Tรผrkiye genelinde artan soฤuklarla birlikte konutlarda tรผketilen doฤalgazฤฑn miktarฤฑ da, maliyeti de yรผksek seviyelere ulaลtฤฑ.
Sosyal medyada “#DoฤalgazFaturasฤฑ” etiketiyle paylaลฤฑlan faturalar kฤฑsa sรผrede Twitter’da Tรผrkiye gรผndemine girdi.
Geรงen yฤฑl Aฤustos ve Eylรผl aylarฤฑnda doฤalgaza yapฤฑlan yรผzde 14,9’arlฤฑk zamlarla birlikte 2019 yฤฑlฤฑnda doฤalgaza yapฤฑlan zam yรผzde 30’u buldu. 2018 yฤฑlฤฑnda yapฤฑlan zamlar da dรผลรผnรผldรผฤรผnde son iki yฤฑlda doฤalgaza yรผzde 60’ฤฑn รผzerinde zam yapฤฑldฤฑ.
Enflasyon yรผzรผnden alฤฑm gรผcรผ dรผลen ancak gelirinin aynฤฑ oranda artmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyenler, sosyal medyada paylaลtฤฑklarฤฑ doฤalgaz faturalarฤฑyla fiyatlara tepki gรถsteriyor.
Enerji uzmanlarฤฑ ise Tรผrkiye’nin yurtdฤฑลฤฑndan aldฤฑฤฤฑ doฤalgaz maliyetinin fazla olduฤunu ve ‘gerรงek fiyatlarฤฑn’ uzun sรผredir sรผbvanse edildiฤini ifade ediyor.
Nitekim Avrupa piyasalarฤฑnda bin metrekรผp doฤalgazฤฑn fiyatฤฑ ortalama 120 Dolar seviyesindeyken Tรผrkiye bin metrekรผp doฤalgazฤฑ yaklaลฤฑk 280 Dolar seviyesinden (1.660 TL) alฤฑyor, BOTAล’ฤฑn gรผncel tarifesine gรถre ise bin m3 satฤฑล fiyatฤฑ 1251 TL.
Artan doฤalgaz faturalarฤฑnฤฑn, konutlardaki doฤalgaz tรผketimini de azalttฤฑฤฤฑ deฤerlendiriliyor.
ฤฐstanbul Bรผyรผkลehir Belediyesi (BB) Aรงฤฑk Veri Portalฤฑ’nฤฑn gรผncel verilerine gรถre, ฤฐstanbul’da doฤalgaz tรผketiminin geรงen yฤฑla gรถre azaldฤฑฤฤฑ gรถrรผlรผyor.
ฤฐBB iลtiraki ฤฐGDAล de artan doฤalgaz faturalarฤฑyla ilgili olarak, fatura รถdemelerinde kredi kartฤฑyla taksit uygulamasฤฑ iรงin 13 banka ile anlaลtฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
ฤฐGDAล Genel Mรผdรผrรผ Dr. Mithat Bรผlent รzmen, kampanyayla ilgili yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, “Havalarฤฑn soฤumasฤฑyla birlikte, doฤalgaz tรผketimleri de artmaya baลladฤฑ. Biz de abonelerimizin artan ฤฑsฤฑnma giderlerini kolayca รถdemelerini saฤlamak amacฤฑyla taksit kampanyasฤฑ baลlattฤฑk” dedi.
31 Mayฤฑs 2020 tarihine kadar devam edecek olan uygulamada bankalar en fazla 2 ve 3 taksit arasฤฑnda deฤiลen tarifeler sunuyor.
Enerji uzmanlarฤฑ, Tรผrkiye’nin doฤalgaz tarifesinde kฤฑsa vadede herhangi bir deฤiลim olmayacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrรผyor.
“Konutlar iรงin KDV dรผลรผrรผlmeli”
Tรผrk Mรผhendis ve Mimar Odalarฤฑ Birliฤi’ne gรถre, asgari รผcretin yaklaลฤฑk yรผzde 10’u doฤalgaz faturasฤฑna gidiyor.
BBC Tรผrkรงe’ye konuลan TMMOB Makina Mรผhendisleri Odasฤฑ Enerji รalฤฑลma Grubu Baลkanฤฑ Oฤuz Tรผrkyฤฑlmaz asgari รผcrete yapฤฑlan zammฤฑn yรผzde 15 olmasฤฑna karลฤฑn, doฤalgaza yapฤฑlan zammฤฑn yรผzde 30 olduฤunu ve bu durumun vatandaลฤฑ zora soktuฤunu ifade ediyor:
“Bu sene birden soฤuk havalar bastฤฑrฤฑnca insanlar daha fazla doฤalgaz tรผketir oldu. ฤฐstanbul’da bir aile 200 m3 gaz tรผketirse 360 lira gaz faturasฤฑ geliyor. Elektrik faturasฤฑ da ortalama 160 Lira olunca yรผklรผ bir miktar oluyor.”
Tรผrkyฤฑlmaz, Tรผrk Lirasฤฑ’nฤฑn yabancฤฑ para birimleri karลฤฑsฤฑnda deฤer kaybetmesinin de doฤalgaz zamlarฤฑnda etkili olduฤunu ifade ediyor ve doฤalgaz tarifesinde bir deฤiลiklik beklenmese de faturalara yansฤฑyan KDV bedelinde indirime gitmenin รงรถzรผm olabileceฤini vurguluyor:
“Ticari iลletme iรงin yรผzde 18 KDV o kadar ciddi bir maliyet deฤildir ancak konutlar iรงin doฤalgazda KDV’nin yรผzde 1 olarak uygulanmasฤฑ gerektiฤini sรถylรผyoruz. Yurttaลฤฑn bรถylece yรผzde 17’lik bir kazancฤฑ olur. Ayrฤฑca elektrikte olduฤu gibi doฤalgazda da dรผลรผk gelirli yurttaลlara sฤฑnฤฑrlฤฑ da olsa doฤalgaz desteฤi verilmesi gerekiyor.”
Tรผrkiye doฤalgazฤฑ neden yรผksek fiyata alฤฑyor?
Tรผrkiye’nin doฤalgaz anlaลmalarฤฑ yรผzde 80-85 oranฤฑnda petrol fiyatlarฤฑna dayalฤฑ ve uzun vadeli anlaลmalardan oluลuyor.
Enerji uzmanlarฤฑ ise รถzellikle Amerika ve Batฤฑ Avrupa’nฤฑn giderek daha kฤฑsa vadeli ve alternatif doฤalgaz kaynaklarฤฑna yรถnelen, farklฤฑ gaz kaynaklarฤฑnฤฑn birbiri ile rekabet ettiฤi ve dolayฤฑsฤฑyla fiyatlarฤฑn dรผลtรผฤรผ ticari anlaลmalara yรถneldiฤini sรถylรผyor.
Uluslararasฤฑ Gaz Birliฤi’nin verilerinde, Avrupa’da petrole dayalฤฑ anlaลmalarฤฑn 2005 yฤฑlฤฑnda yรผzde 80’ler dรผzeyindeyken, 2019’a gelindiฤinde yรผzde 30’larฤฑn altฤฑna gerilediฤi ve yerini alternatif doฤalgaz kaynaklarฤฑnฤฑn aldฤฑฤฤฑ gรถrรผlรผyor.
AB’de petrole dayalฤฑ doฤalgaz kontratlarฤฑnฤฑn aฤฤฑrlฤฑฤฤฑ yฤฑllar iรงinde azaldฤฑ
Tรผrkyฤฑlmaz, hali hazฤฑrda Tรผrkiye’nin Avrupa’dan iki kat pahalฤฑya doฤalgaz satฤฑn aldฤฑฤฤฑnฤฑ anlatฤฑyor:
“Enerji arzฤฑnda dรผnyada bรผyรผk geliลmeler oldu ancak Tรผrkiye’nin yapmฤฑล olduฤu anlaลmalar hala uzun dรถnemli ve petrol bazlฤฑ anlaลmalardan oluลuyor. Bu anlaลmalarฤฑn gaz alฤฑล fiyatlarฤฑ yรผksek. Rusya Avrupa’daki herkese Tรผrkiye’dekinden daha ucuza gaz satarken en pahalฤฑ gazฤฑ Tรผrkiye’ye satฤฑyor.”
“TANAP’ta (Trans Anadolu Doฤalgaz Boru Hattฤฑ) Eskiลehir’e gelen gazฤฑn 1 metrekรผpรผne 71 dolar, Trakya’ya gelen gazฤฑn bir metrekรผpรผne 110 dolar รถdรผyoruz. Bunlar รงok ciddi rakamlar. Bu iลten kazananlar hep yabancฤฑ รผlkeler olurken, kaybeden Tรผrk halkฤฑ oluyor.”
Haberde isminin yer almasฤฑnฤฑ istemeyen bir enerji uzmanฤฑ, Tรผrkiye’nin neden daha yรผksek fiyata doฤalgaz aldฤฑฤฤฑnฤฑ ลรถyle anlatฤฑyor:
“Tรผrkiye’nin ithalat kontratlarฤฑnda petrol fiyatlarฤฑna baฤlฤฑ olarak deฤiลen bir fiyat mekanizmasฤฑ var. Petrol fiyatlarฤฑ yukarฤฑ giderse doฤalgaz fiyatlarฤฑ yukarฤฑ รงฤฑkar, petrol fiyatlarฤฑ dรผลerse doฤalgaz fiyatlarฤฑ da dรผลer.”
“Ancak bunun alternatifi olarak รถzellikle Amerika’da ve Batฤฑ Avrupa’da bizim bu gaz ticaret merkezleri dediฤimiz, farklฤฑ doฤalgaz kaynaklarฤฑnฤฑn birbirleriyle rekabet ettiฤi ticaret merkezleri oluลtu. Bunlardaki doฤalgaz kontratlarฤฑ Avrupa Birliฤi’nin mevzuatฤฑna baฤlฤฑ olarak bizdeki petrol endeksli uzun dรถnemli yapฤฑdan deฤiลerek daha kฤฑsa dรถnemli ve farklฤฑ gaz kaynaklarฤฑnฤฑn birbirleriyle rekabet ettiฤi bir mantฤฑฤa doฤru evrildi.”
“Arz olarak farklฤฑ doฤalgaz kaynaklarฤฑ da sisteme girdi. รzellikle Batฤฑ Avrupa’da talep de รงok bรผyรผmediฤi iรงin birbirleriyle rekabet eder hale gelerek fiyatlar dรผลmeye baลladฤฑ. Ama Tรผrkiye piyasasฤฑnda biz bu rekabeti gรถrmediฤimiz iรงin petrol endeksli kontratlar halen Tรผrkiye piyasasฤฑnฤฑn domine etmeye devam ediyor.” (BBC Tรผrkรงe – Fundanur รZTรRK)
