Tรผrk Lirasฤฑ’ndaki hฤฑzlฤฑ deฤer kaybฤฑ, yeni ilaรง ithalatฤฑnฤฑ ve eczaneleri de etkilemeye baลlamฤฑล durumda.
Ankara Tabip Odasฤฑ Baลkanฤฑ Vedat Bulut BBC Tรผrkรงe’ye yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, “Depolarda ลu an ilaรง var ancak 15 Eylรผl’den itibaren depolar boลalacak ve dรถviz artฤฑลฤฑ etkisini gรถsterecek” derken, ฤฐstanbul Eczacฤฑ Odasฤฑ, รงoฤu kanser ve kronik rahatsฤฑzlฤฑklarda kullanฤฑlan 1000’e yakฤฑn yakฤฑn ithal ilacฤฑn piyasada bulunamadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Saฤlฤฑk Bakanlฤฑฤฤฑ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamalarda “ilaรง sektรถrรผnรผn etkilenmeyeceฤini” vurguluyor.
Ancak ilaรง bulmanฤฑn zorlaลtฤฑฤฤฑnฤฑ eczaneler de dile getiriyor. Bursa’dan bir eczane รงalฤฑลanฤฑ, “ฤฐthal ilaรงlarla ilgili sฤฑkฤฑntฤฑlar olmadฤฑฤฤฑ doฤru deฤil. ฤฐlaรง eksikler listesini depoya okuyoruz, depolar ‘yok’ yanฤฑtฤฑnฤฑ veriyor” diyor.
Peki sektรถrdeki kaygฤฑlarฤฑn nedeni ne? Saฤlฤฑkรงฤฑlar ve hรผkรผmet yetkilileri ne diyor?
‘Firmalar ilacฤฑ piyasadan รงekmiyor ama limitli bir ลekilde daฤฤฑtฤฑyor’
ABD ile yaลanan gerilim sonrasฤฑ Tรผrk Lirasฤฑ’nฤฑn sert deฤer kaybetmesi, saฤlฤฑk sektรถrรผnden kaygฤฑlฤฑ seslerin yรผkselmesine neden oldu.
Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu’nun (TรฤฐK) verilerine gรถre Tรผrkiye’de eczacฤฑlฤฑk รผrรผnlerinin ithalatฤฑ 2017’de 4,44 milyar dolardฤฑ. Bu, toplam ithalatฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 2’si.
Tรผrk Eczacฤฑlarฤฑ Birliฤi Baลkanฤฑ Eczacฤฑ Erdoฤan รolak, yaptฤฑฤฤฑ yazฤฑlฤฑ aรงฤฑklamada ” Elimizdeki verilere baktฤฑฤฤฑmฤฑzda ilaรง yokluฤu yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylememiz tam olarak doฤru deฤil. Ancak sahadan aldฤฑฤฤฑmฤฑz veriler, 503 kalem ilacฤฑn piyasaya kฤฑsฤฑtlฤฑ bir ลekilde verildiฤini gรถsteriyor. ฤฐlaรง firmalarฤฑ, ilacฤฑ piyasadan รงekmiyor ama limitli bir ลekilde daฤฤฑtฤฑyor” ifadelerini kullandฤฑ.
Tabip Odalarฤฑ tam da bu nedenle, arz-talep dengesini karลฤฑlamadฤฑฤฤฑ gerekรงesiyle Ankara’ya sabit kuru gรผncellemesi รงaฤrฤฑsฤฑnda bulundu.
Bu arada Sigorta Gรผvenlik Kurumu (SGK) geรงtiฤimiz ay “yerli ilaรง รผretimini teลvik etmek amacฤฑyla” bazฤฑ kanser ilaรงlarฤฑnฤฑn da aralarฤฑnda olduฤu 143 ilacฤฑn geri รถdemesini durdurma kararฤฑ aldฤฑ.
ฤฐlaรงlarฤฑn eลdeฤerlerinin eczacฤฑlarฤฑn kullandฤฑฤฤฑ otomasyon sistemi Medula’da halihazฤฑrda verilmiyor olmasฤฑ nedeniyle hastalarฤฑn maฤdur edileceฤi de gรผndeme geldi.
SGK ise endiลelere karลฤฑn “ilaรงlarฤฑn piyasada birden fazla eลdeฤerinin bulunduฤu ve geri รถdemesinde herhangi bir sorun olmadฤฑฤฤฑnฤฑ”, Medula’nฤฑn da hฤฑzla gรผncelleneฤini duyurdu.
Ancak Ankara Tabip Odasฤฑ Baลkanฤฑ Vedat Bulut’a gรถre bu hamle, ‘krizin baลlangฤฑcฤฑydฤฑ’:
“Depolar zamanฤฑnda dรถvize baฤlayarak aldฤฑklarฤฑ ilacฤฑ stoklayฤฑp, yavaล yavaล piyasada eritiyorlar. Ancak bu ilaรงlar bittiฤinde yeni ilaรงlarฤฑ pahalฤฑ alacaklarฤฑ iรงin devletin รถdeyeceฤi para karลฤฑlฤฑฤฤฑ devlete veremezler. Tรผrkiye’de hastalarฤฑn yรผzde 95’i SGK ลemsiyesi altฤฑnda. Diyelim 3 liralฤฑk ilaรง 6 lira olduฤunda, devlet 3 lira รถdeyeceฤim diyorsa depolar bunu zarara getirmek istemeyecek, ilaรงlara eriลim de engellenecektir.”
‘ฤฐlaรงta sabit kur sanayinin beklentisini karลฤฑlamฤฑyor’
ฤฐlaca eriลimle ilgili kaygฤฑlar geรงen ay, New York Times’ฤฑn (NYT) sayfalarฤฑna da konu oldu.
NYT’nin haberinde ฤฐstanbul Eczacฤฑ Odasฤฑ Baลkanฤฑ Zafer Cenap Sarฤฑalioฤlu’nun “Eczanemde hastalara onlarฤฑ hayatta tutacak ilaรงlarฤฑ verememekten endiลe ediyorum” ifadelerine yer verildi. Sarฤฑalioฤlu toptancฤฑlarฤฑn kritik ilaรงlarฤฑ “artฤฑk kรขr elde edemeyecekleri” endiลesiyle satmayacaฤฤฑndan kaygฤฑ duyan baลka eczanelerden de sฤฑklฤฑkla telefon aldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
BBC Tรผrkรงe’ye konuลan uzmanlara gรถre, ilaca eriลimde ลu an bir sฤฑkฤฑntฤฑ yaลanmadฤฑฤฤฑ geรงerli bir gรถrรผล. Ancak stoklarฤฑn erimesiyle beraber bu ayฤฑn ortasฤฑndan itibaren bir krizin baล gรถsterebileceฤi endiลesi mevcut.
Tรผrkiye ฤฐlaรง Sanayi Derneฤi’nin dรถnemsel olarak sabitlediฤi Euro/TL kuru รผzerinden devlet, ilaรง ithalatรงฤฑlarฤฑndan alฤฑm yapฤฑyor.
Devletin firmalara รถdeme yaptฤฑฤฤฑ Euro/TL seviyesi ลubat ayฤฑnda 2,69 olarak belirlenmiลti.
ฤฐlaรง Endรผstrisi ฤฐลverenler Sendikasฤฑ’nฤฑn (ฤฐEฤฐS) raporuna gรถre bu kurda, 2018 yฤฑlฤฑ iรงin yรผzde 23’lรผk bir artฤฑล gerekirken, artฤฑrฤฑm yรผzde 15 oranฤฑnda kalmฤฑลtฤฑ.
Ancak Euro/TL kuru, Aฤustos ayฤฑnฤฑn baลฤฑndan bu yana 7 seviyesinin รผzerinde seyrediyor. Ankara Tabip Odasฤฑ Baลkanฤฑ Vedat Bulut mevcut sabit kur seviyesinin ilaรง sanayisinin beklentisini karลฤฑlamadฤฑฤฤฑnฤฑ vurguluyor.
Yani firmalarฤฑn, zarar edecekleri kaygฤฑsฤฑyla, stoklarฤฑ eriyen bazฤฑ ilaรงlarฤฑ yeniden ithal etmeyebileceฤi belirtiliyor.
Saฤlฤฑk Bakanฤฑ Fahrettin Koca ise, son yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada ilaรง fiyatlarฤฑnฤฑn artmayacaฤฤฑnฤฑ, stoklarda ilaรง sorunu olmadฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
Yerelleลme รงaฤrฤฑsฤฑ gerรงekรงi mi?
Bakan Koca’nฤฑn bir diฤer รงaฤrฤฑsฤฑ da, “Muadili olan, yerli ve Tรผrkiye’de รผretilen ilaรงlarฤฑn tercih edilmesiydi”. Ankara Eczacฤฑ Odasฤฑ da “ABD menลeili ilaรงlarฤฑn yazฤฑlmamasฤฑ” รถnerisinde bulundu.
Gรถrรผลtรผฤรผmรผz eczane รงalฤฑลanฤฑ da, bazฤฑ ilaรงlar yerine yerel ilaรงlarฤฑn yazฤฑldฤฑฤฤฑna ลahit olmaya baลlamฤฑล.
Ancak Vedat Bulut, reรงetelerdeki yerelleลme รงabasฤฑnฤฑn bilimsel aรงฤฑdan yanlฤฑล olduฤu gรถrรผลรผnde.
Standart tedaviden uzaklaลฤฑlmasฤฑnฤฑn da uygun olmayacaฤฤฑnฤฑ sรถyleyen Bulut, รถzellikle kanser tedavisinde maliyetin รถnemli bir kฤฑsmฤฑnฤฑn ham madde olduฤunu ve bunlarฤฑn yurt dฤฑลฤฑndan geldiฤini, daha sonra Tรผrkiye’de doldurulup ambalajlandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Bulut, sรถzlerine ลรถyle devam ediyor:
“Yerelden kasฤฑtla daha ucuzu kast ediliyor ve onda bir sorun yok. Ancak bazฤฑ ilaรงlarฤฑn muadili yok, bazฤฑlarฤฑ onaylฤฑ ve patentli. รretim devam ediyorsa, ArGe รงalฤฑลmalarฤฑ yapฤฑlmฤฑลsa, bu firmalar yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ almak isteyeceklerdir.”
Kanser tedavisi etkilenir mi?
ฤฐlaรง, tฤฑbbi malzemeler ve teknolojik cihazlar dahil yรผzde 85 dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑ olan kanser tedavisi de kurdaki dalgalanmalara duyarฤฑ alanlar arasฤฑnda.
Hรผkรผmet Temmuz ayฤฑnda kanser tedavisinin tamamen รผcretsiz olduฤunu aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ. Ancak depolardaki ilaรงlarฤฑn yenilenmemesi halen potansiyel bir sorun.
Gazi รniversitesi Tฤฑp Fakรผltesi’nden Onkolog Prof. Dr Nazan Gรผnel, kamu hastanelerinde ilaรง sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑyla karลฤฑlaลmadฤฑklarฤฑnฤฑ ancak ilerisini de รถngรถremediklerini sรถylรผyor.
Aฤustos ayฤฑnda dรถviz kurunda gรผncelleme ve รผcret politikasฤฑyla ilgili dรผzenlemeler yapฤฑlmadฤฑฤฤฑ iรงin ilaรงlarฤฑn yenisini temin etmede sorunlar yaลanฤฑrsa, bir bรผrokratik sรผreรง devreye girecek.
Vedat Bulut’a gรถre bu kanser tedavisi iรงin soru iลareti yaratฤฑyor.
Yรถnetim ve denetlemede ana merci olan Ankara’nฤฑn yapacaฤฤฑ her gรผncellemenin 15 ila 45 gรผn gecikme yaratabildiฤini sรถyleyen Bulut, Kurban Bayramฤฑ tatilinin de araya girmesiyle olasฤฑ bir dรผzenlemenin daha da sarktฤฑฤฤฑnฤฑ ifade ediyor.
Bulut, “Bu durum, kanser tedavi protokolleri ile kemoterapi iรงin kritik olan zaman planlamasฤฑnฤฑn aksamasฤฑ anlamฤฑna gelecek. Metastazฤฑn geliลmesi, kanserin baลka organlara da yayฤฑlmasฤฑ ise, en bรผyรผk risk” diyor. BBC Tรผrkรงe
