลu ve Yargฤฑlama Usulleri Hakkฤฑnda Kanun’un 43. maddesinin (4) fฤฑkrasฤฑ gereฤince iptalini kararlaลtฤฑran Anayasa Mahkemesi, 6831 Sayฤฑlฤฑ Orman Kanunu’nda devlet ormanlarฤฑnda balฤฑk รผretmek รผzere tesis kurulmasฤฑna imkan tanฤฑyan dรผzenlemenin de iptaline karar verdi.
Kamulaลtฤฑrma Kanunu’ndaki dรผzenlemeye yรถnelik karar
Yรผksek Mahkeme, torba kanunla 2942 sayฤฑlฤฑ Kamulaลtฤฑrma Kanunu’nda yapฤฑlan idare ve hak sahibinin anlaลamamasฤฑ durumunda kamulaลtฤฑrma bedelinin nasฤฑl belirleneceฤine iliลkin dรผzenlemede de Anayasa’ya aykฤฑrฤฑlฤฑk olduฤuna hรผkmetti.
Bu doฤrultuda 2942 sayฤฑlฤฑ kanunun 10. maddesindeki “idarenin kฤฑymet takdir komisyonunca tespit edilen bedelden az olmasฤฑ durumunda hakim tarafฤฑndan tespit edilen bedel, fazla olmasฤฑ durumunda idarenin kฤฑymet takdir komisyonunca tespit ettiฤi bedel, peลin ve nakit olarak hak sahibi adฤฑna, kalanฤฑ ise bedele iliลkin kararฤฑn kesinleลmesine kadar รผรงer aylฤฑk vadeli hesapta nemalandฤฑrฤฑlmak ve kesinleลen karara gรถre hak sahibine verilmek รผzere…” ve “idarenin kฤฑymet takdir komisyonunca tespit ettiฤi bedelden fazla olmasฤฑ halinde fazla olan tutarฤฑn bloke edildiฤine…” ibarelerinin iptali kararlaลtฤฑrฤฑldฤฑ.
Kararda, Anayasa’nฤฑn 46. maddesine gรถre รถzel mรผlkiyette bulunan taลฤฑnmazlarฤฑn gerรงek karลฤฑlฤฑklarฤฑnฤฑn nakden ve peลin olarak รถdenmesi, istisnai hallerde taksitlendirme sรผresinin beล yฤฑlฤฑ aลmamasฤฑ, taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple รถdenmemiล kamulaลtฤฑrma bedellerinde kamu alacaklarฤฑ iรงin รถngรถrรผlen en yรผksek faizin uygulanmasฤฑnฤฑn kamulaลtฤฑrma iรงin esas olduฤu kaydedilerek, mรผlkiyetin idareye geรงmesine ve Anayasa’nฤฑn 46. maddesinde yer alan taksitlendirme halleri de bulunmamasฤฑna raฤmen kamulaลtฤฑrma bedelinin รถdenmesinin kararฤฑn kesinleลmesi sonrasฤฑna bฤฑrakฤฑlmasฤฑnฤฑn, peลin รถdeme gรผvencesine aykฤฑrฤฑlฤฑk oluลturduฤu belirtildi.
Anayasa Mahkemesi, sรถz konusu kanunla Kamulaลtฤฑrma Kanunu’nun “Haklarฤฑn sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑlmasฤฑ ve mรผlkiyetin idareye geรงmesi” baลlฤฑฤฤฑnฤฑ taลฤฑyan 25. maddesine eklenen “bu sรผre” ve “bir defaya mahsus olmak รผzere beล yฤฑl sรผre ile uzatฤฑlabilir.” ifadelerini de iptal etti.
Sulama birliklerinin bakan onayฤฑyla feshine iptal
Yรผksek Mahkeme, Sulama Birlikleri Kanunu’nda yapฤฑlan, “birliฤin amacฤฑna ulaลamayacaฤฤฑnฤฑn tespit edilmesi durumunda birliฤin, DSฤฐ’nin teklifi รผzerine bakan onayฤฑ ile feshine”, “birliฤe รผyelik kaydฤฑ sฤฑrasฤฑndaki katฤฑlฤฑm payฤฑnฤฑn DSฤฐ tarafฤฑndan belirleneceฤine” ve “denetimler sonucunda maksadฤฑna ulaลamayacaฤฤฑ tespit edilen sulama birliklerinin, sulama tesislerinden beklenen faydanฤฑn ve sรผrdรผrรผlebilir iลletme yรถnetiminin saฤlanabilmesi maksadฤฑyla ve DSฤฐ’nin gerekli gรถrmesi halinde bakan onayฤฑyla bu birliklerden birinin tรผzel kiลiliฤi altฤฑnda birleลtirilebileceฤine” iliลkin dรผzenlemelerin de iptalini kararlaลtฤฑrdฤฑ.
