Kamuoyunda ‘imar affฤฑ’ olarak bilinen imar barฤฑลฤฑnฤฑn UNESCO’nun dรผnya mirasฤฑ listesinde olan ฤฐstanbul’un tarihi yarฤฑmadasฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 90’ฤฑnฤฑ kapsadฤฑฤฤฑ anlaลฤฑldฤฑ. UNESCO, Tรผrkiye’yi uyarฤฑrken, ฤฐstanbul Tarihi Alanlar Baลkanฤฑ Halil Onur, UNESCO’nun koruma listesindeki tรผm yerlerin ‘barฤฑล’ dฤฑลฤฑna รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ gerektiฤini sรถyledi.
12. yรผzyฤฑlda yapฤฑlan Molla Zeyrek Camisi ve รงevresi, Yedikule surlarฤฑ ve zindanฤฑ, Sultanahmet bรถlgesinin yarฤฑsฤฑ, Kรผรงรผk Ayasofya ile Acemoฤlu Hamamฤฑ, tarihi sarnฤฑรงlar gibi UNESCO’nun koruma listesindeki bรถlgelerde silueti bozan, hatta tarihi yapฤฑlara uzanan kaรงak yapฤฑlar da imar barฤฑลฤฑna baลvurdu.
Hรผrriyet’ten Aysel Alp’ฤฑn haberine gรถre, haziran ayฤฑnda yรผrรผrlรผฤe giren imar barฤฑลฤฑ, ฤฐstanbul Boฤazฤฑ รถngรถrรผnรผm bรถlgesi ile yasada koordinatlarฤฑ belirtilen tarihi yarฤฑmada ve รanakkale Savaลlarฤฑ Gelibolu Tarihi Alanฤฑ hariรง Tรผrkiye genelinde ruhsata aykฤฑrฤฑ tรผm yapฤฑlar devletle barฤฑลma olanaฤฤฑ buldu.
รevre ve ลehircilik Bakanlฤฑฤฤฑ yetkilileri, ฤฐstanbul’da tescilli binalarฤฑn affa girerken, tescilli olmayanlarฤฑn ise af kapsamฤฑ dฤฑลฤฑnda kaldฤฑฤฤฑnฤฑ belirttiler. 650 yฤฑllฤฑk Acemoฤlu Hamamฤฑ’nฤฑn รผzerine yapฤฑlan Celal Aฤa Konaฤฤฑ’nฤฑn imar barฤฑลฤฑ iรงin baลvurduฤunu, Kรผรงรผk Ayasofya ve รงevresinin barฤฑลa dahil olduฤunu belirten yetkililer, “Bu sฤฑnฤฑrlarฤฑ รงizmek yerine Kรผltรผr ve Tabiat Varlฤฑklarฤฑnฤฑ Koruma Kanunu kapsamฤฑna girmeyen ve silรผeti bozmayan yapฤฑlar da barฤฑลtan yararlanmalฤฑ” dediler.
Uzmanlar ise Mimar Sinan’ฤฑn yaptฤฑฤฤฑ Gazi Ahmet Paลa Camisi, Topkapฤฑ Sarayฤฑ surlarฤฑ iรงindeki Tekfur Sarayฤฑ, 1600 yฤฑllฤฑk Bukoleon Sarayฤฑ, Fatih Camisi, Cerrahpaลa Camisi, Hekimoฤlu Ali Paลa Camisi, Haliรง’e bakan silรผet, Marmaray’a bakan yamaรงlardaki silรผetler, Fener Rum Kilisesi (Kฤฑrmฤฑzฤฑ Mektep) รงevresinin de barฤฑล kapsamฤฑnda olduฤuna dikkat รงektiler.
‘BERGAMA, EFES ฤฐลGAL ALTINDA’
ฤฐstanbul ลehir Plancฤฑlarฤฑ Odasฤฑ Baลkanฤฑ Tayfun Kahraman, imar barฤฑลฤฑyla Bergama, Efes dahil Tรผrkiye genelinde doฤal, tarihi, kรผltรผrel SฤฐT alanlarฤฑ รผzerindeki kaรงak yapฤฑlarฤฑn yasal hale getirildiฤini savundu. Kahraman, 31 Ekim’de baลvuru sรผresi dolacak olan imar barฤฑลฤฑnฤฑn tarihi ve kรผltรผrel sit alanlarฤฑnฤฑn harap edilme riskini daha da artฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, “Koruma kurullarฤฑnฤฑn bรผtรผn kararlarฤฑ bu yasa deฤiลikliฤiyle yerle bir oldu, boลa รงฤฑktฤฑ. Bunun hemen dรผzeltilmesi gerekir” dedi.
UNESCO Dรผnya Miras Listesi’ne giren ฤฐstanbul’un Tarihi Alanlarฤฑ Topkapฤฑ Sarayฤฑ; Ayasofya ve Sultanahmet Camisi’nin de yer aldฤฑฤฤฑ kentsel ve arkeolojik sit alanฤฑ; Zeyrek Camisi ve รevresi Koruma Alanฤฑ ile ฤฐstanbul Kara Surlarฤฑ olmak รผzere toplam 4 bรถlgede, 2 bin 156 hektarฤฑ kapsฤฑyor.
Ancak ฤฐmar Barฤฑลฤฑ Yasasฤฑ’nฤฑn af dฤฑลฤฑnda tuttuฤu koordinatlar iรงinde geรงmiลi 8 bin yฤฑl รถnceye uzanan Molla Zeyrek Camisi (eski Pantokrator Manastฤฑrฤฑ Kiliseleri) ile halk arasฤฑnda Yedikule Surlarฤฑ ve zindanฤฑ olarak bilinen Kara Surlarฤฑ hiรง yer almadฤฑ. Sultanahmet ve Sรผleymaniye koruma bรถlgesinin ise bir kฤฑsmฤฑ af kapsamฤฑ dฤฑลฤฑnda, bir kฤฑsmฤฑ da af alanฤฑ iรงinde yer aldฤฑ. Uzmanlar, bรถylece UNESCO’nun sฤฑnฤฑrlarฤฑnฤฑ รงizdiฤi tarihi yarฤฑmadanฤฑn yรผzde 90’ฤฑnฤฑn affa girerken, sadece yรผzde 10’unun girmediฤini hesapladฤฑlar.
Uzmanlar Sultanahmet Cezaevi’nden Four Seasons otele รงevrilen bรถlgenin de af kapsamฤฑnda kaldฤฑฤฤฑna dikkat รงektiler. Four Seasons, birinci derece arkeolojik sit alanฤฑ olan yanฤฑ baลฤฑndaki alana 60 oda ilave etmek รผzere รงelik ayaklar รผzerinde yรผkselecek ilave binalar yapmayฤฑ planlamฤฑล ancak Danฤฑลtay kararฤฑyla bu durdurulmuลtu.
OTELLER ฤฐSYANDA: BฤฐZฤฐ DE KAPSAMA ALIN
Tarihi Yarฤฑmada’da gรผnlรผk 150 bin turist aฤฤฑrlayan ve sadece konaklamayla ekonomiye 15 milyon dolar katkฤฑ saฤlayan yaklaลฤฑk 1000 otelin barฤฑลtan yararlanamadฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Minel Otel’in sahibi Ali Ersoy, “Tarihi eser niteliฤindeki oteller aftan yararlanฤฑrken, bizim gibi tarihi olmayanlar af kapsamฤฑnda kalฤฑyor. Devletin buna รงรถzรผm bulmasฤฑnฤฑ istiyoruz” dedi.
ฤฐstanbul Otelciler Odasฤฑ Baลkanฤฑ ve eski AK Parti Milletvekili Ahmet Yaลar da hem ilgili bakanlฤฑklara hem de Cumhurbaลkanฤฑ’na aftan yararlanmak istediklerini รถzetle ลรถyle anlattฤฑ:
“Sadece tarihi eser yรถnรผnden deฤerlendirerek, bรถlge olarak ele alฤฑnmฤฑลsa Tรผrkiye’nin birรงok bรถlgesinde tarihi eser olan yerler kanun kapsamฤฑ dahilindedir. Kapsam iรงine alฤฑnan mahallelerde tarihi eser daha รงoktur. รrnek gerekirse Sultanahmet, Kรผรงรผk Ayasofya ve Bรผyรผk Ayasofya Akbฤฑyฤฑk caddesi bรถlgeleri tamamen tarihi bรถlge olmasฤฑna raฤmen, bire bir tarihi binalar dahil, kapsama alฤฑnarak yasal hale gelmiลtir. รzellikle Sirkeci Hocapaลa mahallesinin kapsam dฤฑลฤฑnda bฤฑrakฤฑlmasฤฑnฤฑn hiรงbir gereฤi yoktur. Yรผzlerce รผyemizin maฤdur olmamasฤฑ iรงin bu krokinin yeniden dรผzenlenmesini talep etmekteyiz. Bรถlgenin kapsam iรงine alฤฑnmasฤฑ halinde devlete ciddi ekonomik gelir saฤlanacaktฤฑr. Bรถlge kapsam dฤฑลฤฑ bฤฑrakฤฑlmamฤฑล olsaydฤฑ; devletin kasasฤฑna girecek nakit para tahminimizce 5 milyar TL’yi aลacaฤฤฑ yรถnรผndedir.”
‘UNESCO LฤฐSTESฤฐ OLMAMALI’
ฤฐstanbul Tarihi Alanlar Baลkanฤฑ ve aynฤฑ zamanda Kรผltรผr Varlฤฑklarฤฑnฤฑ Koruma Bรถlge Kurulu รyesi olan Halil Onur, Tarihi Yarฤฑmada’nฤฑn UNESCO’nun รงizdiฤi sฤฑnฤฑrlar kapsamฤฑnda tรผmden barฤฑล dฤฑลฤฑ kalmasฤฑ gerektiฤini sรถyledi. Onur, konuyla ilgili olarak eylรผl ayฤฑnda danฤฑลma kurulunu topladฤฑklarฤฑnฤฑ sรถyledi.
Bu yanlฤฑลtan dรถnรผleceฤi umudu iรงinde olduklarฤฑnฤฑ belirten Onur, UNESCO’nun Tรผrkiye’yi sรถzlรผ olarak uyardฤฑฤฤฑnฤฑ, kendilerinin de olasฤฑ sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑ ilgili kurumlarla paylaลtฤฑklarฤฑnฤฑ anlattฤฑ. Onur, barฤฑลฤฑn yaratacaฤฤฑ olasฤฑ sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑn neler olabileceฤine iliลkin ลunlarฤฑ sรถyledi:
“รrneฤin, kรผltรผr varlฤฑฤฤฑna bir bina eklenmiล, yapฤฑ kullanฤฑm belgesi aldฤฑฤฤฑnda ne olacak? O eserin restorasyonu gรผndeme geldiฤinde kaรงak katฤฑ nasฤฑl restore edeceฤiz? Ben aynฤฑ zamanda Koruma Kurulu รผyesiyim, kaรงak kat รถnรผme bu geldiฤinde Kanun gereฤi yฤฑkฤฑlmasฤฑnฤฑ istemem gerekir. Ama vatandaล da o zaman โben parasฤฑnฤฑ รถdedim, kaldฤฑrmam’ diyecek. O zaman ne yapacaฤฤฑz? Biz yasa รงฤฑkmadan ilgili kurumlara yazฤฑ yazdฤฑk. โOrasฤฑ bir bรผtรผndรผr, orasฤฑ burasฤฑ ayrฤฑlamaz’ dedik. Danฤฑลma kurulunda da tรผm รผyeler sakฤฑncalarฤฑ dile getirdiler. Biz de ilgili kurumlarla paylaลtฤฑk. Sehven yapฤฑlmฤฑล bir hata olarak dรผลรผnรผyoruz. Kรผltรผrel Miras Etki Deฤerlendirme (KรMED) รงalฤฑลmasฤฑ yapฤฑlmadan, Tarihi Yarฤฑmada’ya getiri ve gรถtรผrรผleri hesaplanmadan bu tรผr oldubittiler olmamalฤฑ. Sadece Tarihi Yarฤฑmada deฤil UNESCO’nun Tรผrkiye koruma listesinin tamamฤฑ barฤฑล dฤฑลฤฑna รงฤฑkarฤฑlmalฤฑ.”
