ฤฐstanbul’da kaรงak olarak toplanan midyelerin bรผyรผk tehlike oluลturduฤu, metaller รผzerinden ve kirli sudan toplanan midyelerin zehir saรงtฤฑฤฤฑ belirtildi.
Tuzla Tersaneler bรถlgesinde kaรงak olarak toplanan midyeler ฤฐstanbul’da vatandaลlara satฤฑlฤฑyor. ฤฐstanbul รniversitesi Su รrรผnleri Fakรผltesi Gฤฑda Gรผvenliฤi Ana Bilim Dalฤฑ Baลkanฤฑ Prof. Dr. Nuray Erkan รzden, รถzellikle sanayi bรถlgesinden toplanan midyelerin tรผketilmesinin bรผyรผk saฤlฤฑk riskleri oluลturduฤunu sรถyledi.
Kaรงak midye toplarken kameralara yakalandฤฑlar
Bakanlฤฑฤฤฑn belirlediฤi yerlerde ruhsatlฤฑ tekne ve kiลiler tarafฤฑndan midyelerin toplanmasฤฑ gerekiyor. Ancak ฤฐstanbul’da metaller รผzerinden ve kirli sudan toplanan midyeler zehir saรงฤฑyor.
Tuzla Tersaneler bรถlgesinden dalgฤฑรง kฤฑyafetleri giyinmiล bir grup, sabah 5-6 sฤฑralarฤฑnda midye รงฤฑkartmasฤฑ gรถrรผntรผleri ฤฐstanbul’daki midyelerin halk saฤlฤฑฤฤฑnฤฑ tehdit etmesi konusunu bir kez daha gรผndeme getirdi. Sabah saatlerinde tekneyle tersaneler bรถlgesine gelen kaรงak avcฤฑlar, midyeleri toplayarak uzaklaลฤฑyor.
Midyenin gรผvenilir yerlerden tรผketilmesi gerektiฤini ifade eden ฤฐstanbul รniversitesi Su รrรผnleri Fakรผltesi Gฤฑda Gรผvenliฤi Ana Bilim Dalฤฑ Baลkanฤฑ Prof. Dr. Nuray Erkan รzden, โSuyu filtre ederek beslendiฤi iรงin, suda mevcut bulunan tรผm kimyasal ve mikrobiyolojik kirliliฤi bรผnyesine alan indikatรถr bir mikroorganizma. Yani o bรถlgede bir kirlik sรถz konusu ise midyeyi biz indikatรถr olarak deฤerlendiriyoruz. Bu anlamda birtakฤฑm saฤlฤฑk problemlerini de beraberinde getiriyor” dedi.
โSuda bulunan tรผm kimyasallarฤฑ bรผnyesine alฤฑyorโ
Midyenin suda mevcut bulunan tรผm kimyasallarฤฑ bรผnyesine aldฤฑฤฤฑnฤฑ ifade eden รzden, โMidye aslฤฑnda รงok deฤerli bir gฤฑda maddesi. รzellikle B12, demir, รงinko iรงeriฤi bakฤฑmฤฑndan deฤerli. Yรผksek protein iรงeriฤi bakฤฑmฤฑndan hayvansal kaynaklฤฑ gฤฑdalar iรงerisinde tercih edilmesi gereken bir gฤฑda grubunu oluลturuyor. Antioksidanlara karลฤฑ รถzellikle selenyum iรงeriฤi รงok yรผksek. Bรผtรผn bunlar bakฤฑmฤฑndan deฤerli olmak ile beraber suyu filtre ederek beslendiฤi iรงin, suda mevcut bulunan tรผm kimyasal ve mikrobiyolojik kirliliฤi bรผnyesine alan indikatรถr bir mikroorganizma. Yani o bรถlgede bir kirlik sรถz konusu ise midyeyi biz indikatรถr olarak deฤerlendiriyoruz. Bu anlamda birtakฤฑm saฤlฤฑk problemlerini de beraberinde getiriyor” ลeklinde konuลtu.
Tuzla Tersaneler bรถlgesinde kaรงak olarak toplanan midyeler ฤฐstanbul’da vatandaลlara satฤฑlฤฑyor.
โSanayi bรถlgelerinden toplanan midyeler bรผyรผk tehdit oluลturuyorโ
รzellikle sanayi bรถlgesinden toplanan midyelerde ve diฤer kabuklularda aฤฤฑr metaller, pestisitler bakฤฑmฤฑndan bรผyรผk sฤฑkฤฑntฤฑlar oluลturabileceฤini vurgulayan รzden, “Bu bรถlgelerden toplanan midyelerin tรผketilmesi bรผyรผk saฤlฤฑk riskleri oluลturuyor. รzellikle kalฤฑtsal, nesilleri etkileyen. รรผnkรผ kimyasal kirlikler hemen ortaya รงฤฑkmaz. Uzun yฤฑllar, nesilleri etkileyecek ลekilde yavaล yavaล ortaya รงฤฑkar. รok yoฤun kirlilikte, รงok yรผksek oranda tรผketimde ancak pestisit ve aฤฤฑr metal zehirlenmesi gรถzรผkebilir ama yavaล yavaล genlerimizi, kemik geliลimimizi, sinir sistemimizi etkileyecek ลekilde birtakฤฑm zararlarฤฑ ortaya รงฤฑkar” ifadelerini kullandฤฑ.
โรiftliklerde รผretilen midyeleri tercih edinโ
Tรผrkiyeโde midyelerin รถzellikle aรงฤฑkta satฤฑลฤฑ olduฤunu dile getiren รzden, ลรถyle devam etti:
โAma bunun dฤฑลฤฑnda kimyasal kirlilikten daha ziyade midyedeki baลka bir problem mikrobiyolojik kirliliktir. รรผnkรผ dediฤim gibi, su eฤer temiz deฤil ise hastalฤฑk yapฤฑcฤฑ patojenleri, bakterileri, virรผsleri beraberinde iรงerecektir ve bizim รผlkemizdeki satฤฑล koลullarฤฑnda daha รงok midye dolma, midye tava ลeklinde satฤฑล var ve รถzellikle de aรงฤฑkta satฤฑล var. Doฤal olarak kirlilikle gelecek olan hastalฤฑklar daha bรผyรผk risk oluลturuyor ve aรงฤฑkta satฤฑlan midyeler รงok tรผketiliyor bu da bรผyรผk bir saฤlฤฑk riskini beraberinde getiriyor. Burada bizim tavsiye edeceฤimiz nokta รผretim รงiftliklerinden, sertifikalฤฑ yerlerde รผretilen midyelerin tรผketilmesi ve aรงฤฑkta satฤฑล yapฤฑlan midyelerin tรผketilmemesi. รรผnkรผ รผretim รงiftliklerinde midye hem ekolojik bir yapฤฑya sahip, doฤaya bir baskฤฑsฤฑ da sรถz konusu deฤil. Doฤal olarak รงiftliฤin kurulduฤu yerlerde suyun zaten belli bir kaliteye sahip olmasฤฑ gerekiyor ve bu anlamda da รงok fazla firma aslฤฑnda var. Burada asฤฑl sorun aรงฤฑkta satฤฑlan midyenin tรผketilmemesi.”
Rota virรผs, hepatit, kolera kaynaฤฤฑ olabilir
Saฤlฤฑksฤฑz midyelerin neden olabileceฤi rahatsฤฑzlฤฑklar ile ilgili olarak รzden, “รzellikle mikrobiyolojik olarak rota virรผs, hepatit, kolera bunlarฤฑn รถzellikle kaynaฤฤฑ olabiliyor. Hiรงbir yerde ‘midye yedim de cฤฑva zehirlenmesi yaลadฤฑm’ demek mรผmkรผn olmayabilir yani bu รงok az gรถrรผlebilir. รรผnkรผ dediฤim gibi bu รงok uzun yฤฑllarda ancak yavaล yavaล birikiyor. Nesilleri etkiliyor kimyasal kontaminantlarฤฑ ancak mikrobiyolojik kirlilik รถyle deฤil. รzellikle sokakta satฤฑlan midyelerde elle iลlenme vs. gerekli รถnlemler alฤฑnmadฤฑฤฤฑnda, tรผm hastalฤฑk yapฤฑcฤฑ patojenlere rastlamak mรผmkรผn. Bu dediฤim hastalฤฑklar da baลta olmak รผzere” ลeklinde konuลtu.
โKendileri toplayฤฑp halka sunuyorlarโ
Beลiktaล’ta bir midye dรผkkanฤฑ olan รmit Demir, โรncelikle Saฤlฤฑk Bakanlฤฑฤฤฑ’ndan denetimli firmalar var. Merdiven altฤฑ firmalar deฤil bunlar. Biz bunlarฤฑ tercih ediyoruz. รiftlikten veya denizden bรผyรผk รผreticilerden alฤฑyoruz bunlarฤฑ. Zaten biz de denetleniyoruz sรผrekli. Midye zaten denizin iรงerisinde olduฤu iรงin her yerde bulabilirsiniz. Ama bu iลin ticaretini yapmayanlar kendileri toplayฤฑp, belli bir miktar elde ettikten sonra halka sunuyorlar. Bu da denetimsiz olan ลeyler. ฤฐnsan saฤlฤฑฤฤฑnฤฑ ciddi boyutlarda tehlikeye sokabilir” dedi.
Burak Atay ise, โรok midye tรผketiyordum. Sonra saฤlฤฑksฤฑz olduฤunu รถฤrendim, bฤฑraktฤฑm. Sonra baktฤฑm gรผvenilir yerler var, yemeye baลladฤฑm yine. Kimyasal madde olan yerlerde รงฤฑkarฤฑldฤฑฤฤฑ iรงin tรผketmiyorum. Gรผvenilir markalardan tรผketiyorum. Midyeyle ilgili ufak bir anฤฑm da var. Kรผรงรผkken tersanelere gidiyorduk. Aรงฤฑktฤฑ o zaman, kendimiz midye รงฤฑkartฤฑp yiyorduk. ลu an รถฤrendiฤim iรงin asla รถyle bir ลey yapmam. Tersaneden รงฤฑkan midyeyi yemem” ifadelerini kullandฤฑ.
Benzer gรถrรผntรผler daha รถnce de Haliรง’te kameralara yansฤฑmฤฑลtฤฑ. Gece saatlerinde teknelerle gelenler metaller รผzerindeki midyeleri toplayarak uzaklaลฤฑyordu. Gรถrรผntรผler รผzerine kaรงak midyecilere operasyon dรผzenlenmiลti.
