ฤฐddialara gรถre, yasa kapsamฤฑnda baลka bir รผlke vatandaลlฤฑฤฤฑna geรงildiฤi anda Avusturya vatandaลlฤฑฤฤฑnฤฑn otomatik olarak dรผลtรผฤรผ Avusturya’da, yetkili makamlar 16 Nisan 2017 tarihinde dรผzenlenen Anayasa deฤiลikliฤi referandumunda oy kullananlarฤฑn listesini ele geรงirdi ve bu kiลilere mektup yollayarak, Tรผrkiye vatandaลฤฑ olmadฤฑklarฤฑnฤฑ ispat etmeleri istendi.
รifte vatandaล olduฤu tespit edilen kiลilerin ise Avusturya pasaportlarฤฑnฤฑn iptal edildiฤi ve sฤฑnฤฑr dฤฑลฤฑ edilecekleri รถne sรผrรผldรผ.
ฤฐddialar doฤru mu?
ฤฐddialar kฤฑsmen doฤru.
Avusturyalฤฑ makamlar, kฤฑsa bir sรผre รถnce ellerindeki bir liste รผzerinden Tรผrkiye kรถkenli bazฤฑ kiลilere mektup yazdฤฑ ve รงifte vatandaล olmadฤฑklarฤฑnฤฑ ispat etmelerini istedi.
Bu sรผreรง iรงerisinde bazฤฑ kiลilerin Avusturya vatandaลlฤฑฤฤฑ dรผลรผrรผldรผ ve hatta bazฤฑlarฤฑ da Avusturya’da vatandaลlฤฑk haklarฤฑndan kendi rฤฑzalarฤฑyla vazgeรงti.
Ancak vatandaลlฤฑktan รงฤฑkan ya da รงฤฑkarฤฑlanlarฤฑn sฤฑnฤฑr dฤฑลฤฑ edildiฤi iddialarฤฑ ise gerรงeฤi yansฤฑtmฤฑyor.
Bu kiลilerin uzun yฤฑllardฤฑr Avrupa’da yaลadฤฑklarฤฑ iรงin รผlkede kalabilmek adฤฑna sรผresiz oturma izni ve รงalฤฑลma izni baลvurusu yapma haklarฤฑ bulunuyor.
Bu durumda Avusturya vatandaลlฤฑฤฤฑ ลartฤฑ gerektiren iลlerde รงalฤฑลanlarฤฑn mevcut iลlerini kaybetme ihtimali doฤabiliyor. Ancak oturma ve รงalฤฑลma izinlerini almalarฤฑyla birlikte bu ลartฤฑn aranmadฤฑฤฤฑ iลlerde รงalฤฑลabiliyorlar.
Sรถz konusu tartฤฑลmalarฤฑn kaynaฤฤฑ nedir?
Geรงen yฤฑlฤฑn ortalarฤฑnda Avusturya’da aลฤฑrฤฑ saฤcฤฑ รzgรผrlรผk Partisi (FPร) tarafฤฑndan resmi makamlara bir liste iletildiฤi ortaya รงฤฑktฤฑ.
Bu listede 44 bini Viyana’da yaลayan, toplam 95 bin kiลinin adฤฑ yer alฤฑyor.
Bazฤฑ kaynaklar bu listenin 16 Nisan 2017’deki anayasa deฤiลikliฤi referandumunda oy kullanan kiลilerin adฤฑnฤฑ iรงerdiฤini รถne sรผrรผyor.
Ancak konuyu yakฤฑndan takip edenler ise bunun รงok doฤru olmayabileceฤi gรถrรผลรผnde.
Avusturya’nฤฑn รถnde gelen gazetelerinden Die Presse’nin muhabiri Kรถksal Baltacฤฑ, bu listenin eski mi yoksa yeni mi olduฤunun bilinmediฤini ancak burada adฤฑ bulunduฤu iรงin mektup alan bazฤฑ kiลilerin senelerdir Tรผrkiye vatandaลฤฑ olmadฤฑklarฤฑ iรงin bu duruma ลaลฤฑrdฤฑklarฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Baltacฤฑ, “Bรถyle bir liste var. Ancak bu yeni mi, eski mi รงok bilinmiyor. Nasฤฑl ele geรงirildiฤi de bilinmiyor. Birรงok kiลi bunun eski bir liste olduฤunu dรผลรผnรผyor. Mesela seneler รถnce Tรผrkiye vatandaลlฤฑฤฤฑndan รงฤฑkan ancak yine de mektup alan kiลiler var. Genel tahmin konsolosluk ya da bรผyรผkelรงilikte รงalฤฑลan birinin bรถyle bir listeyi sฤฑzdฤฑrmฤฑล olabileceฤi yรถnรผnde” diyor.
Baltacฤฑ, Avusturyalฤฑ makamlarฤฑn bu liste ile ilgili Tรผrkiye’nin diplomatik temsilciliklerinden bilgi istediklerini ancak taleplerine herhangi bir karลฤฑlฤฑk alamadฤฑklarฤฑnฤฑ sรถylediklerini de sรถzlerine ekliyor.
Avusturya’da kayฤฑtlฤฑ kaรง seรงmen var?
Yรผksek Seรงim Kurulu’nun (YSK) internet sitesinde yer alan bilgiye gรถre, Avusturya’da toplam 108 bin 561 seรงmen bulunuyor.
16 Nisan 2017 tarihindeki referandum iรงin Avusturya’da Viyana, Bregenz ve Salzburg baลkonsolosluklarฤฑ olmak รผzere รผรง temsilcilikte toplam 15 sandฤฑk kuruldu.
Bu sandฤฑklarda toplam 52 bin 733 seรงmen referandum iรงin oy kullandฤฑ.
Avusturya’daki sandฤฑklarda oy kullananlarฤฑn 44 bin 302’sinin seรงmen kaydฤฑ bu รผlkede bulunurken, 8 bin 431 kiลi de baลka yerlerde kayฤฑtlฤฑ olduklarฤฑ halde Avusturya’da oy kullandฤฑ.
YSK’nฤฑn daha รถnce aldฤฑฤฤฑ karar gereฤince, yurt dฤฑลฤฑ seรงmen kรผtรผฤรผne kayฤฑtlฤฑ olanlar sandฤฑk kurulan herhangi bir dฤฑล temsilcilikte oy kullanabiliyor.
16 Nisan referandumunda Avusturya’da oy kullananlarฤฑn yรผzde 73,23’รผ ‘Evet’ derken, yรผzde 26,77’sinin tercihi ise ‘Hayฤฑr’ oldu.
Avusturya’da รงifte vatandaลlฤฑkla ilgili yasal durum nedir?
Avusturya, รงifte vatandaลlฤฑฤa รงok istisnai bazฤฑ durumlar dฤฑลฤฑnda izin vermiyor ve vatandaลlฤฑk iลlemleriyle ilgili sรผreรงler eyalet yรถnetimleri tarafฤฑndan yรผrรผtรผlรผyor.
Bu yasal dรผzenleme nedeniyle, bir kiลi baลka bir รผlke vatandaลlฤฑฤฤฑna geรงtiฤi anda Avusturya vatandaลlฤฑฤฤฑ da otomatik olarak dรผลรผyor.
Bu dรผzenleme sadece Tรผrkiye deฤil, tรผm รผlkeleri kapsฤฑyor. Uygulamanฤฑn az sayฤฑda istisnasฤฑ bulunuyor. Bunun รถrneklerinden biri ฤฐran. ฤฐran, kendi รผlkesinde vatandaลlฤฑktan รงฤฑkฤฑlmasฤฑna izin vermediฤi iรงin bu dรผzenlemenin kapsamฤฑ dฤฑลฤฑnda tutuluyor.
Viyana’da bulunan avukat Dr. Kazฤฑm Yฤฑlmaz, BBC Tรผrkรงe’ye yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, yasa maddesinin bu anlamda รงok aรงฤฑk olduฤunu ancak son dรถnemdeki iptallerin “bir listeye” dayandฤฑฤฤฑ iรงin hukuk mรผcadelesi baลlattฤฑklarฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Yฤฑlmaz, “Burada gรผya bir liste var. Gรผya diyorum รงรผnkรผ ne listesi olduฤu, kaynaฤฤฑ da belli deฤil. Buna gรถre iลlem yapฤฑlmasฤฑnฤฑ doฤru bulmuyoruz. Bu listeye gรถre yapฤฑlan iลlemlere karลฤฑ bir hukuk mรผcadelesi baลlattฤฑk, bunlarฤฑ sรผrdรผrรผyoruz” diyor.
Yฤฑlmaz, listeye dayalฤฑ olarak son dรถnemde gรถrรผlen vatandaลlฤฑk รงฤฑkarma iลlemleri ile mevcut yasa kapsamฤฑnda geรงmiลte yaลanan uygulamalarฤฑn birbirinden farklฤฑ olduฤuna da dikkat รงekiyor.
Vatandaลlฤฑktan รงฤฑkarma kapsamฤฑnda alฤฑnan en yeni kararlardan birisi 8 Mayฤฑs’ta aรงฤฑklandฤฑ.
Yukarฤฑ Avusturya Eyalet ฤฐdare Mahkemesi, 8 Mayฤฑs’ta aldฤฑฤฤฑ bir kararda, yetkili makamlarฤฑn, iki kiลinin 1999 yฤฑlฤฑnda Tรผrkiye vatandaลlฤฑฤฤฑna geรงtiฤini tespit etmesinin ardฤฑndan Avusturya vatandaลlฤฑklarฤฑnฤฑ iptal etme kararฤฑna yรถnelik itirazฤฑ reddetti.
Mahkeme, Avusturya vatandaลlฤฑฤฤฑnฤฑ kaybeden kiลilerin yeniden Tรผrkiye vatandaลlฤฑฤฤฑna geรงtiklerinde bunun sonuรงlarฤฑndan tam haberdar olmadฤฑklarฤฑ yรถnรผndeki savunmasฤฑnฤฑ haklฤฑ bulmadฤฑ ve yasada bir kiลinin baลka รผlke vatandaลlฤฑฤฤฑna geรงtiฤi anda Avusturya’da bu hakkฤฑnฤฑ kaybedeceฤi hรผkmรผnรผn yer aldฤฑฤฤฑnฤฑ anฤฑmsattฤฑ.
Ancak bu kararฤฑn son dรถnemdeki listeye dayalฤฑ vatandaลlฤฑktan รงฤฑkarma iลlemleri aรงฤฑsฤฑndan emsal oluลturup oluลturmayacaฤฤฑ ise bilinmiyor.
Sรถz konusu liste nedeniyle kaรง kiลinin vatandaลlฤฑฤฤฑnฤฑ kaybettiฤine dair kesin bir sayฤฑ bulunmuyor.
Avusturya’da Tรผrkรงe yayฤฑn yapan Perspektif’e gรถre, Nisan ayฤฑ baลฤฑ itibariyle 11 kiลi Avusturya vatandaลlฤฑฤฤฑnฤฑ kaybetmiล bulunuyor.
Ayrฤฑca mektubun gelmesinin ardฤฑndan gรถnรผllรผ olarak Avusturya vatandaลlฤฑฤฤฑndan รงฤฑkmayฤฑ tercih edenler de var.
Vatandaลlฤฑฤฤฑnฤฑ kaybeden kiลilere ne oluyor?
Avusturya vatandaลlฤฑฤฤฑnฤฑ kaybeden kiลilerin, burada kalmaya devam edebilmeleri iรงin sรผresiz oturma izni baลvurusu yapmalarฤฑ gerekiyor.
Ancak hukuk uzmanlarฤฑ ve konuyu yakฤฑndan takip eden kiลiler, insan haklarฤฑ hukuku รงerรงevesinde vatandaลlฤฑฤฤฑ iptal edilenlerin sฤฑnฤฑr dฤฑลฤฑ edilmesinin sรถz konusu olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Avukat Yฤฑlmaz, “30-40 yฤฑl burada yaลayan insanlarฤฑ sฤฑnฤฑr dฤฑลฤฑ etmek รงok ama รงok zor, neredeyse imkansฤฑz. En kรถtรผ ihtimalle insani gerekรงelere dayanan bir oturma izni verilir. Ancak vatandaลlฤฑktan รงฤฑkarma รถnce hukuki itirazlar, ardฤฑndan oturma ve รงalฤฑลma izni baลvurularฤฑ gibi bu kiลiler iรงin oldukรงa sฤฑkฤฑntฤฑlฤฑ bir sรผreรง baลlatฤฑyor” diyor.
Bu durumda olan kiลilerin aynฤฑ zamanda psikolojik olarak da morallerin bozulduฤu belirtiliyor.
Gazeteci Baltacฤฑ, bu durumun esas olarak psikolojik bir etkisi olduฤunu sรถylรผyor.
Baltacฤฑ, “Bรถyle bir mektup alanlarฤฑn รงoฤu ilk tepki olarak ลoka giriyor. Baลlarฤฑna ne geleceฤinden endiลe ediyor” diyor. BBC Tรผrkรงe
