TMB, Elazฤฑฤ merkezli yaลanan depremin mรผteahhitlik kriterlerini doฤru belirleyecek yasal altyapฤฑnฤฑn tamamlanmasฤฑ ve etkin biรงimde uygulanmasฤฑ, yapฤฑ denetimlerinin hassasiyetle yapฤฑlmasฤฑ, kentsel dรถnรผลรผm sรผrecinin vakit kaybetmeden depreme karลฤฑ sฤฑfฤฑr toleransla gerรงekleลtirilmesinin bรผyรผk รถnemini yeniden ortaya koyduฤuna iลaret etti.
Tรผrkiye Mรผteahhitler Birliฤi (TMB), ekonomi รงevreleri ve sektรถr tarafฤฑndan ilgiyle takip edilen Ocak 2020 ฤฐnลaat Sektรถrรผ Analizi Raporuโnu yayฤฑnladฤฑ. โResesyon Endiลelerinden Kฤฑrฤฑlgan Toparlanmayaโ baลlฤฑklฤฑ analizde, kรผresel ve ulusal ekonominin yanฤฑ sฤฑra inลaat sektรถrรผne iliลkin veriler kapsamlฤฑ biรงimde deฤerlendirildi.
Elazฤฑฤ merkezli deprem รถncesinde hazฤฑrlanan rapora iliลkin yapฤฑlan TMB aรงฤฑklamasฤฑnda, yaลanan afetin bir kez daha deprem odaklฤฑ ve รงevreye duyarlฤฑ sรผrdรผrรผlebilir kentleลme ihtiyacฤฑnฤฑ acฤฑ bir ลekilde ortaya koyduฤu vurgulandฤฑ. TMB aรงฤฑklamasฤฑnda, โDepremde hayatฤฑnฤฑ kaybeden vatandaลlarฤฑmฤฑza Allahโtan rahmet, yakฤฑnlarฤฑna sabฤฑr ve yaralฤฑlara acil ลifalar diliyoruz. Bu elim hadise mรผteahhitlik kriterlerini doฤru belirleyecek yasal altyapฤฑnฤฑn tamamlanmasฤฑ ve etkin biรงimde uygulanmasฤฑ, yapฤฑ denetimlerinin hassasiyetle yapฤฑlmasฤฑ, kentsel dรถnรผลรผm sรผrecinin vakit kaybetmeden depreme karลฤฑ sฤฑfฤฑr toleransla gerรงekleลtirilmesinin bรผyรผk รถnemini yeniden ortaya koymuลtur. Deprem deฤil, ihmal ve kusurlu yapฤฑlar รถldรผrรผr. Bu afetleri gรผndeme geldikรงe konuลulan olaylar olmaktan รงฤฑkarmalฤฑ, deprem odaklฤฑ ve รงevreye duyarlฤฑ kentleลme vizyonunu sรผrdรผrรผlebilir kฤฑlmalฤฑyฤฑzโ deฤerlendirmesinde bulunuldu.
Resesyon endiลelerinden kฤฑrฤฑlgan toparlanmaya geรงildi
TMB Ocak 2020 ฤฐnลaat Sektรถrรผ Analizi Raporuโnda, dรผnya ekonomisinin 2020 yฤฑlฤฑna, resesyon korkularฤฑnฤฑn tฤฑrmandฤฑฤฤฑ 2019โdan daha olumlu bir havada ancak tedirgin bir baลlangฤฑรง yaptฤฑฤฤฑna deฤinilirken, geliลmiล ya da geliลmekte olan ekonomilerde รงeลitli iyimser senaryolara karลฤฑn kฤฑrฤฑlganlฤฑklarฤฑn sรผrdรผฤรผ belirtildi.
Raporda, geรงtiฤimiz yฤฑl bir รงok bรถlgede, ekonomilerdeki olumsuz ayrฤฑลmalar ve รงฤฑkar รงatฤฑลmalarฤฑyla derinleลen jeopolitik riskler ile sosyal huzursuzluklarฤฑn, kรผresel konjonktรผr รผzerinde belirleyici olmayฤฑ sรผrdรผrmesinin beklendiฤi kaydedilirken, โKรผresel ฤฑsฤฑnma ve sonuรงlarฤฑ halen gerรงek anlamda kestirilemeyen dijital devrimin yol aรงabileceฤi sorunlar da รถnรผmรผzdeki dรถnemin รถne รงฤฑkan riskleri olmaktadฤฑrโ denildi.
Tรผrkiye ekonomisinin ise zorlu geรงen 2019 yฤฑlฤฑnฤฑ dipten dรถnรผลe dair sinyaller arasฤฑnda ve โen kรถtรผnรผnโ geride kalฤฑp kalmadฤฑฤฤฑ tartฤฑลmalarฤฑyla tamamladฤฑฤฤฑnฤฑn belirtildiฤi raporda, โJeopolitik riskler ve belirsizliklerle dolu bir gรผndemde bรผyรผme hฤฑzฤฑnฤฑ 2020 –
2022 dรถneminde %5 dรผzeyinde sรผrdรผrmek gibi zorlu bir hedef ile karลฤฑ karลฤฑya bulunulmaktadฤฑrโ deฤerlendirmesi yapฤฑldฤฑ.
Yarฤฑm kalan projeler ekonomiye kazandฤฑrฤฑlmalฤฑ
Tรผrkiye ekonomisinde baลlayan canlanmanฤฑn devam ettirilmesi ile kฤฑsa ve orta vadeli hedeflerin yakalanabilmesi iรงin inลaat sektรถrรผnรผn katkฤฑsฤฑnฤฑn รถnemli olduฤu vurgulanan TMB ฤฐnลaat Sektรถrรผ Analiziโnde, ลu ifadelere yer verildi: โMevcut tabloda inลaat sektรถrรผ iรงin รถnรผmรผzdeki dรถnemde kentsel dรถnรผลรผm sรผrecinin yeniden canlandฤฑrฤฑlmasฤฑ, kamu โ รถzel iลbirliฤi (Kรฤฐ) projelerinin รถnceliklendirilerek verimlilik kriterleri รงerรงevesinde uygulanmasฤฑ ile bรผyรผk altyapฤฑ projeleri iรงin uygun maliyetli dฤฑล finansman temin edilmesinin รถnemine iลaret edilmektedir.
Bununla birlikte, geรงtiฤimiz aylarda Kรฤฐ ile tamamlanan ลehir hastanelerine iliลkin olarak yeni projelerin finansal model deฤiลikliฤi ile genel bรผtรงe dahilinde sรผrdรผrรผleceฤi aรงฤฑklanmฤฑลtฤฑr.โ
Raporda, yatฤฑrฤฑm ve รถdenek programฤฑ yapฤฑlarak รถngรถrรผlebilirliฤin saฤlanmasฤฑ, projelerin รถnceliklendirilmesi, รถdeneklerin netleลtirilmesi ve belli bir tamamlanma yรผzdesine sahip projelerin bitirilerek bir an รถnce ekonomiye kazandฤฑrฤฑlmasฤฑ ihtiyacฤฑnฤฑn รถne รงฤฑktฤฑฤฤฑ vurgulandฤฑ. Bu รงerรงevede inลaat ve yatฤฑrฤฑm faaliyetlerine รถzel bir nevi Orta Vadeli Ekonomik Program talep edildi.
Tรผrkiye Mรผteahhitler Birliฤiโnin 2019 yฤฑlฤฑnฤฑ deฤerlendirdiฤi raporda genel ekonomi ve sektรถre iliลkin รถzetle ลu tespitlere yer verildi:
EKONOMฤฐDEKฤฐ DARALMA, SEKTรRรN ฤฐSTฤฐHDAMINI ETKฤฐLEDฤฐ: 2019 yฤฑlฤฑnฤฑn ilk 9 ayฤฑnda ekonomi yรผzde 1, inลaat sektรถrรผ ise yรผzde 9,8 oranฤฑnda kรผรงรผlmรผลtรผr. Yaลadฤฑฤฤฑ daralma sonucunda sektรถrรผn istihdamdan aldฤฑฤฤฑ pay, yรผzde 7 seviyesinden yรผzde 5,8โe gerilemiล durumdadฤฑr. TรฤฐKโin iลgรผcรผ istatistiklerine gรถre sektรถrde istihdam edilen kiลi sayฤฑsฤฑ
Ekim ayฤฑ itibariyle geรงen yฤฑl 1,9 milyon seviyesinden bu yฤฑl 1,6 milyon seviyesine inmiลtir.
10 BฤฐN PROJE HEDEFฤฐ AลILDI: Tรผrk mรผteahhitlik firmalarฤฑ, yurtdฤฑลฤฑna aรงฤฑldฤฑklarฤฑ 1972 yฤฑlฤฑndan 2019 yฤฑlฤฑ sonuna kadar 126 รผlkede toplam 400,4 milyar ABD Dolarฤฑ tutarฤฑnda 10 bin 108 proje รผstlenmiลtir. Sektรถr, 2019 yฤฑlฤฑnda ise yurtdฤฑลฤฑnda toplam tutarฤฑ 18 milyar ABD Dolarฤฑ olan 438 proje รผstlenmiลtir. Bรถylelikle dรผnya ekonomisindeki dalgalanmalar ve Tรผrkiyeโnin bรถlgesinde yaลanan siyasi sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑn etkisiyle yaลanan kayฤฑplarla yฤฑllฤฑk 20 milyar ABD Dolarฤฑ seviyesi aลฤฑlamamฤฑล, ancak toplam proje sayฤฑsฤฑnda 10 bin hedefi geรงilmiลtir. Geรงen yฤฑl รถzellikle Ortadoฤuโda Tรผrkiye aleyhine oluลturulan algฤฑ neticesinde 3 milyar ABD Dolarฤฑ kadar iล kaybฤฑ yaลandฤฑฤฤฑ deฤerlendirilmektedir. Tรผrk mรผteahhitlerinin sรผren teminat mektubu temini ve kontr-garanti kabulรผ sorunlarฤฑ da iล kaybฤฑ yaratmaktadฤฑr.
SEKTรRDEKฤฐ KATMADEฤER YรKSELฤฐYOR: Yurtdฤฑลฤฑnda bugรผne kadar en รงok proje รผstlenilen sektรถrlerin daฤฤฑlฤฑmฤฑnda kรผmรผlatif olarak ilk 5 sฤฑrada konut, karayolu/tรผnel/kรถprรผ, ticaret merkezleri, enerji santralleri ve havalimanlarฤฑ bulunmaktadฤฑr. Geรงtiฤimiz yฤฑl sektรถrel daฤฤฑlฤฑmda karayolu/tรผnel/kรถprรผ projelerinin yรผzde 15,9โluk pay ile konut projelerini (yรผzde 13) geรงmesi ise projelerdeki katma deฤerin yรผkselmesi aรงฤฑsฤฑndan dikkat รงekmiลtir.
LฤฐDER PAZAR YฤฐNE RUSYA: Geรงtiฤimiz yฤฑl proje bรผyรผklรผklerine gรถre en fazla iล alฤฑnan รผlkeler Rusya Federasyonu, Katar, Kuveyt, Kazakistan, รzbekistan, Tรผrkmenistan, Suudi Arabistan, Irak, Macaristan ve Sฤฑrbistan olarak sฤฑralanmaktadฤฑr. Lider pazar Rusyaโda 6,1 milyar ABD Dolarฤฑ bรผyรผklรผฤรผnde toplam 56 proje รผstlenilirken, รผlkeyi toplam 1,2 milyar ABD Dolarฤฑ tutarฤฑnda 7 proje ile Katar ve 1 milyar ABD Dolarฤฑ tutarฤฑnda 8 proje ile Kuveyt izlemektedir.
FฤฐNANSMAN VE TEMฤฐNAT MEKTUBU SORUNLARI BรYรYOR: Sektรถrรผn son yฤฑllarda pazar รงeลitliliฤini artฤฑrmasฤฑ memnuniyet verici olmakla birlikte, aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak az geliลmiล ve geliลmekte olan รผlkelerde proje รผstlenmesi nedeniyle finansman sorunu da artarak sรผrmektedir.
Tรผrkiyeโde yerleลik bankalar tarafฤฑndan verilen teminat mektuplarฤฑ ve kontr-garantilerin bazฤฑ istisnalar dฤฑลฤฑnda iล yapฤฑlan รผlkelerde doฤrudan kabul edilmemesi bรผyรผk sฤฑkฤฑntฤฑlara neden olmaktadฤฑr.
Tรผrkiyeโnin son aylarda dรผลรผล kaydeden risk primi bu sรผreรงte kamu ve รถzel sektรถrรผmรผzรผn elini gรผรงlendiren sevindirici bir geliลme olmuลsa da sorunun devletlerarasฤฑ gรถrรผลmelerle aลฤฑlmasฤฑ ihtiyacฤฑ devam etmektedir.
KONUT SATIลLARINDA KIPIRDANMA BAลLADI: Sektรถrde finansman sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ ve talep daralmasฤฑ ile oluลan arz – talep dengesizliฤinin etkisi geรงtiฤimiz dรถnemde de devam etmiลtir. Faiz indirimleri ve ekonomik gรถstergelerde toparlanmanฤฑn baลladฤฑฤฤฑna yรถnelik iลaretlerle sektรถrรผn รถzellikle konut segmentinde ikinci el satฤฑลlar tarafฤฑnda bir kฤฑpฤฑrdanma dikkat รงekmektedir. Gelinen noktada, krediye talep ile yatฤฑrฤฑmlarฤฑn ve istihdamฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑ konusunda sektรถrรผn desteklenmesi olumlu olarak deฤerlendirilmiลtir. Bu adฤฑmlarฤฑn, ekonomide belirsizliklerin giderilmesini ve รถngรถrรผlebilirliฤin artmasฤฑnฤฑ saฤlayacak politikalarla beslenmesine yรถnelik ihtiyaรง ise sรผrmektedir.
GรVEN ENDEKSฤฐ ARTTI: Ekonomik Gรผven Endeksi, yฤฑlฤฑn son ayฤฑnda Tรผketici Gรผven Endeksiโndeki dรผลรผลรผn sฤฑnฤฑrlandฤฑrmasฤฑna raฤmen %2,6 oranฤฑnda artarak 93,8 olmuลtur. Bรถylece endeks, Temmuz 2018’den bu yana en yรผksek dรผzeye ulaลmฤฑลtฤฑr. Endeksin oluลturulmasฤฑnda kullanฤฑlan tรผketici gรผven endeksi dฤฑลฤฑndaki diฤer gรผven endeksleri artmฤฑล ve sฤฑrasฤฑyla reel kesim 108,7, hizmet sektรถrรผ 93,2, perakende ticaret
102,6 ve inลaat sektรถrรผ 68,9 deฤerlerini almฤฑลtฤฑr.
