Eski Hazine Mรผsteลarฤฑ, ekonomist Mahfi Eฤilmez kiลisel sitesinde Tรผrk Lirasฤฑ’nฤฑn hฤฑzla deฤer kaybetmesini yazdฤฑ. ฤฐลte Eฤilmez’in o yazฤฑsฤฑ:
“
Tรผrk Lirasฤฑ’nฤฑn deฤer kaybฤฑnฤฑn siyasal istikrarsฤฑzlฤฑktan, jeopolitik nedenlere, ekonomi politikasฤฑnฤฑ oluลturan alt politika รงeliลkilerinden dฤฑล dรผnyada oluลan geliลmelere kadar birรงok nedeni var. Zaman iรงinde bu nedenlerden bazฤฑsฤฑ รถne รงฤฑkฤฑyor bazฤฑsฤฑ geride kalฤฑyor. Bugรผnlerde yaลanan hฤฑzlฤฑ deฤer kaybฤฑnฤฑn temel nedeni dฤฑล politika tutarsฤฑzlฤฑฤฤฑ.
Tรผrkiye, son dรถnemde Suriyeโde izlediฤi dฤฑล politika yaklaลฤฑmฤฑnda รถnceki durumuyla ciddi รงeliลkiler iรงine dรผลmรผล bulunuyor ve o nedenle bocalayฤฑp duruyor. Suriye meselesinde iki cephe oluลmuล durumda. Bir tarafta ABD, ฤฐngiltere, Fransa, ฤฐsrail ve Suudi Arabistan ve onlara destek veren Avrupa Birliฤi var. Diฤer tarafta Rusya, ฤฐran ve Suriye var. รin, bu konuda taraf deฤil. Tรผrkiye, NATO รผyesi olmasฤฑna karลฤฑlฤฑk Rusya ve ฤฐran ile bir arada gรถrรผnรผyor, รผรงlรผ toplantฤฑlar dรผzenliyor. Buna karลฤฑlฤฑk tฤฑpkฤฑ ABD gibi Esadโฤฑn karลฤฑsฤฑnda yer alฤฑyor. Oysa Rusya ve ฤฐran Esadโฤฑ destekliyor. Rus Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Tรผrkiyeโnin Afrinโi Esad gรผรงlerine devretmesi gerektiฤini sรถylรผyor. Tรผrkiye, tam anlamฤฑyla iki arada bir derede bulunuyor.
Bรถyle olunca Rusya ve ฤฐran ile birlikte parasฤฑ en รงok deฤer kaybeden รผlkeler arasฤฑnda yer alฤฑyor.
“Eฤer bรถyleyse o zaman politikalar arasฤฑnda bir tutarsฤฑzlฤฑk, hatta bir รงeliลki var demektir”
Tรผrkiyeโnin uyguladฤฑฤฤฑ ekonomi politikasฤฑ zaten รงeliลkiler, tutarsฤฑzlฤฑklar iรงinde gรถrรผnรผyor. Mevcut sรถyleme gรถre Tรผrkiye โsฤฑkฤฑ para politikasฤฑ ve geniลletici maliye politikasฤฑโ izliyor. Sฤฑkฤฑ para politikasฤฑ sรถylemini nereden anlฤฑyoruz? Bir kere Merkez Bankasฤฑ ve hรผkรผmetin ortak enflasyon hedefi yรผzde 5. Sonra Merkez Bankasฤฑ bu hedefe varmak iรงin enflasyon hedeflemesi uyguluyor. Bunlar bize sฤฑkฤฑ para politikasฤฑ sรถyleminin geรงerliliฤini gรถsteriyor. Geniลletici maliye politikasฤฑ sรถylemini nereden anlฤฑyoruz? Bรถyle bir sรถylem yok aslฤฑnda ama alฤฑnan รถnlemler bize yรผksek oranlฤฑ bir bรผyรผmenin saฤlanabilmesi iรงin vergilerin hafifletildiฤi, harcamalarฤฑn artฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑ, istihdamฤฑn teลvik edildiฤi yani kฤฑsacasฤฑ maliye politikasฤฑnฤฑn gevลetildiฤi bir gรถrรผnรผm sunuyor. Bu durumda sรถylemler bize sฤฑkฤฑ para politikasฤฑna karลฤฑlฤฑk geniลletici maliye politikasฤฑ uygulandฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor. Eฤer bรถyleyse o zaman politikalar arasฤฑnda bir tutarsฤฑzlฤฑk, hatta bir รงeliลki var demektir. รรผnkรผ ekonomi politikasฤฑnฤฑn bu iki farklฤฑ alt politikasฤฑ birbiriyle farklฤฑ yollarda ilerliyor, para politikasฤฑ enflasyonu รถnlemek iรงin sฤฑkฤฑ tutulurken, maliye politikasฤฑ enflasyonu bir kenara bฤฑrakmฤฑล bรผyรผme oranฤฑnฤฑ yรผkseltmeye รงalฤฑลฤฑyor.
Bu sรถylemlere karลฤฑlฤฑk gerรงek durum daha farklฤฑ bir gรถrรผnรผm sergiliyor. Merkez Bankasฤฑโnฤฑn aksine sรถylemlerine karลฤฑlฤฑk para politikasฤฑ sฤฑkฤฑ deฤil. Bunu nereden anlฤฑyoruz? ฤฐlk olarak yรผzde 5โlik hedefe karลฤฑlฤฑk yฤฑllardฤฑr hedefin รงok รผzerinde yรผksek enflasyon oranlarฤฑ gerรงekleลmesi sรถz konusu oluyor. รte yandan piyasada gรถsterge faizin yรผzde 15โe gelip dayandฤฑฤฤฑ yerde Merkez Bankasฤฑ geรง likidite penceresi imkรขnฤฑnฤฑn arkasฤฑna saklanarak zor bela yรผzde 12,75 oranฤฑnda faiz uygulayabiliyor. Bir de bunlarฤฑn yanฤฑnda hรผkรผmetin faiz artฤฑrฤฑmฤฑ yapฤฑlmasฤฑnฤฑ รถnleyen yaklaลฤฑmlarฤฑ, hatta talimatlarฤฑ var. Bunlarฤฑn sonucunda Merkez Bankasฤฑ aslฤฑnda sรถylemlerinin tersine ister istemez geniลletici maliye politikasฤฑyla uyumlu (ฤฐngilizcesi accomodative) bir para politikasฤฑ uyguluyor.
Bu รงeliลkiler iรงinde bocalayan ekonomi politikasฤฑna bir de dฤฑล politika รงeliลkisi eklenince Tรผrk Lirasฤฑ’nฤฑn deฤer kaybetmemesi mucize olurdu. Bรถyle bir durumda faiz artฤฑrmanฤฑn ya da baลka bir politika รถnlemi almanฤฑn da yararฤฑ olmaz. Esasen รถnlemi piyasa alฤฑyor: Gรถsterge faiz yรผzde 14,55โe tฤฑrmanmฤฑล bulunuyor.
“
