Tรผrkiye’de 2017’de bir รถnceki yฤฑla gรถre yรผzde 5,06 artฤฑลla 1 milyon 409 bin 314 konut satฤฑldฤฑ.
Gayrimenkul ve Gayrimenkul Yatฤฑrฤฑm Ortaklฤฑฤฤฑ Derneฤi (GYODER), Tรผrkiye gayrimenkul sektรถrรผnรผn alt segmentlerini รผรงer aylฤฑk dรถnemler halinde irdelediฤi ve Tรผrk Ekonomi Bankasฤฑ (TEB) katkฤฑlarฤฑyla hazฤฑrladฤฑฤฤฑ GYODER Gรถsterge’nin 2017-4. รeyrek Raporu’nu yayฤฑmladฤฑ.
Rapora gรถre, geรงen yฤฑl รผรงรผncรผ รงeyreฤe kฤฑyasla dรถrdรผncรผ รงeyrekte ilk el satฤฑlan konutlarda yรผzde 1,4 artฤฑล gรถrรผldรผ. Aynฤฑ dรถnemde ikinci el konut satฤฑลlarฤฑnda yaklaลฤฑk yรผzde 1,6 daralma yaลanฤฑrken, ipotekli satฤฑลlar yรผzde 6,7 azaldฤฑ.
2017’nin tamamฤฑnda ise 2016’ya gรถre, ilk el satฤฑlan konutlarda yรผzde 4,4, ikinci el satฤฑlan konutlarda yรผzde 5,6 artฤฑล yaลandฤฑ.
Toplam konut satฤฑลlarฤฑ da 2017’de bir รถnceki yฤฑla gรถre yรผzde 5,06 artฤฑลla 1 milyon 409 bin 314 seviyesinde gerรงekleลti. Yabancฤฑlara yapฤฑlan konut satฤฑลlarฤฑ yรผzde 22,2 bรผyรผmeyle 22 bin 234’e ulaลtฤฑ.
Konut fiyat endeksi yavaลladฤฑ
Rapora gรถre, geรงen yฤฑlฤฑn dรถrdรผncรผ รงeyreฤinde 2016’nฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre yรผz รถlรงรผmรผ bazฤฑnda yapฤฑ ruhsatฤฑ adedi yรผzde 32, yapฤฑ kullanma izin belgesi adedi yรผzde 3,3 geriledi. Daire sayฤฑlarฤฑna gรถre yapฤฑ ruhsatฤฑ miktarฤฑ aynฤฑ dรถnemde yรผzde 40,1 dรผลerken, yapฤฑ izin belgesi miktarฤฑ yรผzde 2,1 arttฤฑ. Yeni konut รผretimi ve tamamlanan konutlarฤฑn arzฤฑ ise devam ediyor.
2017 yฤฑlฤฑ ikinci รงeyreฤi ile birlikte konut fiyat endeksindeki artฤฑลฤฑn fark edilir ลekilde yavaลlama trendine geรงti ve รผรงรผncรผ รงeyrekte de bu durum artarak devam etti. Nisan ayฤฑnda yรผzde 13,13 olan konut fiyat endeksi yฤฑllฤฑk artฤฑลฤฑ ekim ayฤฑnda yรผzde 11,7’ye kadar geriledi.
Markalฤฑ konut projelerinden konut satฤฑn alan tรผketiciler, geรงen yฤฑl dรถrdรผncรผ รงeyrekte peลinat, senet ve banka kredisi kullanฤฑmฤฑ seรงeneklerinden en fazla senet kullanฤฑmฤฑnฤฑ tercih etti. Son รงeyrek dรถnemde stok erime hฤฑzฤฑ yรผzde 3,5 gerรงekleลirken, markalฤฑ konut projelerinde gerรงekleลtirilen satฤฑลlarฤฑn yรผzde 3,7’si yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlara yapฤฑldฤฑ.
Geรงen yฤฑl yabancฤฑlarฤฑn gayrimenkul yatฤฑrฤฑmlarฤฑnda en รงok tercih ettiฤi il ฤฐstanbul oldu. 2017’de 2016 yฤฑlฤฑna gรถre Almanya vatandaลlarฤฑ tarafฤฑndan yapฤฑlan gayrimenkul yatฤฑrฤฑmlarฤฑnda yรผzde 100, kiลi adedi olarak ise yรผzde 26 artฤฑล yaลandฤฑ.
Toplam konut kredisi hacmi 186 milyar TL’yi aลtฤฑ
Kullanฤฑlan yeni konut kredisi miktarฤฑ, 2017’nin รผรงรผncรผ รงeyreฤinde bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre yรผzde 24 artarak 16,3 milyar TL’ye ulaลtฤฑ.
Bununla birlikte 2017 yฤฑlฤฑ ilk รงeyreฤinde 18,8 milyar TL, ikinci รงeyrekte 17,8 milyar TL olan kullanฤฑlan yeni konut kredisi miktarฤฑ, รผรงรผncรผ รงeyrekte de dรผลรผล trendine devam etti. Toplam konut kredisi hacmi ise 2017 yฤฑlฤฑ รผรงรผncรผ รงeyrek itibarฤฑyla 186 milyar TL’yi aลtฤฑ.
Konut kredilerinin bireysel krediler iรงindeki payฤฑ bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ dรถnemine gรถre artarak yรผzde 38,1 oldu. Konut kredisi faiz oranlarฤฑnda 2017’nin ikinci รงeyreฤinden itibaren yรผkselme gรถrรผldรผ. Aralฤฑk 2017 itibarฤฑyla konut kredilerinde aylฤฑk faiz oranฤฑ yรผzde 1,08, yฤฑllฤฑk bileลik faiz ise yรผzde 13,78 seviyesinde gerรงekleลti.
2016’da 390 olan AVM sayฤฑsฤฑ 429’a ulaลtฤฑ
2017 dรถrdรผncรผ รงeyreฤinde toplam 331 bin 616 metrekare yeni ofis alanฤฑ tamamlanarak pazara girdi ve toplam arz, yฤฑl sonu itibarฤฑyla 5,8 milyon metrekareye yรผkseldi.
Son รงeyrekte gerรงekleลen kiralama iลlemi 74 bin 52 metrekare olurken, bรถylece 2017 yฤฑlฤฑnฤฑn toplam kiralama iลlemi 300 bin 651 metrekareye รงฤฑktฤฑ. 2017 dรถrdรผncรผ รงeyrekte ofis boลluk oranฤฑ yรผzde 24,03 olarak gerรงekleลti.
Tรผrkiye genelinde 2016 sonu itibarฤฑyla 390 olan toplam AVM sayฤฑsฤฑ da 2017 sonunda 429’a ulaลtฤฑ. En fazla AVM’ye sahip iller sฤฑrasฤฑyla ฤฐstanbul (124), Ankara (36) ve ฤฐzmir (26) oldu. 2017 yฤฑlฤฑnda aรงฤฑlacaฤฤฑ deklare edilen 57 AVM’den 39’unun aรงฤฑlฤฑลฤฑ gerรงekleลebildi.
Geรงen yฤฑl sonu itibarฤฑyla yaklaลฤฑk 12 milyon 611 bin metrekareyi bulan toplam kiralanabilir alan stokunun, 2018 yฤฑlฤฑnda 15 milyon metrekareyi geรงmesi bekleniyor.
Geรงen yฤฑlฤฑn ilk 11 ayฤฑnda Tรผrkiye’ye gelen 30,7 milyon yabancฤฑ turistin yรผzde 32’si ฤฐstanbul’a, yรผzde 31’i Antalya’ya ve yรผzde 7’si Muฤla’ya geldi. Gelen turist sayฤฑlarฤฑnda 2016 ile karลฤฑlaลtฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnda yรผzde 20’nin รผzerinde artฤฑล yaลandฤฑ.
Tรผrkiye’de otellerin doluluk oranlarฤฑ yรผzde 60,3 iken, ฤฐstanbul’daki bu oran yรผzde 62,6 oldu. Tรผrkiye genelinde ortalama oda fiyatฤฑ 67,6 avro, ฤฐstanbul’da ise 76,9 avro seviyesinde gerรงekleลti.
Yฤฑlฤฑn ilk 9 ayฤฑnda yabancฤฑ turistin yaptฤฑฤฤฑ harcamalar kiลi baลฤฑ 614 dolar oldu. 2016 yฤฑlฤฑnda bu rakamฤฑn 633 dolar olduฤu gรถz รถnรผnde bulundurulduฤunda, kiลi baลฤฑ harcamalarda dรผลรผล yaลandฤฑฤฤฑ gรถrรผldรผ.
Deฤiลen talepler yeni geliลen pazarlarฤฑn cazibesini artฤฑrฤฑyor
Tรผrkiye’nin birincil lojistik pazarlarฤฑ ฤฐstanbul-Kocaeli bรถlgesinde, 2017 sonu itibarฤฑyla bir รถnceki yฤฑla kฤฑyasla kiralama iลlem hacmi yรผzde 73 arttฤฑ.
Anadolu yakasฤฑnda Tuzla-Gebze hattฤฑ, Avrupa yakasฤฑnda ise Esenyurt-Hadฤฑmkรถy-Kฤฑraรง รผรงgeni en yรผksek talep gรถren ana pazarlar olmaya 2017 yฤฑlฤฑnda da devam etti.
Yeni depo yatฤฑrฤฑmlarฤฑndaki en รถnemli kriterlerin baลฤฑnda, depo bรผyรผklรผฤรผ ve verimli kullanฤฑm alanlarฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra operasyonu kolaylaลtฤฑracak lokasyon ve teknik รถzellikler geliyor.
Uluslararasฤฑ standartlar paralelinde talep gรถren minimum 12-13 metre standart depolara ek olarak otomasyonlu depolarda 20-30 metre yรผksekliklere รงฤฑkan talepleri beraberinde getiriyor. Bu kriterlere uygun yatฤฑrฤฑmlar iรงin yeni geliลen alt pazarlarฤฑn cazibesi artฤฑyor.
รรงรผncรผ รงeyrek bazฤฑnda aรงฤฑklanan gayrimenkul yatฤฑrฤฑm ortaklฤฑฤฤฑ (GYO) piyasa deฤeri verilerine gรถre, toplam 31 GYO’nun TL bazlฤฑ deฤeri 25,8 milyar TL, dolar bazlฤฑ deฤeri ise 7,2 milyar dolar seviyesinde oldu ve geรงen yฤฑlฤฑn aynฤฑ รงeyreฤine gรถre dรผลรผล gรถsterdi.
