Tรผrkiye ฤฐstatistik Kurumu (TรฤฐK) ile Gรผmrรผk ve Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑ tarafฤฑndan oluลturulan geรงici verilere gรถre, martta ihracat geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ ayฤฑna kฤฑyasla yรผzde 7,7 artarak 15 milyar 587 milyon dolar, ithalat yรผzde 12,7 yรผkselerek 21 milyar 442 milyon dolar oldu. Bรถylece dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑ martta yรผzde 28,8 artarak 5 milyar 855 milyon dolara yรผkseldi.
AA muhabirine konuya iliลkin deฤerlendirmelerde bulunan Halk Yatฤฑrฤฑm Araลtฤฑrma Direktรถrรผ Banu Kฤฑvci Tokalฤฑ, martta dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑn 5,9 milyar dolara gerilemesine karลฤฑn, 2017’nin aynฤฑ ayฤฑnda aรงฤฑฤฤฑn 4,5 milyar dolar dรผzeyinde gerรงekleลmesinden dolayฤฑ, yฤฑllฤฑk aรงฤฑktaki artฤฑลฤฑn momentum kaybederek de olsa devam ettiฤini sรถyledi.
Geรงen yฤฑlฤฑn ilk yarฤฑsฤฑ sonunda 59 milyar dolarฤฑn altฤฑna kadar inen 12 aylฤฑk dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnda temmuzda baลlayan yรผkseliล trendinin devam ettiฤine dikkati รงeken Tokalฤฑ, “Yฤฑllฤฑk aรงฤฑฤฤฑn, dรผลรผk bazฤฑn etkisiyle yฤฑlฤฑn ilk yarฤฑsฤฑnda geniลleme yรถnรผnde kalmasฤฑnฤฑ beklemekle birlikte, enerji maliyetindeki artฤฑลฤฑn devam etmesine karลฤฑn altฤฑn ithalatฤฑ ve iรง talepte geรงen yฤฑla gรถre beklenen daha ฤฑlฤฑmlฤฑ seyir doฤrultusunda, ikinci yarฤฑda yavaลlama beklentimizi koruyoruz.” diye konuลtu.
Tokalฤฑ, altฤฑn ithalatฤฑnฤฑn ลubatta 1 milyar dolar seviyesine gerilemesinin ardฤฑndan martta yeniden yรผkseliลe geรงtiฤine iลaret ederek, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Ancak iyi haber olarak 12 aylฤฑk verinin artฤฑล hฤฑzฤฑnda yavaลlama devam ediyor. Enerji ithalatฤฑnฤฑn ise, Aralฤฑk 2017- Ocak 2018 dรถnemlerindeki 3,6-3,9 milyar dolar bandฤฑndan ลubat-mart dรถneminde 3,35 milyar dolar seviyesine gerilediฤini, yฤฑllฤฑk miktardaki artฤฑลฤฑn da son รผรง aydฤฑr hฤฑz kestiฤini izliyoruz. Sรถz konusu iki kritik gรถstergedeki ฤฑlฤฑmlฤฑ seyrin korunmasฤฑ durumunda, dฤฑล aรงฤฑkta gรถzlenen artฤฑลฤฑn daha makul boyutta devam edebileceฤini sรถyleyebiliriz. Diฤer taraftan, altฤฑn ve enerji hariรง dฤฑล aรงฤฑktaki artฤฑล eฤiliminin korunmasฤฑna karลฤฑn, artฤฑล hฤฑzฤฑnฤฑn daha makul seviyelere geldiฤini gรถzlemliyoruz. Geรงen yฤฑlฤฑn ortasฤฑnda sรถz konusu kritik gรถsterge 26,5 milyar dolar dรผzeyine kadar gerilemiลti.”
ฤฐthalatta yaลanan artฤฑลa karลฤฑn ihracatฤฑn iyi performansฤฑnฤฑ sรผrdรผrmesiyle, ihracatฤฑn ithalatฤฑ karลฤฑlama oranฤฑnฤฑn yรผzde 72,7’ye yรผkseldiฤini vurgulayan Tokalฤฑ, sรถz konusu gรถstergenin 12 aylฤฑk verilerde ise kฤฑsmen yatay kaldฤฑฤฤฑnฤฑ dile getirdi.
Tokalฤฑ, altฤฑn ve enerji hariรง ihracatฤฑn ithalata oranฤฑna bakฤฑldฤฑฤฤฑnda ise 2016’da yรผzde 79,4 olan oranฤฑn 2017’de yรผzde 81,1’e รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ, bu yฤฑlฤฑn รผรง aylฤฑk dรถneminde de yรผzde 85,1’e ulaลarak yรผkseliลini sรผrdรผrdรผฤรผnรผ belirtti.
“DIล TฤฐCARET ENERJฤฐ VE ALTIN GRUBUNDAN OLUMSUZ ETKฤฐLENDฤฐ”
AA Finans Analisti ve ekonomist Haluk Bรผrรผmcekรงi de aรงฤฑklanan verilerle son 12 aylฤฑk dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑn 84,9 milyar dolarla Kasฤฑm 2014’ten bu yana en yรผksek seviyeyi gรถrdรผฤรผne iลaret ederek, “Orta Vadeli Program’da dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑn bu yฤฑlฤฑ 68,0 milyar dolar dรผzeyinde kapatacaฤฤฑ รถngรถrรผlรผyor, ancak bu tahmin bu yฤฑl ekim ayฤฑnda bรผyรผk revizyona uฤrayacak gibi duruyor.” diye konuลtu.
Dฤฑล ticaret dengesinin enerji ve altฤฑn grubundan olumsuz etkilendiฤini belirten Bรผrรผmcekรงi, ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Altฤฑn ihracatฤฑnฤฑn mart ayฤฑnda 310 milyon dolarla geรงen yฤฑla gรถre dรผลรผk gerรงekleลmesi ve altฤฑn ithalatฤฑnฤฑn da 1 milyar 486 milyon dolar olmasฤฑyla yine net ithalatรงฤฑ olduk. 2017’yi altฤฑn dฤฑล ticareti dengesi 10,0 milyar dolar aรงฤฑk vererek kapatmฤฑลtฤฑ. Bu yฤฑl ilk รงeyrekte toplam aรงฤฑk 4,4 milyar dolar oldu. Enerji ithalatฤฑ ise artฤฑล eฤilimi korurken, bu ay รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ ayฤฑna gรถre enerji ithalatฤฑndaki artฤฑล 0,4 milyar dolar oldu. Bรถylece son oniki aylฤฑk enerji ithalatฤฑ da 38,5 milyar dolara yรผkseldi. Enerji ve altฤฑn dฤฑลฤฑ yฤฑllฤฑk aรงฤฑk da 36,6 milyar dolara ulaลarak Temmuz 2015’den bu yana en yรผksek seviyeyi gรถrdรผ.”
Bรผrรผmcekรงi, dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑn artฤฑล trendinin, bozulmanฤฑn manลet verilere gรถre daha ฤฑlฤฑmlฤฑ boyutta olduฤunu yansฤฑttฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, ithalat alt gruplarฤฑndan gelen sinyallerin ise yatฤฑrฤฑmlar, รผretim ve iรง talep aรงฤฑsฤฑndan ฤฑlฤฑmlฤฑ bir tablo รงizdiฤini sรถyledi.
Altฤฑn dฤฑลฤฑ ihracat artฤฑลฤฑnฤฑn devam ettiฤini, enerji ithalatฤฑnฤฑn yรผkseliลini koruyacaฤฤฑnฤฑ, altฤฑn ticaretinde ise baz etkisinin lehte olduฤunu vurgulayan Bรผrรผmcekรงi, “Dฤฑล ticaret verisinden sonra, martta cari denge 4 milyar dolar aรงฤฑk verebilir diye dรผลรผnmekteyiz. Geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ ayฤฑnda cari denge 3,1 milyar dolar aรงฤฑk vermiลti. Bu ลekilde gelirse, son 12 aylฤฑk cari aรงฤฑk 54,3 milyar dolar seviyesine รงฤฑkacak.” dedi.
