ABD’de bilim insanlarฤฑ, fareler รผzerinde yaptฤฑklarฤฑ deneylerde genom kurgulama yoluyla deri hรผcrelerinden kรถk hรผcre รผretti.
ABD’nin San Francisco kentindeki รถzel Gladstone Enstitรผsรผnden araลtฤฑrmacฤฑlar, “CRISPR” adlฤฑ verilen genom kurgulama teknolojisiyle genom zincirindeki tek bir geni aktif hale getirerek sฤฑradan deri hรผcrelerini “uyarฤฑlmฤฑล รงoklu doฤurgan” kรถk hรผcrelere (iPSC) dรถnรผลtรผrmeyi baลardฤฑ.
Araลtฤฑrmaya baลlarken “Genom zincirindeki belirli bir geni aktive ederek hรผcrenin yeniden programlanmasฤฑ mรผmkรผn mรผ” sorusundan hareket ettiklerini ifade eden Gladstone Enstitรผsรผ araลtฤฑrmacฤฑsฤฑ Dr. Sheng Ding, bu sayede kรถk hรผcre รผretmenin yeni bir yรถntemini keลfettiklerini belirtti.
Gladstone Enstitรผsรผnden Dr. Shinya Yamanaka 2006 yฤฑlฤฑnda bilim tarihinde ilk kez sฤฑradan deri hรผcrelerinden iPSC รผretmeyi baลarmฤฑลtฤฑ. Yamanaka bunu sฤฑradan hรผcrelere 4 tip protein ilave ederek yapmฤฑลtฤฑ. “Transkripsiyon faktรถrleri” adฤฑ verilen bu proteinler, hรผcrede hangi genlerin ifade bulacaฤฤฑnฤฑ belirliyordu. Bรถylece bu proteinler deri hรผcreleriyle ilgili genlerin ifadesini bastฤฑrฤฑp kรถk hรผcrelerle iliลkili genlerin ifade bulmasฤฑnฤฑ saฤlฤฑyordu.
Yamanaka’nฤฑn รถncรผ รงalฤฑลmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan Ding ve diฤer araลtฤฑrmacฤฑlar, transkripsiyon faktรถrleri dฤฑลฤฑnda birtakฤฑm kimyasallar ekleyerek sฤฑradan hรผcreleri kรถk hรผcrelere dรถnรผลtรผrmenin farklฤฑ bir yolunu geliลtirmiลti. Yeni yรถntem araลtฤฑrmacฤฑlara herhangi bir ilave olmadan, doฤrudan hรผcrenin gen kurgusunu deฤiลtirerek iPSC รผretme olanaฤฤฑ sunuyor.
iPSC tipi hรผcreler vรผcuttaki her tรผrden hรผcreye dรถnรผลtรผrรผlebiliyor. Bu yรผzden kalp krizi, parkinson hastalฤฑฤฤฑ ve kรถrlรผk gibi onarฤฑlmasฤฑ mรผmkรผn olmayan doku hasarlarฤฑnฤฑn tedavisi iรงin bรผyรผk รถnem taลฤฑyor. Ayrฤฑca laboratuvar ortamฤฑnda รผretilen kรถk hรผcreler hastalฤฑk araลtฤฑrmalarฤฑnda ve yeni ilaรง testlerinde model iลlevi gรถrรผyor.
Araลtฤฑrmanฤฑn bulgularฤฑ “Cell Stem Cell” dergisinde yayฤฑmlandฤฑ.
