ฤฐsfahan รniversitesi ฤฐktisat Fakรผltesi รฤretim รyesi Dr. Mahmud Camsaz, ABD yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ sonrasฤฑ ฤฐran’ฤฑ petrol satฤฑลฤฑyla ilgili zor gรผnlerin beklediฤini ve ulusal parayla yapฤฑlacak satฤฑลlarฤฑn bile beklenen faydayฤฑ saฤlamayacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
ABD, nรผkleer anlaลmadan รงekilmesinin ardฤฑndan ฤฐran’dan petrol alฤฑmฤฑnฤฑ รถnlemeye yรถnelik รงabalarฤฑnฤฑ sรผrdรผrรผrken Tahran yรถnetimi de alternatif รงฤฑkฤฑล yollarฤฑ arฤฑyor.
ฤฐran Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Cevad Zarif’in geรงen gรผnlerdeki Hindistan ziyareti sฤฑrasฤฑnda bu konuda bir geliลme yaลandฤฑ. Hindistan yรถnetimi, Zarif’in ziyaret sฤฑrasฤฑnda ฤฐran’dan petrol alฤฑmฤฑnฤฑ รผlkelerinin ulusal para birimi rupiyle yapacaklarฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Hindistan Maliye Bakanlฤฑฤฤฑ da ฤฐran’dan ham petrol alฤฑmฤฑ yapacak rafinerilerin paralarฤฑnฤฑ Hindistan bankalarฤฑna yatฤฑrmalarฤฑ durumunda vergiden muaf tutulacaklarฤฑnฤฑ duyurdu.
ฤฐranlฤฑ ekonomi uzmanฤฑ Camsaz, ฤฐran petrolรผnรผn ulusal parayla satฤฑลฤฑnฤฑn รผlke ekonomisine etkisini deฤerlendirdi.
Camsaz, “Rusya, Gรผney Kore, รin ve Irak yรถnetimleri de ฤฐran’dan alacaklarฤฑ petrolรผn รถdemelerini ulusal paralarฤฑ รผzerinden yapacaklarฤฑnฤฑ duyurmuลtu. Hindistan ve adฤฑ geรงen diฤer รผlkelerin paralarฤฑ uluslararasฤฑ deฤerleri bakฤฑmฤฑndan ABD dolarฤฑ, ฤฐngiliz sterlini veya ฤฐsviรงre frangฤฑ gibi deฤere sahip deฤil. Bu durum, sรถz konusu รผlkelerle ticaret yapan ฤฐranlฤฑ iล adamlarฤฑnฤฑ รผรงรผncรผ bir รผlkede aracฤฑlarla paralarฤฑnฤฑ dolar veya avroya รงevirmeye mecbur ediyor.” dedi.
– “Ulusal parayla alฤฑลveriล artฤฑ masraf anlamฤฑna geliyor”
Bu durumun maliyetleri artฤฑracaฤฤฑna dikkati รงeken ฤฐranlฤฑ akademisyen, “Ulusal parayla alฤฑลveriล artฤฑ masraf anlamฤฑna geliyor ve fiyatklarฤฑn yรผkselmesine neden oluyor.” ifadesini kullandฤฑ.
ฤฐran’a yรถnelik petrol ihracatฤฑ ambargosuna deฤinen Camsaz, ลunlarฤฑ sรถyledi:
“ABD, ฤฐran’dan 6 ay daha petrol almalarฤฑ konusunda 8 รผlkeye muafiyet tanฤฑdฤฑ. Bu sรผre sonunda her alฤฑmlarฤฑnฤฑ รผรงte bire indirerek sฤฑfฤฑrlamalarฤฑ gerekiyor. Irak, ฤฐran’la diplomatik iliลkileri mahfuz kalmakla birlikte ulusal รงฤฑkarlarฤฑ iรงin ABD yaptฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ uygulayacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Japonya ฤฐran’dan petrol alฤฑmฤฑ iรงin ABD’den 3 aylฤฑk izin aldฤฑ. รin ฤฐran’dan petrol alฤฑmฤฑnฤฑ durduracaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Bu sฤฑnฤฑrlamalar ฤฐran petrol satฤฑลlarฤฑnฤฑn Basra Kรถrfezi FOB (gemiye teslim) fiyatlarฤฑ altฤฑna gerilemesine neden olacaktฤฑr ki, bu da bรผyรผk bir zarar demektir.”
– “Rusya, ABD’yi ikna etmeye รงalฤฑลฤฑyor”
ABD’nin uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑnฤฑ aลaฤฤฑda tutmak iรงin Suudi Arabistan ve Rusya’nฤฑn petrol รผretimini artฤฑrmasฤฑ konusunda baskฤฑda bulunduฤunu belirten Camsaz, iki รผlkenin Petrol ฤฐhraรง Eden รlkeler รrgรผtรผne (OPEC) raฤmen รผretimini arttฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ, Rusya’nฤฑn ฤฐsrail’i aracฤฑ yaparak ABD’nin kendilerine yรถnelik yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ kaldฤฑrma รงabasฤฑnda olduฤunu ve bu nedenle Moskova yรถnetiminin ABD’yle petrol fiyatlarฤฑnฤฑ artฤฑrmama konusunda anlaลtฤฑฤฤฑnฤฑ ileri sรผrdรผ.
ฤฐranlฤฑ ekonomist ayrฤฑca, kaya petrolรผ รผretimini 1,5 milyon varile yรผkselten ABD’nin petrol fiyatlarฤฑnฤฑ 50 dolarฤฑn altฤฑnda tutmaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ, buna karลฤฑn Tahran yรถnetiminin gelecek yฤฑl bรผtรงesinde petrolรผn varilini 54 dolar รถngรถrdรผฤรผnรผ belirtti.
ฤฐran’ฤฑ zor gรผnlerin beklediฤini aktaran Mahmud Camsaz, ลunlarฤฑ kaydetti:
“ฤฐran’ฤฑn petrol satฤฑลฤฑ dรผลse de fiyatlarฤฑn yรผksek olmasฤฑ aรงฤฑฤฤฑnฤฑ kapatabilir. Gelecek yฤฑlฤฑn bรผtรงesi 1,5 milyon varil petrolรผn ihraรง edileceฤi รถngรถrรผsรผne gรถre dรผzenlendi. Fakat bu son derece iyimser bir karardฤฑr. Nรผkleer anlaลma imzalanmadan รถnce yaptฤฑrฤฑmlar bugรผnkรผ kadar ลiddetli olmamasฤฑna raฤmen 800 bin varildi. Yeni yaptฤฑrฤฑmlarla doฤal gaz da yaptฤฑrฤฑm kapsamฤฑna alฤฑndฤฑ. ABD, ฤฐran’a dรถviz giriลinin yapฤฑldฤฑฤฤฑ tรผm kanallarฤฑ kapatmayฤฑ istiyor.”
