Kripto varlฤฑklarฤฑn tanฤฑmlanmasฤฑna iliลkin kanun teklifi TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi. Teklifle Sermaye Piyasasฤฑ Kanunu’na kripto varlฤฑklara iliลkin tanฤฑmlar ekleniyor. Buna gรถre, “cรผzdan” kripto varlฤฑklarฤฑn transfer edilebilmesini ve bu varlฤฑklarฤฑn ya da bu varlฤฑklara iliลkin รถzel ve aรงฤฑk anahtarlarฤฑn รงevrim iรงi veya รงevrim dฤฑลฤฑ olarak depolanmasฤฑnฤฑ saฤlayan yazฤฑlฤฑm, donanฤฑm, sistem ya da uygulamalar olarak tanฤฑmlandฤฑ. Teklife gรถre, “kripto varlฤฑk” da daฤฤฑtฤฑk defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanฤฑlarak elektronik olarak oluลturulup saklanabilen, dijital aฤlar รผzerinden daฤฤฑtฤฑmฤฑ yapฤฑlan, deฤer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlฤฑklar olarak tanฤฑmlanฤฑyor.
“Kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑ”, platformlarฤฑ, kripto varlฤฑk saklama hizmeti saฤlayan kuruluลlarฤฑ ve bu Kanuna dayanฤฑlarak yapฤฑlacak dรผzenlemelerde kripto varlฤฑklarฤฑn ilk satฤฑล ya da daฤฤฑtฤฑmฤฑ dahil olmak รผzere kripto varlฤฑklarla ilgili olarak hizmet saฤlamak รผzere belirlenmiล diฤer kuruluลlar olarak yer alฤฑrken, “kripto varlฤฑk saklama hizmeti” platform mรผลterilerinin kripto varlฤฑklarฤฑnฤฑn veya bu varlฤฑklara iliลkin cรผzdandan transfer hakkฤฑ saฤlayan รถzel anahtarlarฤฑn saklanmasฤฑnฤฑ, yรถnetimini veya Kurulca belirlenecek diฤer saklama hizmetlerini tanฤฑmlayacak.
“Platform” kripto varlฤฑk alฤฑm-satฤฑm, ilk satฤฑล ya da daฤฤฑtฤฑm, takas, transfer, bunlarฤฑn gerektirdiฤi saklama ve belirlenebilecek diฤer iลlemlerin bir veya daha fazlasฤฑnฤฑn gerรงekleลtirildiฤi kuruluลlar olarak tanฤฑmlanฤฑyor.
Sermaye piyasasฤฑ araรงlarฤฑnฤฑn Merkezi Kayฤฑt Kuruluลu (MKK) sistemine dahil olmadan kripto varlฤฑk olarak ihraรง edilebilmesi iรงin esaslar belirlenmesine yรถnelik Sermaye Piyasasฤฑ Kurulu’na yetki verilmesi amaรงlanฤฑyor. Buna gรถre Kurul, sermaye piyasasฤฑ araรงlarฤฑnฤฑn bu madde hรผkรผmlerine gรถre kayden ihraรง edilerek MKK tarafฤฑndan izlenmesi yerine kripto varlฤฑk olarak ihracฤฑna ve bunlarฤฑn oluลturulup saklandฤฑklarฤฑ hizmet saฤlayฤฑcฤฑlar tarafฤฑndan sunulan elektronik ortam nezdinde kayden izlenmesine iliลkin esaslar belirleyebilecek.
Sermaye piyasasฤฑ araรงlarฤฑnฤฑn kripto varlฤฑk olarak ihracฤฑ halinde; haklarฤฑn izlenmesi, รผรงรผncรผ kiลilere karลฤฑ ileri sรผrรผlebilmesi ve devredilmesinde, kripto varlฤฑklarฤฑn oluลturulup saklandฤฑklarฤฑ elektronik ortamdaki kayฤฑtlar esas alฤฑnacak. Kurul, bu elektronik ortamdaki kayฤฑtlarla MKK sistemi arasฤฑnda entegrasyon saฤlanmasฤฑnฤฑ zorunlu tutabilecek. Bu dรผzenlemenin uygulanmasฤฑna iliลkin usul ve esaslar Kurul tarafฤฑndan belirlenecek.
Kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlarฤฑ
Dรผzenlemeye gรถre, kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlarฤฑn kurulabilmesi ve faaliyete baลlamasฤฑ iรงin Kurul’dan izin almalarฤฑ zorunlu olacak. Bunlar mรผnhasฤฑran Kurulca belirlenecek faaliyetleri yerine getirecek. Bunlarฤฑn kuruluลlarฤฑna ve faaliyete baลlamalarฤฑna, ortaklarฤฑna, yรถneticilerine, personeline, organizasyonuna, sermayelerine ve sermaye yeterliliฤine, yรผkรผmlรผlรผklerine, bilgi sistemleri ve teknolojik altyapฤฑlarฤฑna, pay devirlerine, yapabilecekleri faaliyetlere, faaliyetlerinin geรงici veya sรผrekli olarak durdurulmasฤฑna iliลkin esaslar ile faaliyetleri sฤฑrasฤฑnda uymalarฤฑ gereken diฤer ilke ve esaslar Kurul tarafฤฑndan belirlenecek. Pay devirlerinde Kurul izninin alฤฑnmasฤฑ zorunlu olacak.
Bu dรผzenlemelere aykฤฑrฤฑ olarak gerรงekleลtirilen devirler, pay defterine kaydolunmayacak ve bu hรผkme aykฤฑrฤฑ olarak pay defterine yapฤฑlan kayฤฑtlar hรผkรผmsรผz sayฤฑlacak.
Kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlarฤฑ, sistemlerinin gรผvenli bir ลekilde yรถnetilebilmesi iรงin gerekli dรผzenlemeleri yapmak, รถnlemleri almak ve gerekli iรง kontrol birim ve sistemlerini oluลturmakla yรผkรผmlรผ olacak. Kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlarฤฑn kuruluลlarฤฑna ve/veya faaliyete baลlamalarฤฑna Kurulca izin verilebilmesi iรงin bilgi sistemleri ve teknolojik altyapฤฑlarฤฑ konularฤฑnda TรBฤฐTAK’ฤฑn belirleyeceฤi kriterlere uygunluk aranacak.
Kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlarฤฑnฤฑn ortaklarฤฑnฤฑn taลฤฑmasฤฑ gereken ลartlar da teklifle hรผkรผm altฤฑna alฤฑnฤฑyor. Buna gรถre, kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlarฤฑnฤฑn ortaklarฤฑnฤฑn mรผflis olmamasฤฑ, konkordato ilan etmiล olmamasฤฑ, uzlaลma suretiyle yeniden yapฤฑlandฤฑrma baลvurusunun tasdik edilmiล olmamasฤฑ ya da hakkฤฑnda iflasฤฑn ertelenmesi kararฤฑ verilmiล olmamasฤฑ ลartlarฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra ilgili kanunlarda sayฤฑlan suรงlardan kesinleลmiล mahkumiyetinin bulunmamasฤฑ, iลlem yasaklฤฑ olmamasฤฑ; รถte yandan gerekli mali gรผรง ve iลin gerektirdiฤi dรผrรผstlรผk ve itibara sahip bulunmasฤฑ ve ortaklฤฑk yapฤฑsฤฑnฤฑn ลeffaf ve aรงฤฑk olmasฤฑ ลartlarฤฑnฤฑ taลฤฑmalarฤฑ gerekecek.
Teklifle, platformlarฤฑn ortaklarฤฑna ve yรถnetim kurulu รผyelerine, diฤer sermaye piyasasฤฑ kurumlarฤฑyla benzer bazฤฑ asgari ลartlar getirilerek gerekli mali gรผรง ve iลin gerektirdiฤi dรผrรผstlรผk ve itibarฤฑn saฤlanmasฤฑ amaรงlanฤฑyor. Platformlar รผzerinden kripto varlฤฑklarฤฑn alฤฑnฤฑp satฤฑlmasฤฑna ve ilk satฤฑล ya da daฤฤฑtฤฑmฤฑnฤฑn yapฤฑlmasฤฑna; kripto varlฤฑklarฤฑn takasฤฑna, transferine ve saklanmasฤฑna iliลkin usul ve esaslarฤฑn dรผzenlenmesi yetkisi SPK’ye veriliyor.
Kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlarฤฑ, atฤฑf yapฤฑlan hรผkรผmler dฤฑลฤฑnda Kanun’un diฤer hรผkรผmlerine tabi olmayacak. Kanunun ilgili fฤฑkralarฤฑ kapsamฤฑnda Kurul dรผzenleyici iลlemler tesis ederek ve รถzel nitelikli kararlar alarak uygulamayฤฑ dรผzenlemeye ve yรถnlendirmeye yetkili olacak. Kanunun ilgili maddeleri uyarฤฑnca Kurulca bankalara yรผkรผmlรผlรผk getirecek dรผzenlemeler iรงin Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) gรถrรผลรผ alฤฑnacak.
Sermaye piyasasฤฑ araรงlarฤฑna รถzgรผ haklar saฤlayan kripto varlฤฑklara iliลkin olarak dรผzenleyici iลlemler tesis etmek, รถzel ve genel nitelikte kararlar almak ve tedbir ve yaptฤฑrฤฑm uygulamak konusunda SPK yetkili olacak. Kurul, sermaye piyasasฤฑ araรงlarฤฑna รถzgรผ haklar saฤlayan kripto varlฤฑklar dฤฑลฤฑnda, daฤฤฑtฤฑk defter teknolojisinin veya benzer bir teknolojik altyapฤฑnฤฑn geliลtirilmesi suretiyle oluลturulan, deฤeri bu teknolojiden ayrฤฑลtฤฑrฤฑlamayan nitelikte olan kripto varlฤฑklarฤฑn satฤฑล ya da daฤฤฑtฤฑmฤฑnฤฑn, Kanunun sermaye piyasasฤฑ araรงlarฤฑyla ilgili hรผkรผmlerine tabi olmaksฤฑzฤฑn platformlar nezdinde yapฤฑlabilmesi konusunda esaslar belirleyebilecek. Bu esaslara tabi olacak kripto varlฤฑklarฤฑ belirleme aลamasฤฑnda teknik kriterler aรงฤฑsฤฑndan deฤerlendirme yapmak รผzere TรBฤฐTAK’tan ya da bakanlฤฑklara baฤlฤฑ, ilgili, iliลkili kurum ve kuruluลlar ile diฤer kamu kurumlarฤฑndan teknik rapor isteyebilecek. Bu kapsamda bir kripto varlฤฑฤฤฑn teknolojik รถzelliklerinin uygun gรถrรผlmesi ve bunlarฤฑn satฤฑล ya da daฤฤฑtฤฑmฤฑna izin verilmesi bunlarฤฑn kamuca tekeffรผlรผ anlamฤฑna gelmeyecek. Bu kripto varlฤฑklarฤฑn satฤฑล ya da daฤฤฑtฤฑmฤฑnฤฑn yapฤฑlmasฤฑ suretiyle halktan para toplayanlar ile bunlara fon saฤlayanlar arasฤฑndaki iliลkiler genel hรผkรผmlere tabi olacak. Bu iลlemler sฤฑrasฤฑnda Kurulca belirlenecek ลekilde hazฤฑrlanan ve ilan edilen her tรผrlรผ bilgilendirme dokรผmanฤฑnฤฑ imzalayan gerรงek ve tรผzel kiลiler bu dokรผmanlarda yer alan yanlฤฑล, yanฤฑltฤฑcฤฑ veya eksik bilgilerden kaynaklanan zararlardan mรผteselsilen sorumlu olacak.
Kurum ve kuruluลlarฤฑn, kripto varlฤฑklara iliลkin olarak diฤer mevzuattan kaynaklanan gรถrev ve yetkileri saklฤฑ kalacak. Dรผzenleme kapsamฤฑndaki esaslar dahilinde platformlarda iลlem gรถren kripto varlฤฑklar dฤฑลฤฑndaki kripto varlฤฑklara bu teklifteki hรผkรผmler uygulanmayacak. Kripto varlฤฑklarla yapฤฑlan her tรผrlรผ iลleme iliลkin Tรผrk Parasฤฑnฤฑn Kฤฑymetini Koruma Hakkฤฑnda Kanun ve ilgili mevzuat hรผkรผmleri saklฤฑ olacak. Kripto varlฤฑklarฤฑ konu edinen rehin sรถzleลmelerine, Ticari ฤฐลlemlerde Taลฤฑnฤฑr Rehni Kanunu uygulanmayacak.
Platformlarda fiyatlar serbestรงe oluลacak
Teklifle kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlarฤฑn faaliyetleri ile kripto varlฤฑklarฤฑn transfer ve saklamasฤฑna iliลkin esaslar hรผkรผm altฤฑna alฤฑnฤฑyor. Buna gรถre, kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlarฤฑ ile bunlarda iลlem yapmak isteyen mรผลteriler arasฤฑnda imzalanan sรถzleลmeler yazฤฑlฤฑ ลekilde veya uzaktan iletiลim araรงlarฤฑnฤฑn kullanฤฑlmasฤฑ suretiyle mesafeli olarak ya da mesafeli olsun olmasฤฑn Kurulun yazฤฑlฤฑ ลeklin yerine geรงebileceฤini belirlediฤi ve bir biliลim veya elektronik haberleลme cihazฤฑ รผzerinden gerรงekleลtirilecek ve mรผลteri kimliฤinin doฤrulanmasฤฑna imkan verecek yรถntemler yoluyla kurulabilecek ve buna iliลkin usul ve esaslar Kurul tarafฤฑndan belirlenecek.
Kurul, kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlarla mรผลterileri arasฤฑnda sรถzleลmelerin dรผzenlenmesine, kapsamฤฑna, deฤiลtirilmesine, รผcret ve masraflara, sรถzleลmenin sona ermesine, feshine ve bu sรถzleลmelerin iรงeriฤinde yer almasฤฑ gereken asgari hususlara iliลkin belirlemeler yapabilecek. Kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlarฤฑn mรผลterilerine karลฤฑ sorumluluฤunu ortadan kaldฤฑran veya sฤฑnฤฑrlandฤฑran her tรผrlรผ sรถzleลme ลartฤฑ geรงersiz sayฤฑlacak. Platformlar mรผลterilerinin iลlemlerine iliลkin itirazlarฤฑnฤฑ ve ลikayetlerini etkin ลekilde รงรถzecek dahili mekanizmalar kurmakla yรผkรผmlรผ olacak. Kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlar mรผลterilerin kimliklerini, Suรง Gelirlerinin Aklanmasฤฑnฤฑn รnlenmesi Hakkฤฑnda Kanun ve ilgili diฤer mevzuat hรผkรผmleri kapsamฤฑnda tespit etmekle yรผkรผmlรผ olacak.
Platformlarฤฑn kendi nezdinde iลlem gรถrecek veya ilk satฤฑล ya da daฤฤฑtฤฑmฤฑ yapฤฑlacak kripto varlฤฑklarฤฑn belirlenmesine ve bunlarฤฑn iลlem gรถrmesinin sonlandฤฑrฤฑlmasฤฑna iliลkin yazฤฑlฤฑ listeleme prosedรผrรผ oluลturulmasฤฑ zorunlu olacak; bu konuda Kurul tarafฤฑndan ilke ve esaslar dรผzenlenebilecek. Belirlenecek ilke ve esaslarda, TรBฤฐTAK’ฤฑn ya da gerekli gรถrรผlen diฤer kurum ve kuruluลlarฤฑn gรถrรผลรผ alฤฑnarak kripto varlฤฑklarฤฑn teknolojik รถzelliklerine iliลkin teknik kriterlere yer verilebilecek. Bir kripto varlฤฑฤฤฑn platformlarca listelenmiล olmasฤฑ bunlarฤฑn kamuca tekeffรผlรผ anlamฤฑna gelmeyecek.
Platformlarda fiyatlar serbestรงe oluลacak. Platformlar iลlemlerin gรผvenilir, ลeffaf, etkin, istikrarlฤฑ, adil, dรผrรผst ve rekabetรงi bir ลekilde gerรงekleลmesinin saฤlanmasฤฑ, piyasa bozucu nitelikte eylem ve iลlemlerin tespit edilmesi, รถnlenmesi ve tekrarlanmamasฤฑ amacฤฑyla emir ve iลlem esaslarฤฑnฤฑ belirleyecek, bรผnyelerinde gerekli gรถzetim sistemini kuracak ve her tรผrlรผ รถnleyici tedbirleri alacak.
ฤฐลlem kayฤฑtlarฤฑ
Platform nezdinde gerรงekleลtirilen piyasa bozucu nitelikte eylem ve iลlemlere iliลkin olarak tespitleri yapmak, bu nitelikteki eylem ve iลlemleri gerรงekleลtiren hesaplarฤฑn kฤฑsฤฑtlanmasฤฑ, durdurulmasฤฑ ve kapatฤฑlmasฤฑ dahil olmak รผzere gerekli tedbirleri almak ve ulaลฤฑlan tespitleri rapora baฤlayarak Kurula bildirmekle yรผkรผmlรผ olacak.
Platformlar ile bunlarฤฑn mรผลterileri arasฤฑndaki iliลkiler ve platformlarda gerรงekleลtirilen iลlemler nedeniyle taraflar arasฤฑnda oluลan uyuลmazlฤฑklar genel hรผkรผmlere tabi olacak. Platformlara, Kurul tarafฤฑndan faaliyet izni verilmiล olmasฤฑ, iลlemlerin kamunun gรผvencesi altฤฑnda olduฤu anlamฤฑna gelmeyecek. Kripto varlฤฑklar yatฤฑrฤฑmcฤฑ tazmin hรผkรผmlerine tabi olmayacak.
Mรผลterilerin kripto varlฤฑk transferlerinin gerรงekleลtirildiฤi cรผzdanlara ve fon transferlerinin gerรงekleลtirildiฤi hesaplara iliลkin kayฤฑtlar kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlar tarafฤฑndan gรผvenli, eriลilebilir ve takip edilebilir ลekilde tutulacak. Tรผm iลlem kayฤฑtlarฤฑnฤฑn bรผtรผnlรผฤรผ, doฤruluฤu ve gizliliฤi saฤlanacak. Mรผลterilerin kripto varlฤฑk transfer iลlemlerinde, Kurul ve Mali Suรงlarฤฑ Araลtฤฑrma Kurulu Baลkanlฤฑฤฤฑ tarafฤฑndan yapฤฑlan dรผzenlemelere uyulacak. Transfer mesajlarฤฑnda gรถnderici ve alฤฑcฤฑya iliลkin yer almasฤฑ รถngรถrรผlen bilgi ve veriler, kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlar tarafฤฑndan dรผzenlemelerde belirlenen sรผrelerde gรผvenli bir ลekilde gรถnderilecek. Bu amaรงla daฤฤฑtฤฑk defter teknolojisi, baลkaca baฤฤฑmsฤฑz bir mesajlaลma platformu veya uygulama ara yรผzรผ gibi mesajlaลmaya imkan veren yazฤฑlฤฑm uygulamalarฤฑ ve teknolojik araรงlar kullanฤฑlabilecek.
Platformlarฤฑn mรผลterilerine ait kripto varlฤฑklarฤฑ, mรผลterilerin kendi cรผzdanlarฤฑnda bulundurulmasฤฑ esas olacak. Mรผลterilerin kendi cรผzdanlarฤฑnda bulundurmayฤฑ tercih etmedikleri kripto varlฤฑklara iliลkin saklama hizmetinin, Kurul tarafฤฑndan yapฤฑlacak dรผzenleme uyarฤฑnca yetkilendirilmiล ve BDDK tarafฤฑndan uygun gรถrรผlen bankalarca veya Kurulca kripto varlฤฑk saklama hizmeti sunma konusunda yetkilendirilmiล kuruluลlarca sunulmasฤฑ ve mรผลterilere ait nakitlerin bankalarda tutulmasฤฑ zorunlu olacak. Kurul, her bir kripto varlฤฑk iรงin veya bunlarฤฑn dayandฤฑฤฤฑ teknolojik รถzellikler ya da kripto varlฤฑklarฤฑn nitelik ve nicelikleri kapsamฤฑnda saklama konusunda ayrฤฑ esaslar belirlemeye yetkili olacak.
Mรผลterilere ait nakit ve kripto varlฤฑklar, kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlarฤฑn malvarlฤฑฤฤฑndan ayrฤฑ olacak ve kayฤฑtlar bu dรผzenlemeye uygun olarak tutulacak. Mรผลterilerin nakit ve kripto varlฤฑklarฤฑ, kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlarฤฑnฤฑn borรงlarฤฑ nedeniyle, kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlarฤฑnฤฑn mal varlฤฑฤฤฑ ise mรผลterilerin borรงlarฤฑ nedeniyle kamu alacaklarฤฑ iรงin olsa dahi haczedilemeyecek, rehnedilemeyecek, iflas masasฤฑna dahil edilemeyecek ve รผzerlerine ihtiyati tedbir konulamayacak.
Kripto varlฤฑklara yรถnelik yatฤฑrฤฑm danฤฑลmanlฤฑฤฤฑ ve portfรถy yรถneticiliฤi yapฤฑlmasฤฑna iliลkin usul ve esaslar SPK tarafฤฑndan belirlenecek. Kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlar yayฤฑn, ilan, reklam ve duyurularฤฑ ile her tรผrlรผ ticari iletiลimle ilgili olarak Kurulca belirlenen esaslara uyacak. Kripto varlฤฑk hizmet saฤlayฤฑcฤฑlara icra edecekleri faaliyetleri gรถsteren yetki belgesi verilecek. Bankalar iรงin BDDK’nin uygun gรถrรผลรผ aranacak.
