1. รiftlik Bank nedir?
รiftlik Bank adlฤฑ oyun, Mehmet Aydฤฑn tarafฤฑndan Aฤustos 2016’da kuruldu.
Sosyal medya oyunu olan FarmVille’den esinlenen รiftlik Bank’ta, oyuncular farklฤฑ altฤฑn deฤerlerine sahip รงeลitli รงiftlik hayvanlarฤฑ satฤฑn alabiliyordu.
รmรผrleri 365 gรผn olan hayvanlar iรงin yem ve depo masrafฤฑ da yapmanฤฑz gerekiyordu.
Bu masraflarฤฑ karลฤฑlamak iรงin ve yetiลtirdiฤiniz hayvanlar karลฤฑlฤฑฤฤฑnda para kazanmak iรงin oyunun Papara adฤฑ verilen dijital para sistemini kullanฤฑyordunuz.
Oyunda satฤฑn alฤฑnan hayvanlarฤฑn ve yapฤฑlan รผretimin ise Tรผrkiye’nin farklฤฑ yerlerinde aรงฤฑlan รงiftlikler, et ve sรผt รผretimi yapan tesislerde hayata geรงirileceฤi vaat ediliyordu.
Aynฤฑ zamanda bu tesislerden elde edildiฤi iddia edilen รผrรผnler aรงฤฑlan bayilerde satฤฑลa รงฤฑkarฤฑldฤฑ.
Satฤฑn alฤฑnan hayvanlardan bir yฤฑl iรงinde edilecek kar ise en az yรผzde 100 olarak aรงฤฑklanmฤฑลtฤฑ.
2. รiftlik Bank’a ne kadar para yatฤฑrฤฑldฤฑ?
Sabah gazetesinden Dilek Gรผngรถr’รผn haberinde, Sermaye Piyasasฤฑ Kurulu’nun (SPK) raporuna gรถre รiftlik Bank’ฤฑn 2016-2017 arasฤฑnda 77 bin 843 kiลiden 511,7 milyon TL topladฤฑฤฤฑ aktarฤฑldฤฑ.
62 bin 877 kiลiye 398,3 milyon TL รถdeme yapฤฑlฤฑrken kalan 113,4 milyon TL’nin Kuzey Kฤฑbrฤฑs Tรผrk Cumhuriyeti’nde (KKTC) kurulan Fame Game ลirketine aktarฤฑldฤฑฤฤฑ ifade edldi.
Oradan da รiftlik Bank’ฤฑn CEO’su ve kurucusu Mehmet Aydฤฑn’ฤฑn ve karฤฑsฤฑnฤฑn ลahsi hesaplarฤฑna paranฤฑn gรถnderildiฤi kaleme alฤฑndฤฑ.
Papara dฤฑลฤฑnda G-pay ve Epin gibi รถdeme sistemlerinden de Kฤฑbrฤฑs’a yaklaลฤฑk 120 milyon TL gรถnderildiฤi tespit edildi.
Mehmet Aydฤฑn, vergiden kaรงฤฑnmak amacฤฑyla ลirketin merkezinin Kuzey Kฤฑbrฤฑs’ta kurulduฤunu aktarmฤฑลtฤฑ.
SPK’nฤฑn raporunda aynฤฑ zamanda Mehmet Aydฤฑn’ฤฑn ลirketlerinin zararda olduฤu ortaya รงฤฑktฤฑ.
3. Sistem ne zaman รงรถktรผ?
Kamuoyunda รiftlik Bank ile ilgili ortaya รงฤฑkan soru iลaretleri ve oyuna para aktaran kullanฤฑcฤฑlarฤฑn ลikayetleri son aylarda ลiddetlendi.
Sermaye Piyasasฤฑ Kurulu (SPK) geรงen yฤฑlฤฑn sonlarฤฑnda suรง duyurusunda bulunmuลtu.
รiftlik Bank da iddialarฤฑn รผzerine bu yฤฑlฤฑn baลฤฑnda saadet zinciri olmadฤฑklarฤฑnฤฑ kanฤฑtlamak iรงin รผye alฤฑmฤฑna son verdiklerini duyurdu.
Ardฤฑndan ลirket, bankalarฤฑn iddialar รผzerine kendileriyle รงalฤฑลmadฤฑฤฤฑnฤฑ ve รถdeme yapamadฤฑklarฤฑnฤฑ duyurdu.
Bunun รผzerine en son olarak ฤฐnegรถl Cumhuriyet Baลsavcฤฑlฤฑฤฤฑ, 20 kiลinin baลvurusu รผzerine รiftlik Bank ile ilgili olarak “nitelikli dolandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑk, suรง รถrgรผtรผ kurma, yรถnetme ve รผye olma” suรงlarฤฑndan soruลturma baลlatฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
4. Saadet zinciri nedir?
Tรผrkiye’de saadet zinciri olarak bilinen sisteme genel olarak piramit satฤฑล sistemi deniyor.
Ponzi ลemasฤฑ ya da Ponzi Oyunu olarak da literatรผre geรงen ilk piramit satฤฑล sistemi, 1919 yฤฑlฤฑnda Charles Ponzi’nin geliลtirdiฤi uluslararasฤฑ kupon รถdemeleri sistemi ile ortaya รงฤฑktฤฑ.
Uluslararasฤฑ geri รถdeme kuponlarฤฑnฤฑn รผlkeler arasฤฑ fiyat farklฤฑlฤฑฤฤฑndan kรขr etmek amacฤฑyla kurulan sisteme gรถre ne kadar kiลi girerse elde edilecek kar artฤฑyordu.
Ancak piramit olarak bรผyรผyen sistem ile ilgili endiลelerin artmasฤฑ ve nakit akฤฑลฤฑnฤฑn kesilmesiyle sistem en sonunda รงรถktรผ.
5. Tรผrkiye’de daha รถnce de bรถyle dolandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑklar yaลandฤฑ mฤฑ?
Tรผrkiye’de daha รถnce Titan saadet zinciri bรผyรผk ses getirmiลti.
Hakan Kenan ลeranoฤlu tarafฤฑndan kurulan Titan zincirine 1990’larda 30 binden fazla kiลi รผye oldu.
O zamanlar Almanya’nฤฑn para birimi olan Alman Markฤฑ ile รถdeme yaparak sisteme girenlerin kazanรงlarฤฑnฤฑn katlanarak artacaฤฤฑ vaat ediliyordu.
Sistem, kurucularฤฑn 1998 yฤฑlฤฑnda tutuklanmasฤฑ ile sona erdi.
2006 yฤฑlฤฑnda hayatฤฑnฤฑ kaybeden Selรงuk Parsadan ise Tรผrkiye tarihinin en bรผyรผk dolandฤฑrฤฑcฤฑsฤฑ olarak biliniyor.
Parsadan, eski siyasetรงiler Sรผleyman Demirel ve Tansu รiller dahil olmak รผzere รงok sayฤฑda kiลiyi sahte kimliklerle dolandฤฑrmฤฑลtฤฑ.
Son yฤฑllarda en fazla konuลulan dolandฤฑrฤฑcฤฑlardan biri ise Fadฤฑl Akgรผndรผz.
Otomotiv ve inลaat sektรถrlerinde iล yapan Akgรผndรผz, yurt dฤฑลฤฑnda yaลayan Tรผrkiye kรถkenli vatandaลlardan kรขr payฤฑ ortaklฤฑฤฤฑyla para topladฤฑ, ancak bu paranฤฑn vaat ettiฤi yatฤฑrฤฑmlara dรถnรผลmediฤi gรถrรผldรผ.
Yurt dฤฑลฤฑna kaรงan, ardฤฑndan milletvekilliฤi yapan Akgรผndรผz tekrar inลaat projeleriyle halkฤฑ dolandฤฑrdฤฑฤฤฑ gerekรงesiyle Jet Fadฤฑl olarak bilinen Akgรผndรผz, “nitelikli dolandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑk” suรงlamasฤฑyla 22 Aralฤฑk 2015’te tutuklandฤฑ. Geรงen yฤฑl serbest kaldฤฑ.
Bir baลka dolandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑk hikayesi ise YฤฐMPAล ile yaลandฤฑ.
Yozgat’ta, Dursun Uyar’ฤฑn รถncรผlรผฤรผnde bir grup iลadamฤฑ tarafฤฑndan kurulan Yozgat ฤฐhtiyaรง Maddeleri Anonim ลirketi (YฤฐMPAล) de yurt dฤฑลฤฑnda yaลayan binlerce kiลiden milyonlarca lira topladฤฑ.
YฤฐMPAล kurucularฤฑ bu parayฤฑ zimmetlerine geรงirmekle suรงlandฤฑ.
6. Tรผrkiye’de baลka saadet zinciri var mฤฑ?
Gรผmrรผk ve Ticaret Bakanฤฑ Bรผlent Tรผfenkci’ye gรถre Tรผrkiye’de รiftlik Bank gibi 11 tane daha ‘saadet zinciri’ var:
“Bu anlamda sadece รiftlik Bank deฤil, 11 tane daha birbirine benzer, adeta bir saadet zinciri kuran ve temel mantฤฑฤฤฑ da bir mรผลterinin bir baลka mรผลteriyi getirerek birbirini finanse ettiฤi bir sistem oluลturuyorlar. Bu sistemin yanlฤฑลlarฤฑnฤฑ, tรผketiciyi ve vatandaลฤฑ maฤdur eden yรถnรผnรผ ve cezai yรถnรผnรผ de dรผzenlemek lazฤฑm.”
