ฤฐngiltere’de yayฤฑmlanan haftalฤฑk The Economist dergisi son sayฤฑsฤฑnda, yerel seรงimlerde bรผyรผk ลehirlerde alฤฑnan sonuรงlarฤฑn ‘Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑ zora soktuฤu’ yorumunu yaptฤฑ.
Dergiye gรถre, AKP ile MHP ittifakฤฑ รผlke genelinde oylarฤฑn yarฤฑsฤฑndan fazlasฤฑnฤฑ alsa da, “รถzellikle ฤฐstanbul’daki kayฤฑp hem sembolik olarak hem de pratikte Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan’ฤฑ sฤฑkฤฑntฤฑya dรผลรผrebilir.”
Economist’teki makale ลรถyle:
“Son birkaรง yฤฑlda Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan ve hรผkรผmeti muhalefeti susturdu, yargฤฑnฤฑn kontrolรผnรผ eline aldฤฑ ve basฤฑnฤฑ etkisiz hale getirdi, Tรผrkiye’de demokrasi adฤฑna geriye ne kaldฤฑysa sandฤฑฤa hapsoldu.
“31 Mart’taki yerel seรงimlerde sandฤฑk buna karลฤฑlฤฑk verdi. Erdoฤan’ฤฑn partisi AKP รผlke genelinde oylarฤฑn รงoฤunluฤunu alsa da aralarฤฑnda รผlkenin ekonomi lokomotifi ฤฐstanbul ve baลkent Ankara’nฤฑn da bulunduฤu Tรผrkiye’nin en bรผyรผk altฤฑ ลehrinin beลinde yenilgiye uฤradฤฑ.
“Erdoฤan’ฤฑn canฤฑnฤฑ en รงok yakan kayฤฑp iste, bรผyรผdรผฤรผ ve 20 yฤฑldan uzun bir sรผre รถnce belediye baลkanlฤฑฤฤฑnฤฑ yaptฤฑฤฤฑ ฤฐstanbul’da yaลandฤฑ. AKP’nin adayฤฑ eski Baลbakan ve Meclis Baลkanฤฑ Binali Yฤฑldฤฑrฤฑm, hรผkรผmete yakฤฑn iล adamlarฤฑnฤฑn kontrolรผndeki ve partisinin de durmak bilmeyen seรงim aracฤฑ haline gelen medyanฤฑn ve kendi siyasi geleceฤi tehlike altฤฑndaymฤฑลรงasฤฑna partisinin adaylarฤฑ iรงin seรงim turuna รงฤฑkan cumhurbaลkanฤฑnฤฑn desteฤini aldฤฑ.
“Rakibi Ekrem ฤฐmamoฤlu ise talihsiz ve รถnemsiz meseleleri tartฤฑลma haline getiren partisi ile muhalif kaynaklarฤฑnฤฑn bir kฤฑsmฤฑnฤฑn desteฤi ve yalnฤฑzca birkaรง yฤฑllฤฑk ilรงe belediye baลkanlฤฑฤฤฑ deneyimle yarฤฑลtฤฑ. Ama az bir farkla galip gelen, nispeten az tanฤฑnan ฤฐmamoฤlu oldu.”
‘Hala gรผรงlรผ, mecliste รงoฤunluk’
Dergi, ฤฐstanbul’da sonuรงlarฤฑn aรงฤฑklanmasฤฑyla yaลanan oy sayฤฑmฤฑ tartฤฑลmalarฤฑna da yer verdi. Makalede, Binali Yฤฑldฤฑrฤฑm’ฤฑn รถnde gitmesiyle ‘hรผkรผmetin sรถzcรผsรผ resmi haber ajansฤฑnฤฑn oy sayฤฑmฤฑnฤฑ durduฤu, YSK’nฤฑn ฤฐmamoฤlu’nun 30 binden az farkla sandฤฑktan birinci รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ ancak ertesi gรผn duyurduฤu’ hatฤฑrlatฤฑldฤฑ.
AKP ile MHP ittifakฤฑnฤฑn 81 ilin รงoฤunu aldฤฑฤฤฑ, ittifakฤฑn รผlke genelinde toplam oylarฤฑnฤฑn %52’yi bulduฤunu, AKP’nin de tek baลฤฑna oylarฤฑn %44’รผnรผ aldฤฑฤฤฑna da yer veren Economist, Erdoฤan’ฤฑn ‘zafer ilan edebildiฤine ancak AKP’nin performansฤฑn altฤฑnda kaldฤฑฤฤฑnฤฑ da kabul ettiฤine’ dikkat รงekti.
Makalede, Erdoฤan’ฤฑn ‘ekonomiyi gรผรงlendirmek iรงin bazฤฑ รถnlemler alฤฑnacaฤฤฑ’ sรถzรผne raฤmen seรงimin hemen ertesi gรผnรผ Tรผrk Lirasฤฑ’nฤฑn deฤer kaybettiฤi’ de var.
Yazฤฑnฤฑn devamฤฑ ลรถyle:
“Seรงimler Erdoฤan iรงin รถlรผmcรผl bir darbe deฤil. Tรผrkiye’nin gรผรงlรผ lideri hala geniล yรผrรผtme yetkilerine sahip. Koalisyonu mecliste รงoฤunlukta. Ama bรผyรผk ลehirlerdeki kayฤฑplar hem sembolik olarak hem de pratikte partiye zarar veriyor. ฤฐstanbul ve Ankara, รผlke nรผfusunun dรถrtte birini, GSYฤฐH’nin de %40’ฤฑnฤฑ oluลturuyor. Muhalif belediye baลkanlarฤฑ, yalnฤฑzca, on yฤฑllar boyunca AKP yรถnetiminde olan belediyelerdeki patronaj aฤฤฑnฤฑ daฤฤฑtmakla tehdit etmiyor aynฤฑ zamanda yolsuzluk skandallarฤฑnฤฑ bir bir ortaya รงฤฑkaracaklarฤฑnฤฑ sรถylรผyorlar.”
Dergiye konuลan akademisyen ve kรถลe yazarฤฑ Soli รzel de bu durumun ‘Erdoฤan’ฤฑ zayฤฑflatabileceฤini’ sรถylรผyor.
‘Kรผrtlerle barฤฑล sรผreci’
Economist, seรงim sonuรงlarฤฑyla ‘Kรผrtlerle barฤฑล sรผrecinin de tehlikeye girdiฤi’ yorumunu yaptฤฑ:
“Sonuรงlar aynฤฑ zamanda Erdoฤan’ฤฑ, รงoฤunluฤu muhalefetin yanฤฑnda yer alan Kรผrt seรงmenler ile milliyetรงi mรผttefikleri arasฤฑnda sฤฑkฤฑลan zor bir duruma soktu. PKK ile herhangi bir barฤฑล mรผzakereleri sรผreci baลlatmanฤฑn bedeli, AKP iรงin mecliste รงoฤunluฤu kaybetmek olabilir.”
Economist’e konuลan Bilgi รniversitesi’nde gรถrevli akademisyen Emre Erdoฤan da ‘MHP’nin meclisi feshedip ne zaman isterlerse genel seรงime gitmeye zorlayabileceฤi’ yorumunu yapฤฑp “Bu da bir Kรผrt aรงฤฑlฤฑmฤฑnฤฑ รงok zora sokar” dedi.
Makale, ‘รผlkede siyasi istikrarฤฑ bozabilecek’ bir diฤer meselenin de ‘Erdoฤan’ฤฑn muhaliflere yรถnelik tehditlerini gerรงekleลtirme ihtimali olduฤu’ yorumuyla sonlanฤฑyor:
“Seรงimlerden bir gรผn รถnce Tรผrkiye’nin ฤฐรงiลleri Bakanฤฑ 231 muhalefet adayฤฑnฤฑn terรถr suรงlarฤฑndan soruลturulduฤunu duyurdu. Savcฤฑlar, sahte รงek iddiasฤฑyla Mansur Yavaล hakkฤฑnda soruลturma aรงtฤฑ. Bu tip tehditler Tรผrkiye’de hafife alฤฑnmaz. Bir รถnceki yerel seรงimlerde, gรผneydoฤuda 102 belediyede HDP seรงildi. En az 94’รผ gรถrevden alฤฑndฤฑ veya PKK baฤlantฤฑlฤฑ olduklarฤฑ ลรผphesiyle gรถzaltฤฑna alฤฑndฤฑ ve yerlerine kayyum atandฤฑ.
“Ama yine de iyimser olmak iรงin nedenler var. Oylar, Tรผrklerin hala seรงimlere inancฤฑ olduฤunu gรถsterdi. Katฤฑlฤฑm oranฤฑ %85’e ulaลtฤฑ, bu birรงok Avrupa รผlkesinden yรผksek bir oran. Seรงim Kurulu duruลunu korudu, รถzellikle ฤฐstanbul’da. Tรผrkiye’de hala en azฤฑndan bazฤฑ kurumlar doฤru dรผzgรผn iลliyor gibi gรถrรผnรผyor.
“Ama yine de kaygฤฑlanmak iรงin de รถnemli gerekรงeler var. Seรงim kampanyasฤฑ boyunca Erdoฤan muhalefeti terรถristlerden talimat almakla suรงladฤฑ ve HDPlilere Tรผrkiye’de yerleri olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
“Seรงimlerin ertesi sabahฤฑ, cumhurbaลkanฤฑnฤฑn yakฤฑnlarฤฑnฤฑn kontrolรผndeki gazeteler ฤฐstanbul’da Yฤฑldฤฑrฤฑm’ฤฑn zaferini ilan etti. Bir sonraki gรผn de muhalefeti sahtekรขrlฤฑk yapmakla suรงladฤฑlar. Bir gazete darbe yapmakla suรงladฤฑ. Birรงok AKPli sonuรงlarฤฑ kabul etti ama bazฤฑlarฤฑ ise ne yapฤฑp edip sonuรงlarฤฑ tersine รงevirmeye kararlฤฑ. Erdoฤan ise henรผz kararฤฑnฤฑ vermemiล gibi gรถrรผnรผyor. Erdoฤan รผlkeyi bรถldรผ. รlkeyi iyileลtirecek kiลi artฤฑk o deฤil ama yine de iลleri daha kรถtรผye gรถtรผrmekten kaรงฤฑnmak isteyebilir.”
