ABD’de Maryland Medikal Merkezi’ndeki bir hastaya, baฤฤฑลรงฤฑdan alฤฑnan ve drone ile taลฤฑnan bรถbrek nakledildi. Drone tasarฤฑmcฤฑlarฤฑ, insansฤฑz hava araรงlarฤฑyla yapฤฑlan teslimatฤฑn รงok yakฤฑnda organ naklinde en hฤฑzlฤฑ, gรผvenilir ve en ucuz yรถntem haline geleceฤini sรถylรผyor.
Fizikรงiler, araลtฤฑrmacฤฑlar, havacฤฑlฤฑk mรผhendisleri ve uzmanlar, insansฤฑz bir kargo uรงaฤฤฑ geliลtirdi. รalฤฑลma Maryland รniversitesi Tฤฑp Fakรผltesi ve Maryland Yaลayan Miras Kurumu’nda yapฤฑldฤฑ.
8 yฤฑldฤฑr diyalize baฤlฤฑ olarak yaลayan 44 yaลฤฑndaki bรถbrek hastasฤฑ bir kadฤฑn, “Bu olay mรผthiล. Yฤฑllar รถnce, bu aklฤฑmฤฑza bile gelmeyen bir ลeydi” diyor.
Bir organ, baฤฤฑลรงฤฑdan alฤฑndฤฑktan sonra ne kadar hฤฑzlฤฑ nakledilirse operasyon o kadar baลarฤฑlฤฑ olur.
Drone’un Baltimore’daki hastaneye bรถbreฤi ulaลtฤฑrmasฤฑ 5 dakika sรผrdรผ.
Bir organฤฑn baฤฤฑลรงฤฑdan hastaya nakledilmesinin birรงok aลamasฤฑ var. En รถnemli ve en karmaลฤฑk kฤฑsmฤฑ organฤฑn hastaya nakledilmesi, ikinci รถnemli kฤฑsฤฑm ise taลฤฑma sรผreci.
Normalde organlar ticari ya da kiralฤฑk uรงaklarla taลฤฑnฤฑyor. Bazen yoฤun hava trafiฤi, organฤฑn uรงakta kalmasฤฑna yol aรงฤฑyor.
ABD iรงindeki organ nakillerinden sorumlu Organ Paylaลฤฑmฤฑ Birleลik Aฤฤฑ’nฤฑn verilerine gรถre, baฤฤฑลรงฤฑdan alฤฑnan organlarฤฑn yรผzde 1,5’i hastaya ulaลtฤฑrฤฑlamฤฑyor. Yรผzde 4’รผnรผn de hastaya ulaลmasฤฑ birkaรง saat gecikiyor.
2018’de organ bekleyen yaklaลฤฑk 114 bin kiลi vardฤฑ.
Drone kullanฤฑlan tarihi nakil รถncesinde organlarฤฑn bekletildiฤi รงรถzelti, kan tรผpleri ve bazฤฑ baลka tฤฑbbi materyaller aynฤฑ ลekilde taลฤฑnarak testler yapฤฑldฤฑ. Nihayet organ da baลarฤฑlฤฑ bir ลekilde hastaya ulaลtฤฑrฤฑldฤฑ.
Bu รงalฤฑลmalarda birรงok ilk de gerรงekleลtirildi. รrneฤin, ulaลtฤฑrฤฑlan organฤฑn yol boyunca izlenmesi ve korunmasฤฑ iรงin yรผksek teknoloji iรงeren รถzel bir cihaz tasarlandฤฑ.
Testlerin yapฤฑldฤฑฤฤฑ laboratuardฤฑn direktรถrรผ Anthony Pucciarella, “Gereฤinden รงok daha fazla cihaz รผrettik, รงรผnkรผ yรผkรผn taลฤฑnmasฤฑ iรงin mรผmkรผn olan her ลeyi yapmak istedik.”
Yedek pervaneler, motorlar, bataryalar, gรผรง daฤฤฑtฤฑm panosu, drone’um dรผลmesi ihtimaline karลฤฑ paraลรผt sistemi, gรผvenlik รถnlemi olarak alete yerleลtirildi.
Maryland รniversitesi Mรผhendislik Fakรผltesi Dekanฤฑ A. James Clark, “Bu bรผyรผk buluล, sadece mรผhendislik aรงฤฑsฤฑndan bakฤฑldฤฑฤฤฑnda ลaลฤฑrtฤฑcฤฑ olduฤu kadar, daha bรผyรผk bir amaรง sรถz konusu. Bu teknolojiyle ilgili deฤil, bu insan hayatฤฑnฤฑ geliลtirmekle ilgili” diyor.
Clark’a gรถre bu geliลme, baฤฤฑลla gelen organlarฤฑn sayฤฑsฤฑnฤฑn artmasฤฑna ve nakillerin รงok daha kolaylaลmasฤฑna yol aรงacak.
