ABDโde federal hรผkรผmet, Kongre son geรงici bรผtรงenin sรผresi dolmadan yeni bir bรผtรงeyi onaylayamadฤฑฤฤฑ iรงin bu yฤฑl ikinci kez kฤฑsmen kapandฤฑ. Yeni bir bรผtรงe yรผrรผrlรผฤe girene kadar hayati hizmetler dฤฑลฤฑndaki tรผm faaliyetlerini askฤฑya alan federal hรผkรผmet iรงin รงalฤฑลan milyonlarca Amerikalฤฑ, bu sรผreรงte รผcret almadan รงalฤฑลmak ya da zorunlu izne รงฤฑkmak zorunda kalacak.
ABDโde federal kamu kuruluลlarฤฑnฤฑn faaliyetlerini sรผrdรผrmesini saฤlayan dรถrdรผncรผ geรงici bรผtรงenin sรผresi, Washington saatiyle 00.00’da doldu.
Kongre, bu saate kadar yeni bir bรผtรงe tasarฤฑsฤฑnฤฑ geรงiremediฤi iรงin harcama yetkisini kaybeden federal hรผkรผmet, 9 ลubat Cuma itibariyle hayati hizmetler dฤฑลฤฑndaki tรผm faaliyetlerini durdurdu.
Cumhuriyetรงi ve Demokrat liderlerin dรผn 2 yฤฑllฤฑk bir bรผtรงe planฤฑ รผzerinde anlaลtฤฑklarฤฑ iรงin fazla ihtimal verilmeyen kapanma, Cumhuriyetรงi Kentucky Senatรถrรผ Rand Paulโun kรผrsรผyรผ iลgal ederek (filibuster) bรผtรงe tasarฤฑsฤฑnฤฑn oylanmasฤฑna izin vermemesi yol aรงtฤฑ.
Paul, bรผtรงenin oylanmasฤฑna engel olan kรผrsรผ iลgalini tasarฤฑnฤฑn kamu aรงฤฑฤฤฑnฤฑ yรผkselteceฤi iรงin gerรงekleลtirdiฤini aรงฤฑklarken, โCumhuriyetรงilerle Demokratlarla el ele bize trilyon dolarlฤฑk bรผtรงe aรงฤฑklarฤฑ รถneriyorlar. Aรงฤฑkรงasฤฑ, buna gรถz yumamamโ ifadelerini kullandฤฑ.
Paul’un oylanmasฤฑna izin vermediฤi bรผtรงe teklifi, federal harcamalarฤฑn gelecek iki yฤฑl boyunca yaklaลฤฑk 300 milyar dolar artmasฤฑnฤฑ รถngรถrรผyordu.
Paulโun Senato Genel Kuruluโnda kรผrsรผyรผ gece yarฤฑsฤฑna kadar iลgal etmesi sonucunda federal hรผkรผmet, ABD tarihindeki yirminci, Trump yรถnetimindeki ikinci kapanฤฑลฤฑnฤฑ yaลadฤฑ.
Bundan รถnceki kapanma sรผreci, Trump’ฤฑn Beyaz Saray’daki ilk yฤฑldรถnรผmรผ olan 20 Ocak’ta baลlamฤฑล ve 23 Ocak’ta sona ermiลti.
Uzmanlar, Senato’daki Cumhuriyetรงi ve Demokrat liderlerin รผzerinde anlaลtฤฑklarฤฑ bir bรผtรงe olmasฤฑ nedeniyle yฤฑlฤฑn ikinci kapanma sรผrecinin de kฤฑsa sรผreceฤi รถngรถrรผsรผnde bulunuyor.
ABD, tarihinde yirminci, Trump yรถnetiminde ikinci kapanฤฑลฤฑ yaลamฤฑล oldu.
Federal hรผkรผmetin “kapanmasฤฑ” ne demek?
Amerikan kanunlarฤฑna gรถre, Kongre 1 Ekim’de baลlayฤฑp 30 Eylรผl’de sona eren mali yฤฑl iรงin kalฤฑcฤฑ bรผtรงeyi onaylayamazsa, geรงici bรผtรงelerle arayฤฑ kapatmasฤฑ gerekiyor.
Geรงici bรผtรงenin de onaylanamadฤฑฤฤฑ dรถnemlerde harcama yetkisini kaybeden federal hรผkรผmet kapanฤฑyor. Bu durum, yaklaลฤฑk 320 milyonu aลkฤฑn kiลiye hizmet veren federal hรผkรผmetin hayati hizmetler dฤฑลฤฑndaki tรผm faaliyetlerini durdurmasฤฑ anlamฤฑna geliyor.
Bu sรผreรงte, hayati olmayan kamu รงalฤฑลanlarฤฑ zorunlu izne รงฤฑkarฤฑlฤฑrken, ABD ordusu, CIA, FBI ve NSA gibi istihbarat kurumlarฤฑ, kamu hastanelerinde รงalฤฑลan doktor ve hemลireler, havaalanlarฤฑ ve hapishanelerdeki gรผvenlik gรถrevlileri gibi kamu รงalฤฑลanlarฤฑ gรถrevlerine devam ediyor. โHayatiโ personel kategorisinde yer alan bu รงalฤฑลanlar, kapanma dรถnemlerindeki maaลlarฤฑnฤฑ genellikle Kongre yeni bir bรผtรงe geรงirene kadar alamฤฑyor.
รlkede โhayati olmayanโ hizmetler iรงin รงalฤฑลanlarฤฑn sayฤฑsฤฑ yaklaลฤฑk 850 binken, โhayatiโ personel sayฤฑsฤฑnฤฑn 2 milyon civarฤฑnda olduฤu belirtiliyor.
Kapanmanฤฑn ekonomiye maliyeti haftada 6,5 milyar dolar
Federal hรผkรผmetin kฤฑsmen kapanmasฤฑnฤฑn รผlke ekonomisine maliyeti sรผreรง ne kadar uzarsa, o kadar bรผyรผk oluyor.
Kamu รงalฤฑลanlarฤฑnฤฑn maaลlarฤฑnฤฑ alamadฤฑklarฤฑ iรงin harcamalarฤฑnฤฑ kฤฑsmalarฤฑ, turizm sektรถrรผnรผn kamuya ait parklar, sahiller ve mรผzelerin kapanmasฤฑndan aldฤฑฤฤฑ darbe, ABD borsalarฤฑnฤฑn ve yatฤฑrฤฑmlarฤฑn sarsฤฑlan gรผvenle gerilemesi, hรผkรผmetin kapanmasฤฑ nedeniyle yaลanan olumsuzluklarฤฑn baลฤฑnda geliyor.
Standard & Poorโs analistlerinin yakฤฑn zamanda yayฤฑnladฤฑฤฤฑ araลtฤฑrmaya gรถre, ABD federal hรผkรผmetinin bir hafta kapalฤฑ kalmasฤฑ รผlke ekonomisine 6,5 milyar dolara mal oluyor.
