Gazze ลeridi’nde yฤฑllardฤฑr sรผren ฤฐsrail ablukasฤฑnฤฑn etkileri, halkฤฑn alฤฑm gรผcรผndeki dรผลรผล ve pazarlardaki aลฤฑrฤฑ durgunluk, ekonomik รงรถkรผลรผn yanฤฑnda insani kriz endiลelerini artฤฑrฤฑyor.
Bรถlgede, geรงen 10 yฤฑllฤฑk abluka sรผresince olmadฤฑฤฤฑ kadar ekonomik hayatta durgunluk yaลanฤฑyor. Gazze’deki iล yerlerinin mรผลterilerden yoksun kalmasฤฑ, insanlarฤฑn alฤฑm gรผcรผndeki zayฤฑflama, ekonomide oldukรงa zor gรผnlerin yaลandฤฑฤฤฑ anlayฤฑลฤฑnฤฑ gรผรงlendiriyor.
ฤฐsrail’den Gazze’ye ticari mal geรงiลleri iรงin kullanฤฑlan Kerm Ebu Salim Sฤฑnฤฑr Kapฤฑsฤฑ’ndan son dรถnemde geรงiล yapan yรผk araรงlarฤฑ sayฤฑsฤฑnda yรผzde 60’lฤฑk bir azalma olduฤu kaydediliyor. Bu dรผลรผลรผn en bรผyรผk nedeni olarak Gazze halkฤฑnฤฑn alฤฑm gรผcรผndeki gerileme gรถsteriliyor.
Ayrฤฑca, Filistinli taraflar arasฤฑnda beklenen uzlaลฤฑyla ilgili tereddรผtleri olan halkฤฑn, harcamalarฤฑnฤฑ en alt dรผzeye indirdiฤi belirtiliyor.
Gazze’de ablukanฤฑn yol aรงtฤฑฤฤฑ ekonomik zorluklar 11’inci yฤฑlฤฑna girerken Filistin hรผkรผmeti ile Hamas arasฤฑnda ekim ayฤฑnda imzalanan uzlaลฤฑ anlaลmasฤฑnฤฑn maddelerinin uygulanamaz hale gelmesi konusunda karลฤฑlฤฑklฤฑ suรงlamalar yapฤฑlฤฑyor.
Bรถlรผnmenin artรงฤฑlarฤฑ
Filistin Ticaret Odasฤฑ Medya ฤฐletiลim Mรผdรผrรผ Mahir Tabba, Filistin yรถnetiminin geรงen yฤฑl nisan ayฤฑnda Gazze’deki memur maaลlarฤฑnda kesinti yaptฤฑฤฤฑnฤฑ, ayrฤฑca 7 binden fazla memur iรงin erken emeklilik kararฤฑ รงฤฑkartฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Memur maaลlarฤฑndaki kesintilerden dolayฤฑ aylฤฑk zararฤฑn yaklaลฤฑk 20 milyon dolar olduฤunu belirten Tabba, bunun kente maliyetinin nisandan bu yana yaklaลฤฑk 160 milyon dolarฤฑ bulduฤunu dile getirdi.
Ekonomik รงรถkรผลรผn gรถstergeleri
Gazze’de resmi ya da gayriresmi tรผm gรถstergeler ekonominin รงรถkรผลe sรผrรผklendiฤini gรถsteriyor. Kentteki iลsizlik oranฤฑ yรผzde 46. Bu, yaklaลฤฑk 250 bin iลsiz anlamฤฑna geliyor. รniversite mezunlarฤฑ arasฤฑnda iลsizlik daha yaygฤฑn. Bu kesimde, iลsizlik oranฤฑ yรผzde 67’ye รงฤฑkฤฑyor.
Bรถlgedeki รถzel sektรถr temsilcileri geรงen hafta Filistin Devlet Baลkanฤฑ Mahmud Abbas’a yรถnelttikleri acil รงaฤrฤฑda, Gazze’de yoksulluk sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑn altฤฑnda yaลayanlarฤฑn oranฤฑnฤฑn yรผzde 65’e yรผkseldiฤini, bunun yanฤฑnda gฤฑda gรผvenliฤinin รงok alt dรผzeyde olduฤunu belirtti.
Abbas’tan memur maaลlarฤฑnฤฑn eskisi gibi kesintisiz รถdenmesi ve Gazze’ye uygulanan vergilerin ekonomi dรผze รงฤฑkana kadar kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ talep edildi.
รzel sektรถr temsilcileri ayrฤฑca, Mฤฑsฤฑr Cumhurbaลkanฤฑ Abdulfettah es-Sisi’den de Refah Sฤฑnฤฑr Kapฤฑsฤฑ’nฤฑn aรงฤฑlmasฤฑnฤฑ istedi.
Mevduatlarda gerileme
Gazze ekonomisindeki kรถtรผye gidiลin bir diฤer iลaretini banka mevduatlarฤฑnda gรถrmek mรผmkรผn.
Filistin Merkez Bankasฤฑ verilerine gรถre, Gazze’de gerรงek ve tรผzel kiลilere ait hesaplarda 2016’nฤฑn ikinci รงeyreฤinde 1,37 milyar dolar birikim bulunurken, bu tutar 2017’nin รผรงรผncรผ รงeyreฤinde 1,22 milyar dolara gerilemiล durumda.
ABD’nin yardฤฑmlarฤฑnฤฑ azaltmasฤฑ
Gazze ลeridi’nde ekonomi gรผnden gรผne kรถtรผleลirken ABD’nin Birleลmiล Milletler Filistinli Mรผltecilere Yardฤฑm Kuruluลu’na (UNRWA) yaptฤฑฤฤฑ yardฤฑmda kฤฑsฤฑtlamaya gitme kararฤฑ da endiลeleri artฤฑrdฤฑ.
Bรถlgede 1 milyondan fazla kiลiye yardฤฑm imkรขnlarฤฑ sunan kuruluลun รถnemli bir destekten mahrum kalmasฤฑyla Gazze’de bรผyรผk bir insani kriz yaลanabileceฤi belirtiliyor.
ABD, geรงen hafta, UNRWA’ya verilecek 125 milyon dolarlฤฑk yardฤฑmฤฑn 65 milyon dolarlฤฑk bรถlรผmรผnรผn “tekrar gรถzden geรงirmek รผzere” askฤฑya alฤฑndฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ.
Devam eden abluka
Gazze ลeridi’ndeki ekonomik ve insani durumun temel nedeni ise 10 yฤฑldan uzun sรผredir devam eden ฤฐsrail ablukasฤฑ.
ฤฐsrail’in Haaretz gazetesi geรงen hafta Gazze’deki ekonomik duruma yer verdiฤi bir yazฤฑda, “baskฤฑ ve ekonomik รงรถkรผล kontrol edilemez bir patlamayฤฑ hazฤฑrlayabilir” uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
ฤฐsrail ile Gazze arasฤฑndaki Kerm Ebu Salim Sฤฑnฤฑr Kapฤฑsฤฑ 13 Ocak’ta ikinci bir emre kadar kapatฤฑldฤฑ. ฤฐsrail, รงeลitli tรผketim mallarฤฑnฤฑn geรงiลi iรงin kullanฤฑlan sฤฑnฤฑr kapฤฑsฤฑnฤฑn kapalฤฑ tutulmasฤฑnฤฑ, “bazฤฑ รผrรผnlerin รงift kullanฤฑm imkรขnฤฑna sahip olduฤu” gerekรงesiyle aรงฤฑklamaya รงalฤฑลฤฑyor.
ฤฐsrail’in Gazze ekonomisine verdiฤi zarar ablukayla sฤฑnฤฑrlฤฑ deฤil. ฤฐsrail, abluka boyunca 2007’den bu yana Gazze’ye รผรง kez savaล aรงtฤฑ. ฤฐsrail’in 2014’teki son saldฤฑrฤฑlarฤฑnda Gazze’de 150 bin ev ve iล yeri yฤฑkฤฑlmฤฑลtฤฑ.
Dolarda gerileme
Bรผtรผn bu olumsuzluklarฤฑn yanฤฑnda ABD dolarฤฑnฤฑn ฤฐsrail ลekeli karลฤฑsฤฑndaki deฤer kaybฤฑ da Gazzelilere zarar veriyor.
Filistin Ticaret Odasฤฑ Medya ฤฐletiลim Mรผdรผrรผ Tabba, “ลekel, dolar karลฤฑsฤฑnda 3,39 seviyesine ulaลtฤฑ. Gazze’nin tรผm gelirleri yabancฤฑ para รผzerinden yapฤฑlฤฑyor. Ayrฤฑca kentte bulunan uluslararasฤฑ kurum ve ลirketlerin gรถrevli memurlarฤฑ da maaลlarฤฑnฤฑ dolar รผzerinden alฤฑyor.” dedi.
Pazarda hareketsizlik
Gazze ekonomisindeki kรถtรผye gidiลin yansฤฑmalarฤฑ en รงok รงarลฤฑ-pazarda gรถrรผlรผyor. Alฤฑm gรผcรผ zayฤฑflayan halk, her geรงen gรผn daha azla yetinmeye รงalฤฑลฤฑyor.
Gazze’de 52 yฤฑldฤฑr arabasฤฑyla meyve sattฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Ebu ลaban, mevcut durumu ลu sรถzleriyle รถzetliyor:
“2017 gibi zor bir ekonomik dรถnem yaลamadฤฑm. Mรผลteri mallara bakฤฑyor ve elinde alacak parasฤฑ olmadฤฑฤฤฑ iรงin geรงip gidiyor.”
Mali davalarda artฤฑล
Gazze ลeridi’ndeki kรถtรผ ekonomik koลullar sonucu mali davalarda 2017’de bรผyรผk artฤฑล oldu. Aรงฤฑlan mali davalar neticesinde 50 ila 60 bin kiลi hakkฤฑnda hapis cezalarฤฑ verildi. Memur kesimi ya da esnafฤฑn gelir kaynaklarฤฑndaki azalmanฤฑn bu duruma yol aรงan baลlฤฑca nedenler olduฤu belirtiliyor.
Filistin Polis Sรถzcรผsรผ Eymen el-Bantici, AA muhabirine, esnafฤฑn elinde satฤฑlmayan mallarฤฑn arttฤฑฤฤฑnฤฑ, bu yรผzden de yazฤฑlan รงeklerin รถdenmesine imkรขn bulunmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Halkฤฑn alฤฑm gรผcรผnรผn รงok dรผลtรผฤรผnรผ belirten Bantici, “ฤฐnsanlar satฤฑn almaktan korkuyor” dedi. “Borcu affet sevap kazan” ลeklinde bir kampanya baลlatฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ aktaran Bantici, bรถylece รถdeme zorluฤu รงeken vatandaลฤฑn borcunun bir kฤฑsmฤฑnฤฑn tรผccar tarafฤฑndan silindiฤini dile getirdi.
