Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan, Avrupa Birliฤi kurumlarฤฑnฤฑn baลkanlarฤฑna ve รผye รผlkelerin liderlerine mektup gรถndererek, Tรผrkiye’nin Doฤu Akdeniz konusuna yaklaลฤฑmฤฑnฤฑ ve sorunlarฤฑn รงรถzรผmรผne yรถnelik รถnerilerini aktardฤฑ. Erdoฤan, Doฤu Akdeniz’de devam eden gerginliฤin nedeninin Yunanistan ve Gรผney Kฤฑbrฤฑs olduฤunu sรถyledi.
Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan, Yunanistan ve Gรผney Kฤฑbrฤฑs Rum Yรถnetimi dฤฑลฤฑndaki AB รผyelerine gรถnderdiฤi mektupta, Tรผrkiye-AB iliลkilerinin ilerlemesinin Tรผrkiye iรงin her zaman รถncelik taลฤฑyan konularฤฑn baลฤฑnda geldiฤini ve sรผreรงle ilgili AK Parti iktidarฤฑ dรถneminde รงok รถnemli mesafeler katedildiฤini anฤฑmsattฤฑ.
Tรผrkiye-AB iliลkilerinde 60 yฤฑlฤฑ aลan zorlu sฤฑnamalar da yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Erdoฤan, ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Son dรถnemde, Doฤu Akdeniz’de yaลanan geliลmeler nedeniyle iliลkilerimiz yeni bir sฤฑnamayla karลฤฑ karลฤฑyadฤฑr. Bu mektupla sizlere, Tรผrkiye’nin Doฤu Akdeniz konusuna yaklaลฤฑmฤฑnฤฑ ve sorunlarฤฑn รงรถzรผmรผne yรถnelik รถnerilerini aktarmak istiyorum. Doฤu Akdeniz politikamฤฑzฤฑn iki ana hedefi vardฤฑr. Birincisi, Doฤu Akdeniz’de deniz yetki alanlarฤฑnฤฑn uluslararasฤฑ hukuka uygun olarak, hakรงa ve adil biรงimde sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑlmasฤฑ ve kฤฑta sahanlฤฑฤฤฑmฤฑzdaki egemen hak ve yetkilerimizin korunmasฤฑdฤฑr. ฤฐkinci hedefimiz ise Kฤฑbrฤฑs Tรผrklerinin Kฤฑbrฤฑs Adasฤฑ’nฤฑn eลit ortaฤฤฑ olarak, Ada’nฤฑn hidrokarbon kaynaklarฤฑ รผzerindeki eลit hak ve รงฤฑkarlarฤฑnฤฑn garanti altฤฑna alฤฑnmasฤฑdฤฑr. Bu hedeflerimiz รงerรงevesinde Tรผrkiye, Doฤu Akdeniz’in, tรผm taraflarฤฑn iล birliฤi yaptฤฑฤฤฑ, hidrokarbon kaynaklarฤฑnฤฑn hakรงa ve adil ลekilde paylaลฤฑldฤฑฤฤฑ, barฤฑล ve istikrarฤฑn hรผkรผm sรผrdรผฤรผ bir iล birliฤi bรถlgesi olmasฤฑnฤฑ arzu etmektedir. Kรถmรผr ve รงeliฤin AB’nin รงฤฑkฤฑล noktasฤฑnฤฑ oluลturduฤu gibi, hidrokarbonun Kฤฑbrฤฑs’ta รงรถzรผme ve bรผyรผk AB’nin oluลumuna temel oluลturmasฤฑnฤฑ diliyoruz.”
‘Bugรผn geldiฤimiz duruma, Yunan-Rum ikilisinin Tรผrkiye’yi ve Kฤฑbrฤฑs Tรผrklerini yok saymalarฤฑ yol aรงmฤฑลtฤฑr’
Doฤu Akdeniz’de devam eden gerginliฤin mรผsebbibinin Tรผrkiye deฤil, Yunanistan ve GKRY olduฤunu vurgulayan Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan, “Bugรผn geldiฤimiz duruma, Yunan-Rum ikilisinin Tรผrkiye’yi ve Kฤฑbrฤฑs Tรผrklerini yok saymalarฤฑ, tek yanlฤฑ adฤฑmlar atmalarฤฑ, oldubittiler yaratmalarฤฑ ve AB’nin buna 2003 yฤฑlฤฑndan beri seyirci kalmasฤฑ yol aรงmฤฑลtฤฑr. Kฤฑbrฤฑs meselesi รงรถzรผlmeden AB’ye รผye yapฤฑlan GKRY, Kฤฑbrฤฑs Tรผrklerini yok sayarak 2003, 2007 ve 2010 yฤฑllarฤฑnda komลu รผlkelerle deniz sฤฑnฤฑrฤฑ anlaลmalarฤฑ yapmฤฑล, 2007 yฤฑlฤฑnda ruhsat sahalarฤฑ belirlemiล, uluslararasฤฑ ihaleler aรงmฤฑล ve 2011 yฤฑlฤฑnda ilk sondajฤฑnฤฑ gerรงekleลtirmiลtir” ifadelerini kullandฤฑ.
Yunanistan’ฤฑn Gรผney Kฤฑbrฤฑs ile birlikte, Tรผrkiye’yi Antalya kรถrfezine hapsetmeyi hedefleyen, maksimalist deniz sฤฑnฤฑrฤฑ iddialarฤฑnฤฑ (Sevilla Haritasฤฑ) AB’yi kullanarak Tรผrkiye’ye kabul ettirmeye รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ, bu sฤฑnฤฑrlarฤฑn ulusal ve AB’nin dฤฑล deniz sฤฑnฤฑrlarฤฑ olduฤunu iddia etttiฤini kaydeden Erdoฤan mektubunda, “Yunan/Rum ikilisi bunlarla da yetinmeyerek, Tรผrkiye ve Kฤฑbrฤฑs Tรผrklerine karลฤฑ Doฤu Akdeniz Gaz Forumu adฤฑ altฤฑnda bir mekanizma teลkil etmiล, ayrฤฑca bรถlge รผlkeleriyle Tรผrkiye karลฤฑtฤฑ รผรงlรผ ve dรถrtlรผ iลbirliฤi mekanizmalarฤฑ kurmuลtur. Tรผrkiye ise Doฤu Akdeniz’de hem kendi hem de Kฤฑbrฤฑs Tรผrklerinin haklarฤฑnฤฑ korumak iรงin diplomasiye aฤฤฑrlฤฑk vermiล, ancak diyalog ve iล birliฤi รงaฤrฤฑlarฤฑmฤฑz sonuรง vermeyince, sahadaki adฤฑmlarฤฑnฤฑ 7 yฤฑl bekledikten sonra 2018 yฤฑlฤฑnda atmaya baลlamฤฑลtฤฑr” deฤerlendirmelerine yer verdi.
‘Hidrokarbon faaliyetlerinin durdurulmasฤฑnฤฑn istenmesi, haksฤฑz ve adaletsiz…’
Tรผrkiye’nin, Doฤu Akdeniz’de deniz yetki alanlarฤฑnฤฑn uluslararasฤฑ hukuka uygun, hakรงa ve adil ลekilde sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑ savunduฤunu belirten Erdoฤan, ลรถyle devam etti:
“Bu amaรงla Yunanistan ile รถn koลulsuz olarak diyaloga hazฤฑr olduฤumuzu bir kez daha vurgulamak isterim. Bu รงerรงevede gerginliฤin azaltฤฑlmasฤฑ iรงin NATO Genel Sekreteri’nin deniz ve hava unsurlarฤฑnฤฑ ayrฤฑลtฤฑrma giriลimine de baลฤฑndan itibaren destek verdiฤimizi dikkatinize getiririm. Diฤer taraftan Kฤฑbrฤฑs Tรผrkleri ile Kฤฑbrฤฑs Rumlarฤฑnฤฑn, yฤฑkฤฑlan Kฤฑbrฤฑs Cumhuriyeti’nin ortak kurucularฤฑ ve Ada’nฤฑn ortak sahipleri olarak hidrokarbon kaynaklarฤฑ konusunda, hakรงa gelir paylaลฤฑmฤฑ dahil bir iล birliฤi mekanizmasฤฑ tesis etmeleri gerekir. Bรถyle bir iล birliฤi mekanizmasฤฑnฤฑn kurulmasฤฑ iรงin, Kฤฑbrฤฑs meselesinin รงรถzรผmรผnรผ beklemeye gerek yoktur. Zira Ada’daki her iki taraf da, belirlediฤi ruhsat sahalarฤฑnda uluslararasฤฑ petrol ลirketleri aracฤฑlฤฑฤฤฑyla faaliyet gรถstermektedir. Bu faaliyetlerin durmasฤฑna veya devam etmesine ancak Ada’daki iki halk birlikte karar vermelidir. Ayrฤฑca, Doฤu Akdeniz’de Kฤฑbrฤฑs Tรผrkleri dahil tรผm taraflarฤฑ bir araya getirecek, kapsayฤฑcฤฑ bir enerji iล birliฤi forumu kurulmasฤฑnฤฑn son derece yararlฤฑ olacaฤฤฑna inanฤฑyorum. Tรผrkiye bu yรถnde atฤฑlacak adฤฑmlara her tรผrlรผ desteฤi vermeye hazฤฑrdฤฑr. AB’nin bu dรผลรผncelerimize destek vermesini, aday รผlke Tรผrkiye’ye karลฤฑ takฤฑndฤฑฤฤฑ yanlฤฑ tutumu terk etmesini, Yunanistan’ฤฑn ve GKRY’nin maksimalist tezlerine koลulsuz, haksฤฑz yere destek vermemesini temenni ediyorum. AB’nin รผlkeme karลฤฑ aldฤฑฤฤฑ bu yanlฤฑ tutum, AB mรผktesebatฤฑna ve uluslararasฤฑ hukuka aykฤฑrฤฑdฤฑr. Bu yanlฤฑ tutum รงรถzรผmรผ zorlaลtฤฑrmakta, gerginliฤi arttฤฑrmakta ve Tรผrkiye-AB iliลkilerine, birรงok alandaki ortak menfaatlerimize zarar vermektedir. Bizim AB’den beklentimiz tarafsฤฑz kalmasฤฑ, herkese eลit davranmasฤฑ, diyalog ve iล birliฤini desteklemesidir. Yukarฤฑda bahsettiฤim adฤฑmlar atฤฑlmadan Tรผrkiye ve Kฤฑbrฤฑs Tรผrklerinden Doฤu Akdeniz’deki hidrokarbon faaliyetlerini durdurmalarฤฑnฤฑn istenmesi, haksฤฑz ve adaletsiz bir taleptir.”
‘AB รผzerinden empoze edilmeye รงalฤฑลฤฑlan maksimalist taleplere de boyun eฤmedik’
รte yandan bu konuda temmuz ayฤฑ sonunda AB Dรถnem Baลkanฤฑ Almanya’nฤฑn ricasฤฑ รผzerine Tรผrkiye’nin sergilediฤi iyi niyetli tutuma, Yunanistan’ฤฑn 6 Aฤustos’ta Mฤฑsฤฑr’la imzaladฤฑฤฤฑ sฤฑnฤฑrlandฤฑrma anlaลmasฤฑyla karลฤฑlฤฑk vermesinin gรผvensizliฤi artฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayan Erdoฤan, mektubunda ลu ifadelere yer verdi:
“Doฤu Akdeniz รผlkeleri hidrokarbon programlarฤฑnฤฑ ve faaliyetlerini hฤฑzla devam ettirirken, Tรผrkiye’ye karลฤฑ ลer ittifaklarฤฑ sรผrerken, Kฤฑbrฤฑs Tรผrkleri yok sayฤฑlฤฑrken, Doฤu Akdeniz’de en uzun kฤฑyฤฑ ลeridine sahip Tรผrkiye’nin kendi karasularฤฑna hapsolmasฤฑnฤฑ kimse beklememelidir. Biz diyalog ve iล birliฤine her zaman hazฤฑr olduk. Bize AB รผzerinden empoze edilmeye รงalฤฑลฤฑlan maksimalist taleplere de boyun eฤmedik. Hiรงbir รผlkenin hakkฤฑnda gรถzรผmรผz yok. Ancak hem kendi haklarฤฑmฤฑzฤฑ, hem de garantรถr รผlke olarak, Kฤฑbrฤฑs Tรผrklerinin haklarฤฑnฤฑ koruduk ve korumaya devam edeceฤiz. Doฤu Akdeniz meselelerine adil ve barฤฑลรงฤฑl bir รงรถzรผm bulabilmek hepimizin ortak sorumluluฤudur. Bunun iรงin iล birliฤi ve diyalog desteklenmeli, mevcut krizi daha da aฤฤฑrlaลtฤฑracak adฤฑm ve kararlardan kaรงฤฑnฤฑlmalฤฑdฤฑr. Bizim samimi arzumuz, 18 Mart Mutabakatฤฑ’nฤฑn gรผnรผn koลullarฤฑ da dikkate alarak gรผncellenmesi ve Tรผrkiye-AB iliลkilerinin tรผm yรถnleriyle, ortak รงฤฑkarlarฤฑmฤฑz doฤrultusunda aลama aลama ilerletilmesidir. Bunun yolunun ise yasa dฤฑลฤฑ gรถรง, terรถrizm, ticaret, enerji gibi pek รงok farklฤฑ alanda iliลkilerimizin mรผลterek รงฤฑkarlarฤฑmฤฑz iรงin taลฤฑdฤฑฤฤฑ hayati รถnemin farkฤฑnda olmaktan geรงtiฤine inanฤฑyor, bu amaca yรถnelik deฤerli desteฤinizi bekliyorum.”
