Ekonomiden sorumlu Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Mehmet ลimลek, Dรถviz kurundaki geliลmelere iliลkin, “Bu son dalga kรผresel. Tรผrk lirasฤฑnฤฑn baลka para birimlerine oranla nispeten direnรงli kaldฤฑฤฤฑ bir sรผreรง.” dedi.
ลimลek, CNN Tรผrk yayฤฑnฤฑnda gรผndeme iliลkin sorularฤฑ yanฤฑtladฤฑ.
Dรถviz kurundaki yรผkseliลi deฤerlendiren ลimลek, Merkez Bankasฤฑnฤฑn para politikasฤฑndaki sadeleลtirme ve faiz artฤฑrฤฑmฤฑndan รถnce piyasalarda bir endiลenin bulunduฤunu sรถyledi.
Bu endiลenin รงok hฤฑzlฤฑ bir ลekilde fiyatlandฤฑฤฤฑnฤฑ belirten ลimลek, “O kฤฑsmen Tรผrkiye kaynaklฤฑydฤฑ ama biz onu รงรถzdรผk. Bu son dalga, kรผresel. Tรผrk lirasฤฑnฤฑn baลka para birimlerine oranla nispeten direnรงli kaldฤฑฤฤฑ bir sรผreรง.” diye konuลtu
ลimลek, ABD’deki faiz artฤฑลฤฑnฤฑn, รผlkenin bilanรงo kรผรงรผltmesinin, borรงlanma ve dolar talebinin artmasฤฑnฤฑn bรผtรผn geliลmekte olan รผlkeler iรงin olumsuz bir durum olduฤuna dikkati รงekerek, “Yฤฑl baลฤฑndan bu yana bรผtรผn geliลmekte olan para birimleri ortalama yรผzde 10’un รผzerinde dolara karลฤฑ deฤer kaybetti. Bu bir realite. Bu husus herkesi etkiledi, baลlangฤฑรงta Tรผrkiye’yi daha fazla etkiledi.” ifadesini kullandฤฑ.
Sรถz konusu kรผresel dalgayla geliลmekte olan รผlkelere yรถnelik beklentilerin bozulduฤunu, endiลelerin arttฤฑฤฤฑnฤฑ ve risk iลtahฤฑnฤฑn azaldฤฑฤฤฑnฤฑ dile getiren ลimลek, “Tรผrkiye, eskiden bu tรผr bir dalgaya karลฤฑ az korunaklฤฑydฤฑ. Liranฤฑn desteฤi azdฤฑ fakat son dรถnemde parasal sฤฑkฤฑlaลtฤฑrma, faizlerdeki yรผkseliลle birlikte liraya destek var. Dolayฤฑsฤฑyla lira eski kฤฑrฤฑlganlฤฑkta deฤil.” deฤerlendirmesinde bulundu.
“Yarฤฑ dolu yarฤฑ boล bardak hikayesinin รถtesine geรงtik”
Seรงime yรถnelik vaatlere deฤinen ลimลek, “Bizim vaatlerimiz mรผtevazi olsa da ลu ortamda hataya, gevลemeye piyasalarฤฑn toleransฤฑ yok. Maksimum 30 milyar lira civarฤฑnda bir vaadimiz var.” dedi.
ลimลek, para politikasฤฑnda รงok gรผรงlรผ bir tepki verdiklerini ve bu tepkinin etkili olduฤunu ifade ederek, atฤฑlan adฤฑmlarฤฑn olumlu karลฤฑlandฤฑฤฤฑnฤฑ, para politikasฤฑndaki duruลun bir temel endiลe kaynaฤฤฑ olmaktan รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
Seรงim รถncesinde vaatlerde bulunulsa bile sonrasฤฑnda mali disiplini hep sรผrdรผrdรผklerini ve borcun milli gelire oranฤฑnฤฑ aลaฤฤฑ doฤru bir trendde tuttuklarฤฑnฤฑ anlatan ลimลek, “ฤฐktidar olan parti bir vaatte bulunursa genelde onu yapar. Mesele konjonktรผr meselesi. Bardak yarฤฑ dolu gรถrรผnรผyordu. Bu son kรผresel geliลmelerle birlikte acaba geliลmekte olan รผlkelerin bardaฤฤฑ kฤฑrฤฑlฤฑr mฤฑ diye bakฤฑlฤฑyor. Yarฤฑ dolu yarฤฑ boล bardak hikayesinin รถtesine geรงtik.” diye konuลtu.
Yeniden dengelenme sรผreci
Yol haritalarฤฑnฤฑn seรงimden hemen sonra bรผtรผn hedeflerle gรผncelleneceฤini bildiren ลimลek, ลรถyle devam etti:
“Gerek para politikasฤฑndaki sฤฑkฤฑlaลma gerek geleneksel maliye politikasฤฑndaki duruลumuz gerekse makro ihtiyati yaklaลฤฑmฤฑmฤฑz ki kฤฑsmen mayฤฑsta devreye girdi haziranda geriye kalanฤฑ girecek, bu รงerรงevede bakarsanฤฑz iรง talebin yavaลladฤฑฤฤฑ, dolayฤฑsฤฑyla enflasyonist baskฤฑnฤฑn azalacaฤฤฑ, cari aรงฤฑktaki geniลlemenin durup daralmaya dรถnรผลeceฤi nettir. Buna biz yeniden dengelenme diyoruz.”
Dengelenme boyutunun dฤฑล talepten geldiฤini belirten ลimลek, Avrupa Birliฤi’nde yakalanan ekonomideki ivmenin Tรผrkiye ekonomisini destekleyeceฤini, รผlkenin รงevresindeki petrole dayalฤฑ ekonomilerin de artan petrol fiyatlarฤฑndan olumlu etkileneceฤini, bundan Tรผrk firmalarฤฑ ve turizminin nemalanacaฤฤฑnฤฑ, turizmde bu sene sayฤฑ anlamฤฑnda bรผtรผn dรถnemlerin rekorunun kฤฑrฤฑlacaฤฤฑnฤฑ kaydetti.
“Enflasyon ikinci yarฤฑdan sonra dรผลรผล trendine girecek”
ลimลek, dฤฑล talebin de destekleyici olacaฤฤฑnฤฑn altฤฑnฤฑ รงizerek, “Kur rekabetรงi, iรง talep yavaลlayacak. Cari aรงฤฑk, altฤฑn hariรง muhtemelen yรผzde 3’e doฤru inecek, ลu anda altฤฑn hariรง yรผzde 4,5. Enflasyonda kฤฑsa vadede, yakฤฑn dรถnemde yaลadฤฑฤฤฑmฤฑz liranฤฑn deฤer kaybฤฑ nedeniyle 3-4 aylฤฑk etki var. Enflasyon yฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑndan sonra dรผลรผล trendine girecek.” ifadesini kullandฤฑ.
Tรผrkiye’nin ลu an kฤฑsmen dฤฑล kaynaklฤฑ genel bir ลokla karลฤฑ karลฤฑya olduฤuna dikkati รงeken ลimลek, mayฤฑs ayฤฑ itibarฤฑyla yaklaลฤฑk yรผzde 12’lik enflasyonun minimum 4 puanฤฑnฤฑn liranฤฑn deฤer kaybฤฑ ve petrol fiyatlarฤฑndan kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ, petrol fiyatlarฤฑ sabit kalsa bile kurun istikrara kavuลmasฤฑnฤฑn 4 puanฤฑ รงฤฑkaracaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
“ฤฐลsizlikte biz hiรงbir zaman manลete bakmayฤฑz”
ลimลek, iลsizlikte de mevsimsel etkilerden arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล oranฤฑn yรผzde 9,9, manลet iลsizlik oranฤฑnฤฑn ise yรผzde 10,1 olduฤunu hatฤฑrlatarak, “Biz eski geleneklerden dolayฤฑ hiรงbir zaman manลete bakmayฤฑz. Mesela ben enflasyonda manลete hiรง bakmam, รงekirdeฤe bakarฤฑm yani esas trende.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Son 10 yฤฑlda Tรผrkiye istihdamda รงok bรผyรผk baลarฤฑ saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ anlatan ลimลek, bu dรถnemde net 8,8 milyon vatandaลa iล bulunduฤunu bildirdi.
Tรผrkiye’nin istihdam artฤฑลฤฑnda dรผnyada ilk 5’te olduฤuna dikkati รงeken ลimลek, son 1 yฤฑlda 1 milyon 22 bin kiลiye iล bulduklarฤฑnฤฑ dile getirdi.
ลimลek, “Gelecek aรงฤฑsฤฑndan baktฤฑฤฤฑmฤฑzda, bizim genรง nรผfusumuz var, รงalฤฑลma รงaฤฤฑndaki nรผfus ve iล gรผcรผne katฤฑlฤฑm hฤฑzla artฤฑyor. Bu istihdam artฤฑลฤฑyla Tรผrkiye hฤฑzla geliลiyor ve eninde sonunda bu bir platoya oturunca iลsizlik oranฤฑ daha hฤฑzlฤฑ bir ลekilde iner ama kฤฑsa vadede deฤil.” dedi.
Hedef, enflasyonda tek hane
Muhalefetin vaatlerini de deฤerlendiren ลimลek, kendisinin seรงimlerin vizyon, program, Tรผrkiye’nin dรถnรผลรผmรผ รผzerinden bir yarฤฑลa dรถnรผลmesini arzuladฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ. ลimลek, “Ben olsam yarฤฑลฤฑ Tรผrkiye’de sanayide dรถnรผลรผm, 4. Sanayi Devrimi’ne hazฤฑrlฤฑk, eฤitimde kalite, Ar-Ge, inovasyon, katma deฤer zincirinde yรผkselme vesaire รผzerine kurgularฤฑm. Yoksa imkanlarฤฑ zorlayarak veya muhalefette olduฤu gibi gerรงekleลmesi mรผmkรผn olmayan vaatlerle ortaya รงฤฑkmak sadece geleceฤe iliลkin endiลeleri, belirsizlikleri, yรผkleri artฤฑrฤฑr.” diye konuลtu.
Orta Vadeli Program’da (OVP) bu yฤฑla iliลkin bรผyรผme hedefinin yรผzde 5,5 olduฤunu hatฤฑrlatan ลimลek, bu rakamฤฑn bugรผnkรผ ลartlarda hala makul olduฤunu sรถyledi.
ลimลek, “Yฤฑlฤฑn ilk yarฤฑsฤฑnda ciddi bir momentum var, ikinci yarฤฑsฤฑnda bir miktar momentum kaybolsa da bu anlamda makul olacak ama รถnemli olan orta uzun vadeli bir perspektifle sรผrdรผrรผlebilir yรผksek bรผyรผme.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Yapฤฑsal reformlarla dรถnรผลรผmรผ saฤladฤฑklarฤฑ รถlรงรผde, yan etkileri sฤฑnฤฑrlฤฑ yรผksek sรผrdรผrรผlebilir bรผyรผmenin mรผmkรผn olduฤunu dile getiren ลimลek, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Bunun รถn koลulu, kararlฤฑ bir ลekilde enflasyonun belini kฤฑrฤฑp, dรผลรผk tek haneye inmesini saฤlamaktฤฑr. รรผnkรผ dรผลรผk tek haneye indirirsek firmalarฤฑmฤฑz tahvil รงฤฑkartarak bรผtรผn yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ Tรผrkiye’de ve dรผnyada finanse ederler. ฤฐkinci olarak da รถngรถrรผlebilirlik artar. O nedenle Merkez Bankasฤฑnฤฑn kredibilitesini, buradaki duruลunu รงok รถnemsedik. Olaฤanรผstรผ hal kalktฤฑฤฤฑnda, รผlke normalleลtiฤinde, bu bรผyรผme potansiyeliyle Tรผrkiye รงok rahat bir ลekilde uzun vadede milli gelirin yรผzde 2’si kadar doฤrudan yatฤฑrฤฑm รงeker. Yani bugรผnkรผ rakamlarla yaklaลฤฑk 16-17 milyar dolar.”
