Habertรผrk’ten Gรผntay ลimลek’in haberine gรถre, ฤฐstanbul Havalimanฤฑ ihale ลartnamesinde Atatรผrk Havalimanฤฑ’nฤฑn tรผm ticari kapasitesinin buraya taลฤฑnacaฤฤฑ ve iลletme dรถneminin de bu ลekilde baลlayacaฤฤฑ kriteri yer alฤฑyor. Dolayฤฑsฤฑyla Tรผrk Hava Yollarฤฑ’nฤฑn (THY) 29 Ekim’de havalimanฤฑnฤฑn aรงฤฑlฤฑลฤฑ yapฤฑldฤฑktan sonra 5 noktayla baลlayฤฑp, sayฤฑsฤฑnฤฑ artฤฑrdฤฑฤฤฑ ticari deneme seferleriyle ฤฐstanbul Havalimanฤฑ resmen hizmete girmiล olmadฤฑ.Fakat Devlet Hava Meydanlarฤฑ ฤฐลletmesi (DHMฤฐ) havalimanฤฑnฤฑn geรงici kabullerini yaptฤฑ, Sivil Havacฤฑlฤฑk Genel Mรผdรผrlรผฤรผ de (SHGM) iลletme ruhsatฤฑnฤฑ verdi. Kesin kabullerin olabilmesi iรงin geriye tek bir ลey kalฤฑyor; Atatรผrk Havalimanฤฑ’nฤฑn taลฤฑnmasฤฑ. Bu konuda da yeni havalimanฤฑnฤฑn en รถnemli mรผลterisi THY’nin atacaฤฤฑ adฤฑm, vereceฤi karar รถnemli. รรผnkรผ milli havayolu da taลฤฑnma sebebiyle herhangi bir zarara uฤramak ve kriz yaลamak istemiyor.
Gelelim merak edilen sorunun cevabฤฑna; Atatรผrk Havalimanฤฑ tรผm kapasitesiyle ne zaman yeni meydana taลฤฑnฤฑrsa, ฤฐstanbul Grand Airport’un (ฤฐGA) yฤฑllฤฑk bir milyar 45 milyon euro bedelli kira รถdeme sรผreci de baลlamฤฑล olacak. Ayrฤฑca devletin de ฤฐGA’ya garanti ettiฤi yolcu servis รผcreti de aynฤฑ dรถnemde devreye girecek. Tahmini olarak bu tarih mart veya nisan olarak gรถrรผnรผyor. รnce meydan iลletilecek. Gelirler toplanacak. Bir yฤฑl dolunca da kira bedeli รถdenecek.
HER YURT DIลI YOLCUSU 120 TL รDEYECEK
ฤฐstanbul Havalimanฤฑ’nda yolcu servis รผcretleri; Dฤฑล hat giden yolcu 20, transfer giden yolcu 5 ve iรง hat giden yolcu 3 euro olarak tahsil edilecek. Diฤer bir ifadeyle ฤฐstanbul Havalimanฤฑ’nฤฑ kullanan her dฤฑล hat yolcusundan yaklaลฤฑk 120 TL alฤฑnacak. Hรขlihazฤฑrda Atatรผrk’te yaklaลฤฑk 80 TL (15 USD) alฤฑnฤฑyor.
ฤฐlk yฤฑl iรงin verilen garanti รผcreti 316 milyon 351 bin 370 euro. ฤฐhale ลartnamesi gereฤi, her yฤฑl belli miktarlarda artmak รผzere 12 yฤฑl boyunca yolcu servis รผcreti garantisi var. 12’nci yฤฑldaki garanti ise 6 milyon 300 bin euro. ฤฐGA’nฤฑn giden yolcudan tahsil edeceฤi รผcretler, garanti edilen rakamฤฑn altฤฑnda kalฤฑrsa devlet tamamlayacak.
Bu rakamlar nasฤฑl hesaplanacak? Merak edenler ลรถyle hesap yapabilir. Eฤer 2019’da ฤฐstanbul Havalimanฤฑ’nฤฑ 75 milyon yolcu kullanฤฑrsa ve yolcu servis รผcretleri de sadece giden yolcudan alฤฑnacaฤฤฑ iรงin toplam yolcunun yarฤฑsฤฑ dikkate alฤฑnacaktฤฑr. Yani 37.5 milyon yolcu. Bunu da ลu anki yolcu profiline baktฤฑฤฤฑmฤฑzda 3 tip yolcu iรงin (dฤฑล hat, transfer ve iรง hat yolcusu) 3’e bรถlerek hesap edebiliriz. ลรผphesiz eลit ลekilde bรถlmek doฤru deฤil, ama tahmini olarak buna yakฤฑn bir durum sรถz konusu. 2019’da yaklaลฤฑk olarak 340 milyon euro servis รผcret tahsil edilebilir.
ฤฐlk yฤฑllar iรงin verilen yolcu garantisinin karลฤฑlanmasฤฑnda bir sorun olmayabilir. Fakat 12’nci yฤฑlda yolcu sayฤฑsฤฑnฤฑn 2’ye katlanmasฤฑ veya en fazla yolcu servis รผcreti tahsil edilecek kalem olan dฤฑล hat yolcusu garanti rakamฤฑnฤฑ karลฤฑlayacak ลekilde artar mฤฑ? Onu da zaman gรถsterecek? รรผnkรผ Tรผrkiye’ye yรถnelik yolcu sayฤฑsฤฑ artar ama merkez havalimanlarฤฑ aynฤฑ oranda bรผyรผmeyebilir.
KADEMELฤฐ TAลINMA MODELฤฐ YOK
Geรงen hafta Ulaลtฤฑrma ve Altyapฤฑ Bakanlฤฑฤฤฑ, ฤฐstanbul Havalimanฤฑ’na kademeli olarak gerรงekleลtirilen taลฤฑma iลleminin 1 Ocak itibarฤฑyla hฤฑzlandฤฑrฤฑlacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Fakat bรถyle bir taลฤฑnma iลlemi de, modeli de yok ki hฤฑzlandฤฑrฤฑlsฤฑn. Bรถyle bir ลey pratikte de teoride de mรผmkรผn deฤil.
THY’nin ticari test uรงuลlarฤฑnฤฑ artฤฑrmasฤฑna, yeni havalimanฤฑnda tรผm hizmet birimlerini ve kรถrรผkleri test etmesine kademeli taลฤฑnma olarak deฤil, sorunsuz bรผyรผk taลฤฑnmaya hazฤฑrlฤฑk olarak bakฤฑlmasฤฑ lazฤฑm. Dolayฤฑsฤฑyla Ulaลtฤฑrma Bakanlฤฑฤฤฑ’nฤฑn โBรผyรผk Taลฤฑnma’ya odaklanmasฤฑnda fayda var.
Ayrฤฑca ฤฐstanbul’da 2’den fazla havalimanฤฑ olabilir mi? Atatรผrk Havalimanฤฑ, yeni havalimanฤฑ aรงฤฑldฤฑktan sonra yolcu taลฤฑmacฤฑlฤฑฤฤฑ iรงin aรงฤฑk tutulabilir mi? Bu gibi tartฤฑลmalar bundan yaklaลฤฑk olarak 5-6 yฤฑl รถnce, ฤฐstanbul Yeni Havalimanฤฑ ihale ลartnamesi รงalฤฑลmalarฤฑ yapฤฑlฤฑrken gรผndeme gelmiลti. รeลitli aรงฤฑlardan DHMฤฐ ve hava sahasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan hava trafik kontrol uzmanlarฤฑ konuyu deฤerlendirmiล ve ฤฐstanbul hava sahasฤฑnฤฑn iki yakada birer havalimanฤฑndan fazlasฤฑnฤฑ kaldฤฑramayacaฤฤฑnฤฑ, yani 3 meydanฤฑn aynฤฑ anda iลletilemeyeceฤini rapor etmiลlerdi. รzetle; ฤฐstanbul Havalimanฤฑ’na kademeli taลฤฑnmanฤฑn รถnรผndeki en bรผyรผk engel hava trafiฤidir. Hatta raporlara gรถre ฤฐstanbul Havalimanฤฑ tam kapasite รงalฤฑลmaya baลladฤฑฤฤฑnda, Atatรผrk Havalimanฤฑ mรผstakil kargo, genel havacฤฑlฤฑk (iล jetleri), eฤitim ve uรงak bakฤฑm hizmetleri iรงin aรงฤฑk tutulursa, buradan saatte 5 iniล, 5 kalkฤฑลa mรผsaade edecek ลekilde hava sahasฤฑ kullanฤฑmฤฑ mรผmkรผn olacakmฤฑล. Neden? Hava sahasฤฑ usul ve dizayn yรถnรผnden ฤฐstanbul ile Atatรผrk’รผn pistlerinin yรถnleri karmaลaya sebep oluyormuล.
TAV’IN ฤฐGA’NIN ZARARLARI NE OLACAK?
Atatรผrk Havalimanฤฑ kapandฤฑ, kapanacak sรถylentileriyle zaman geรงiriyoruz. Burada iลletmeci olan TAV Havalimanlarฤฑ Holding yรถnetiminin ve รงalฤฑลanlarฤฑnฤฑn psikolojisi de bozulmuล durumda. รnlerini gรถremiyorlar. รรผnkรผ yฤฑlda 70 milyon yolcu aฤฤฑrlayan Atatรผrk’รผn ne zaman kapanacaฤฤฑ halen daha resmen ilan edilmiล deฤil. Binlerce tecrรผbeli รงalฤฑลanฤฑn da geleceฤi meรงhul.
Hรขlbuki TAV’ฤฑn Atatรผrk Havalimanฤฑ’nฤฑ 2020 sonu kadar ihale ลartnamesi sebebiyle iลletme hakkฤฑ var. Hesaplarฤฑnฤฑ ona gรถre yapmฤฑลlardฤฑ. Fakat ihaleyi yapan kamu kurumlarฤฑ 2013’te baลka bir projeyi sahaya sรผrdรผ. ลu an รผlke olarak bu projenin getirdiฤi sorunlarฤฑ yaลฤฑyoruz. รรผnkรผ kamu Atatรผrk Havalimanฤฑ’nda รงalฤฑลanlarฤฑ, tecrรผbeyi, birikimi hesaba katmamฤฑล.
Aynฤฑ ลekilde ฤฐstanbul Havalimanฤฑ iลletmecisi ฤฐGA da bugรผn, yarฤฑn aรงฤฑlacak diye iลletme gelir-gider hesaplarฤฑ yapฤฑyor. Tutturamฤฑyor. Elaman istihdam ediyor, ama iล yok. Maliyet var. Aรงฤฑlฤฑล geciktiฤinden bazฤฑ รงalฤฑลanlarฤฑna artฤฑk gelme diyor. Onlarฤฑn da keyfi kaรงฤฑk. 29 Ekim’den bu yana iลletme geliri olmadan, iลletmecilik yapฤฑyorlar. Buna ne kadar dayanabilirler? Oluลan zararlarฤฑnฤฑ kimden, nasฤฑl tazmin edecekler? Cevabฤฑnฤฑ bilemiyorum. Kamu tarafฤฑ ลu tarihte meydan iลletmeye girecek diyor, ama dediฤi olmuyor. Halen daha da bir netlik yok. รรผnkรผ iลin muhatabฤฑ olan diฤer paydaลlarla gerekli olan koordinasyon arka planda tutulmuล.
