Maliye Bakanฤฑ Naci Aฤbal, akaryakฤฑt รผzerinden alฤฑnan รถzel tรผketim vergisinde (รTV) eลel mobil sistemine geรงildiฤini ve bugรผnkรผ รTV tutarlarฤฑnฤฑ tavan olarak belirlediklerini belirterek, “Yeni sistemle vergilerin aลaฤฤฑ inmesinde sฤฑnฤฑr olmayacak ama yukarฤฑ giderken bugรผn uygulanmakta olan vergi tutarlarฤฑ hiรงbir ลekilde aลฤฑlamayacak.” dedi.
Aฤbal, AA muhabirine yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, Bakanlar Kurulunun Resmi Gazete’nin bugรผnkรผ sayฤฑsฤฑnda yayฤฑmlanan “Bazฤฑ Mallara Uygulanan รzel Tรผketim Vergisi Tutarlarฤฑnฤฑn Belirlenmesi Hakkฤฑnda Karar”ฤฑna iliลkin deฤerlendirmede bulundu.
Kararla akaryakฤฑt รผzerinden alฤฑnan รTV’de eลel mobil sistemine geรงildiฤine iลaret eden Aฤbal, “Yeni bir sistem. Bu sistemle petrol fiyatlarฤฑnda ve kurda meydana gelebilecek deฤiลimler karลฤฑsฤฑnda vergi miktarlarฤฑ, deฤiลimin yรถnรผne baฤlฤฑ olarak ters orantฤฑlฤฑ รงalฤฑลacak. Herhangi bir ลekilde uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑ ve dรถviz kurlarฤฑ yukarฤฑ giderse ve bu nedenle akaryakฤฑta zam yapฤฑlmasฤฑ gerekirse bu miktar kadar vergi indirimi gerรงekleลtirilecek. Sistemde tersi de geรงerli olacak. Petrol fiyatlarฤฑ ve dรถviz kurlarฤฑ aลaฤฤฑ doฤru gelmeye baลlarsa petrol fiyatlarฤฑ tekrar 70 dolarlarฤฑn altฤฑna, kur da ลu anki seviyenin altฤฑna gelirse bu defa รTV tutarlarฤฑ tekrar yukarฤฑ yรถnlรผ deฤiลime uฤrayacak.” diye konuลtu.
“Fiyatlar koridor dahilinde deฤiลecek”
Aฤbal, uygulamayla bugรผn itibarฤฑyla geรงerli รTV tutarlarฤฑnฤฑ tavan olarak belirlediklerine dikkati รงekerek, ลรถyle konuลtu:
“Eลel mobil รTV sisteminde vergilerin aลaฤฤฑ inmesinde sฤฑnฤฑr olmayacak ama yukarฤฑ giderken bugรผn uygulanmakta olan vergi tutarlarฤฑ hiรงbir ลekilde aลฤฑlamayacak. Benzinin litresi รผzerinden 2 lira 37,65 kuruล, mazotta 1 lira 79,45 kuruล, LPG’de 1 lira 77,88 kuruล kilogram baลฤฑna vergi alฤฑyoruz. Bugรผn var olan maktu vergi tutarlarฤฑ aลฤฑlmamak ve bu rakamlar tavan olmak kaydฤฑyla yeni bir koridor รผrettik. Bu koridor dahilinde fiyatlardaki deฤiลime baฤlฤฑ olarak vergi tutarlarฤฑ da deฤiลecek.”
Bu dรผzenlemeye neden gerek duyulduฤuna aรงฤฑklฤฑk getiren Aฤbal, ham petrol fiyatlarฤฑ ve dรถviz kurunun, jeopolitik geliลmeler nedeniyle yukarฤฑ yรถnlรผ hareket ettiฤini sรถyledi. Jeopolitik riskler azaldฤฑฤฤฑnda, petrol arzฤฑ arttฤฑฤฤฑnda uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑnฤฑn da tekrar aลaฤฤฑ yรถnlรผ gitmesini beklediklerini vurgulayan Aฤbal, ลรถyle devam etti:
“ลu anda uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑndaki trendler, bu stresi yansฤฑtan konjonktรผrel ve geรงici hareketler gibi duruyor. Kur hareketlerinde de Tรผrkiye, diฤer geliลmekte olan รผlkelerle birlikte bu geliลmeden etkileniyor. Gelecek gรผnlerde kur hareketlerinin tekrar aลaฤฤฑ yรถnlรผ bir geliลme kaydedeceฤini de bekliyoruz. รnรผmรผzde bir seรงim sรผreci var. 24 Haziran seรงimleri รผlke iรงin son derece รถnemli. Seรงimlerde milletimizin teveccรผhรผ sayesinde yeni dรถnemde gรผรงlรผ bir siyasi iktidarฤฑn oluลacaฤฤฑnฤฑ รผmit ediyoruz, bekliyoruz, piyasalarฤฑn da beklentisi bu yรถnde. 24 Haziran’dan sonra ekonomi politikalarฤฑnda gerekli adฤฑmlarฤฑ da atacaฤฤฑz. Bu รงerรงevede kurlarฤฑn da bu geรงici ve normali yansฤฑtmayan seviyelerden aลaฤฤฑ doฤru geleceฤini gรถrรผyoruz.”
Petrol fiyatlarฤฑ ve uluslararasฤฑ dolar fiyatlarฤฑndaki hฤฑzlฤฑ deฤiลimler karลฤฑsฤฑnda, bu deฤiลimleri kompanse edecek bir sisteme ihtiyaรง duyulduฤunu anlatan Aฤbal, akaryakฤฑt fiyatlarฤฑnฤฑn bu iki deฤiลimden otomatik etkilendiฤine dikkati รงekti. Aฤbal, bu geliลmeleri geรงici gรถrdรผkleri iรงin oynaklฤฑklarฤฑ kompanse edecek eลel mobil รTV sistemini uygulamaya soktuklarฤฑnฤฑ belirterek, “รnรผmรผzdeki gรผnlerde kฤฑsa vadede fiyatlarฤฑn yukarฤฑ gitmesi nedeniyle geรงici olarak vergi indirimleri kendiliฤinden oluลacak. Her ลey normalleลtikten sonra sistem tekrar olaฤan seyrine gelecek. รTV tutarlarฤฑ bugรผnkรผ belirlenmiล seviyelere tekrar geri dรถnmรผล olacak.” dedi.
Aฤbal, bรถylece, vatandaลฤฑn, sanayicinin ve iลletmelerin akaryakฤฑt maliyetinin de yรถnetilmiล olacaฤฤฑnฤฑ bildirdi.
Eลel mobil sisteminin Bakanlar Kurulu kararฤฑyla kalฤฑcฤฑ olarak getirildiฤini ifade eden Aฤbal, “Petrol fiyatlarฤฑ ve kurlar aลaฤฤฑ inse bile vergi hiรงbir ลekilde bugรผnkรผ tutarฤฑ geรงemeyecek. Tรผketicinin lehine olan bir tavan sistemi geรงerli. Taban da bulunmayacak. Belirli bir koridor dahilinde sistem iลleyecek. Tรผketiciyi korumak aรงฤฑsฤฑndan bir tavan getirdik ki hiรงbir ลekilde bugรผnkรผ vergide bir artฤฑล olmasฤฑn. Sistem bugรผnkรผ seviyeye gรถre vergide artฤฑล meydana getirmeyecek, azalฤฑล olabilir ama artฤฑล olamaz.” ifadesini kullandฤฑ.
Aฤbal, bu dรผzenlemeyle Merkez Bankasฤฑnฤฑn yรผrรผttรผฤรผ para politikasฤฑna, maliye politikasฤฑ kanalฤฑyla gรผรงlรผ bir destek verilmiล olacaฤฤฑna dikkati รงekerek, “Akaryakฤฑt fiyatlarฤฑndaki deฤiลim enflasyonu doฤrudan etkiliyor. Akaryakฤฑt fiyatlarฤฑnda artฤฑลlarฤฑn olmamasฤฑ, Merkez Bankasฤฑnฤฑn enflasyonla ilgili รถngรถrรผlerini gรผรงlendirecek, enflasyon beklentilerini olumlu yรถnde etkileyecek.” dedi.
“รTV gelirlerinde kalฤฑcฤฑ azaltฤฑcฤฑ etkisi bulunmayacak”
Uygulamanฤฑn bรผtรงeye etkisine iliลkin de deฤerlendirmede bulunan Aฤbal, bu yฤฑl bรผtรงe gelir performansฤฑnฤฑn, รถngรถrรผlerin oldukรงa รผzerinde seyrettiฤini bildirdi. Aฤbal, bรผtรงeyi asla tahrip edici bir dรผzenleme yapmadฤฑklarฤฑnฤฑn altฤฑnฤฑ รงizerek, “Biz, hesabฤฑmฤฑzฤฑ kitabฤฑmฤฑzฤฑ yaparak bu iลi gerรงekleลtirdik. Gelir ve gider รผzerindeki etkisini dรผลรผndรผฤรผmรผzde, bu dรผzenlemenin bรผtรงe รผzerindeki net etkisi pozitif olacak. Bรผtรงemizin gelir tarafฤฑ รถngรถrรผlenin baya รผzerinde gerรงekleลecek. Bu dรผzenlemenin รTV gelirlerinde kalฤฑcฤฑ bir azaltฤฑcฤฑ etkisi bulunmayacak. Konjonktรผrel oynaklฤฑklar nedeniyle รงok kฤฑsa sรผrede bir miktar gelir kaybฤฑna uฤrasak da yakฤฑn vadede tekrar bu oynaklฤฑklar ortadan kalkacaฤฤฑ iรงin vergi eski seviyesine gelecek. Zaman zaman รTV’nin indirilmesi talep edilirdi, Maliye Bakanฤฑ olarak ‘kalฤฑcฤฑ ve doฤru รงรถzรผm olmadฤฑฤฤฑnฤฑ’ sรถyledim, yine aynฤฑ fikirdeyim. Eลel mobil sistemi farklฤฑ, her iki yรถnde de geliลmelere baฤlฤฑ olarak รงalฤฑลฤฑyor. Kalฤฑcฤฑ vergi indirimi, kalฤฑcฤฑ gelir kaybฤฑna neden olur. Ayrฤฑca, petrol ve kurdaki deฤiลimler karลฤฑsฤฑnda etkisiz hale de gelebilir. Eลel mobil sistemi ise belirli koridor dahilinde aลaฤฤฑ yukarฤฑ รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ iรงin gelirlerde รถnemli kayฤฑptan bahsedilemez.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Enflasyon arttฤฑkรงa bรผtรงenin gider tarafฤฑndaki personel maaลฤฑ ve kamu yatฤฑrฤฑmlarฤฑ gibi harcamalarฤฑn da nominal arttฤฑฤฤฑna dikkati รงeken Aฤbal, “Gelecek gรผnlerde ham petrol fiyatlarฤฑ artmฤฑล, kurda geliลme olmuล olsa bile akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ deฤiลmeyeceฤi iรงin buradan gelebilecek enflasyonu รถnlemiล olduk. รnlediฤimiz enflasyon kadar aslฤฑnda harcama artฤฑลฤฑndan da kurtulduk. Bu sistem, bรผtรงenin harcama tarafฤฑnda kalฤฑcฤฑ ลekilde oluลabilecek gider artฤฑลlarฤฑnฤฑn da gelecek sรผreรงte รถnรผne geรงmiล oldu. Dolayฤฑsฤฑyla bรผtรงe รผzerindeki bu dรผzenlemenin net etkisinin pozitif olduฤunu dรผลรผnรผyorum. Aslฤฑnda, bรผtรงe dengesinde ortaya รงฤฑkabilecek kalฤฑcฤฑ bozulmanฤฑn da รถnรผne geรงtik.” dedi.
“Fiyat artฤฑลฤฑ olduฤu anda devreye girecek”
Aฤbal, bugรผn itibarฤฑyla Enerji Piyasasฤฑ Dรผzenleme Kurumunca (EPDK) ilan edilen รงฤฑkฤฑล fiyatlarฤฑnฤฑ baz aldฤฑklarฤฑnฤฑ belirterek, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Bugรผnden itibaren vergisiz satฤฑล fiyatlarฤฑnda รถnรผmรผzdeki gรผnlerde yukarฤฑ yรถnlรผ hareket olursa o zaman bu sistem devreye girecek. EPDK’nin akaryakฤฑt fiyatlarฤฑnฤฑn belirlenmesinde bir sistemi var. Bu sistem uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑ ve kurdaki deฤiลime duyarlฤฑ. Bu sistemin formรผlleri belli. Her ลey sabitken 17 Mayฤฑs’tan yani bugรผnden itibaren bu formรผl รงalฤฑลacak. Bu formรผl iรงinde vergisiz satฤฑล fiyatฤฑ yukarฤฑya giderse, aynฤฑ oranda vergi aลaฤฤฑ gelecek. Vergisiz satฤฑล fiyatฤฑ aลaฤฤฑ gelirse vergi aynฤฑ oranda yukarฤฑya gidecek. Bugรผn bir baลlangฤฑรง gรผnรผ. EPDK’nin pompa satฤฑล fiyatlarฤฑnda belirlediฤi eลiklere gelindiฤinde, o anda bu sistem devreye girecek. Fiyat geliลmeleri ve vergi koridoru dahilinde bu sistem kendiliฤinden otomatik iลleyecek. รrneฤin, gelecek hafta bir fiyat ayarlamasฤฑ ihtiyacฤฑ olursa, รผreticiler formรผle baฤlฤฑ olarak fiyatta artฤฑล yapacak ama eล zamanlฤฑ olarak vergi aลaฤฤฑ geleceฤi iรงin pompa fiyatlarฤฑnda artฤฑล olmayacak.”
