1- TBMM’nin onayฤฑ
Erken seรงime gidebilmek iรงin anayasa deฤiลikliฤi gerekmiyor, ama kararฤฑn Tรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisi (TBMM) tarafindan onaylanmasฤฑ ลart. TBMM’de toplam 539 milletvekili var. Erken seรงime gidilmesinin kabulรผ iรงin tezkereye 276 milletvekilinin onay vermesi gerekiyor.
Adalet ve Kalkฤฑnma Partisi (AKP), Meclis baลkanฤฑ dฤฑลฤฑnda 317 milletvekiline sahip. AKP ile MHP’nin toplam sandalye sayฤฑsฤฑ ise 352. Dolayฤฑsฤฑyla iki partinin ‘evet’ demesi erken seรงim รถnรผnde engel bฤฑrakmฤฑyor.
HDP ile CHP de erken seรงime hazฤฑr olduklarฤฑnฤฑ sรถyledi. Oylamada ‘Hayฤฑr’ deseler dahi, MHP ile AKP’nin oylarฤฑ seรงime gidilmesi iรงin yeterli olacak.
2- YSK takvimi aรงฤฑklayacak
Erken seรงim kararฤฑ alฤฑnmasฤฑndan sonra propaganda ve seรงim kurallarฤฑnฤฑ belirleyecek ve kampanyalar baลlayacak.
YSK ilan edilen seรงim tarihine gรถre seรงime gidecek partilerin belirlenmesi, adaylarฤฑn ilanฤฑ, seรงmen kรผtรผklerinin yenilenmesi, il ve ilรงe seรงim kurullarฤฑnฤฑn belirlenmesi, oy pusulalarฤฑnฤฑn bastฤฑrฤฑlmasฤฑ hazฤฑrlฤฑฤฤฑna baลlฤฑyor.
YSK, 1 Ocak itibariyle seรงime girebilecek dokuz partiyi aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ.
YSK’nฤฑn 298 sayฤฑlฤฑ ‘Seรงimlerin Temel Hรผkรผmleri ve Seรงmen Kรผtรผkleri Hakkฤฑnda Kanun’ ile 2820 sayฤฑlฤฑ ‘Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili maddelerine gรถre, 1 Ocak’tan en az 6 ay รถncesi itibariyla illerin en az yarฤฑsฤฑnda teลkilat kurtuklarฤฑ ve bรผyรผk kongrelerini yaptฤฑklarฤฑ saptanan partilerin seรงime girebileceฤini duyurdu. Bu partilerin de AKP, Baฤฤฑmsฤฑz Tรผrkiye Partisi, BBP, CHP, DP, HDP, MHP, Saadet Partisi ve Vatan Partisi olduฤu belirtildi.
25 Ekim 2017’de kurulan ฤฐYฤฐ Parti’nin altฤฑ ayฤฑ 1 Eylรผl’de doluyor, parti รถrgรผtlenmesini tamamlayamazsa ฤฐYฤฐ Parti’nin TBMM’de grup kurmasฤฑ gerekiyor.
3- Yeni seรงim sistemi nasฤฑl iลleyecek?
Tรผrkiye, 2017 referandumuyla kabul edilen anayasa deฤiลiklikleriyle ilk defa Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ ve milletvekili seรงimlerini bir arada yapacak.
TBMM’de grubu bulunan siyasi partiler Cumhurbaลkanฤฑ iรงin aday gรถsterecek. TBMM dฤฑลฤฑndan aday gรถsterilenler iรงin ise 100 bin imza gerekiyor.
Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ seรงimlerinin ilk turunda adaylarฤฑn hiรงbiri yรผzde 50’ye ulaลamazsa en รงok oyu alan iki aday ikinci tura kalacak. ฤฐkinci turda da en yรผksek oyu alan isim 5 yฤฑllฤฑk Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ koltuฤuna geรงecek.
Cumhurbaลkanฤฑ en fazla iki defa seรงilebilecek. Yeni anayasaya gรถre, meclisteki milletvekili sayฤฑsฤฑ da 550’den 600’e รงฤฑkarฤฑldฤฑ. Yeni dรผzenlemede Ankara’da seรงilecek milletvekili sayฤฑsฤฑ 32’den 36’ya, ฤฐstanbul’da seรงilecek milletvekili sayฤฑsฤฑ da 88’den 97’ye yรผkseldi.
Antalya’nฤฑn รงฤฑkaracaฤฤฑ milletvekili sayฤฑsฤฑ 2, Adana’nฤฑn 1, Bursa’nฤฑn 1, Aydฤฑn’ฤฑn 1, Denizli’nin 1, Diyarbakฤฑr’ฤฑn da 1 arttฤฑ.
4- Partiler erken seรงime ne diyor?
MHP Genel Baลkanฤฑ Devlet Bahรงeli’nin Salฤฑ gรผnkรผ erken seรงim รงaฤrฤฑsฤฑna siyasi partiler de karลฤฑlฤฑk verdi. AKP’de karar iรงin Erdoฤan iลaret edilirken, genel hava “Ok yaydan รงฤฑktฤฑ, seรงim kaรงฤฑnฤฑlmaz”a dรถnรผลtรผ.
CHP’den ilk yanฤฑt ‘hodri meydan’ oldu. Genel Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Bรผlent Tezcan, “Hodri meydan, erken seรงime hazฤฑrฤฑz. Tรผrkiye’yi bu sฤฑkฤฑลmฤฑลlฤฑktan รงฤฑkarmanฤฑn yolu seรงimdir” dedi.
HDP Eล Genel Baลkanฤฑ Pervin Buldan da, “Bir karar aldฤฑysanฤฑz, Halklarฤฑn Demokratik Partisi olarak size hodri meydan diyoruz. Biz seรงime de varฤฑz” dedi.
ฤฐYฤฐ Parti lideri Meral Akลener de partisinin yasal olarak seรงime girip giremeyeceฤi tartฤฑลmalarฤฑna iliลkin “Zamanฤฑnda ya da erken, bizim iรงin fark etmez. Bizim iรงin telaลlanacak bir durum yok” diye konuลtu.
Saadet Partisi Genel Baลkanฤฑ Temel Karamollaoฤlu da “Tรผrkiye’nin hakikaten bugรผnkรผ ลartlarda daha ileriye gitmesi mรผmkรผn deฤildir” diyerek Bahรงeli’nin รงaฤrฤฑsฤฑna destek verdi.
5- ฤฐttifak planlarฤฑ
Erken seรงimler, 2017 referandumuyla kabul edilen yeni anayasanฤฑn da resmi olarak yรผrรผrlรผฤe girmiล olmasฤฑ anlamฤฑna gelecek.
Cumhurbaลkanฤฑ yรผrรผtmenin baลฤฑ olurken, baลbakanlฤฑk makamฤฑ da kalkacak. Partisiyle iliลiฤi kesilmeyecek cumhurbaลkanฤฑnฤฑn kararname รงฤฑkarma yetkisi olacak.
Cumhurbaลkanฤฑnฤฑn yetkilerinin geniลlemesiyle siyasi partiler de hesaplarฤฑnฤฑ ‘baลkanlฤฑk’ ve milletvekili seรงime gรถre yapฤฑyor.
MHP ile AKP’nin seรงime ‘Cumhur ittifakฤฑ’yla girmesi bekleniyor. MHP Genel Baลkanฤฑ Devlet Bahรงeli, 8 Ocak’ta partisinin Cumhurbaลkanฤฑ adayฤฑ gรถstermeyeceฤini ve Erdoฤan’ฤฑ destekleyeceklerini sรถyledi ve bunun adฤฑnฤฑn da ‘Cumhur ฤฐttifakฤฑ’ olabileceฤini ifade etti.
AKP’nin de kabul etmesiyle siyasi partilerin isimlerinin oy pusulasฤฑnda yer alacaฤฤฑ resmi ittifak dรผzenlemesi TBMM’de de kabul edildi.
Referandumda ‘Hayฤฑr’ diyen siyasi partilerin cumhurbaลkanฤฑ seรงiminin ilk turunda kendi adaylarฤฑnฤฑ รงฤฑkarmasฤฑ, ikinci turunda da en fazla oy alan partinin adayฤฑnฤฑ desteklemeleri beklentisi var.
ฤฐYฤฐ Parti lideri Meral Akลener 2017 Aralฤฑk ayฤฑnda Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ’na aday olacaฤฤฑnฤฑ duyurmuลtu.
CHP Genel Baลkanฤฑ Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu ise, Mart ayฤฑndaki aรงฤฑklamasฤฑnda Cumhurbaลkanฤฑ adaylarฤฑ iรงin “Yฤฑpranmamฤฑล kiลiler arasฤฑndan seรงilmesi lazฤฑm. Kafamฤฑzda birden fazla isim var” dedi.
Tutuklu bulunan eski HDP Eล Genel Baลkanฤฑ Selahattin Demirtaล, Bahรงeli’nin erken seรงim รงaฤrฤฑsฤฑ sonrasฤฑ partisinin “seรงime hazฤฑr” olduฤunu sรถyledi. Demirtaล’ฤฑn avukatlarฤฑ aracฤฑlฤฑฤฤฑyla yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, “Siyasi yasaklฤฑ olsam da olmasam da aday olsam da olmasam da HDP ve ลahsฤฑm, cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ seรงiminde รงok iddialฤฑyฤฑz ve sonucu kesinlikle bizim tutumumuz belirleyecek” dedi.
Saadet Partisi Genel Baลkanฤฑ Karamollaoฤlu da Nisan’da BBC Tรผrkรงe’ye verdiฤi mรผlakatta, cumhurbaลkanฤฑ adaylarฤฑnฤฑ seรงim tarihi belli olduฤu zaman aรงฤฑklayacaklarฤฑnฤฑ sรถylemiล, ittifak arayฤฑลฤฑ iรงin ลartlarฤฑ konusunda da “Cumhurbaลkanฤฑ kesinlikle kanunlarฤฑn รผstรผnde olmamalฤฑ โฆ Adalet baฤฤฑmsฤฑz olmalฤฑ” demiลti.
