Kripto para piyasasฤฑnda Bitcoin ile baลlangฤฑรง aลamasฤฑnda olunduฤunu belirten Dรผnya Gazetesi yazarฤฑ Atฤฑlฤฑm Murat’a gรถre kripto para dรผnyasฤฑnฤฑn Googleโฤฑ, Amazonโu, Yahooโsu, Facebookโu henรผz ortaya รงฤฑkmadฤฑ
Dijital paralarda son dรถnemde yaลanan yรผkseliลleri 90’larda internetin yaygฤฑnlaลmasฤฑ ile birlikte piyasalarda yaลanan coลkuya benzeten Murat’ฤฑn bugรผnkรผ yazฤฑsฤฑ ลรถyle:
“Global piyasalardaki fiyat hareketlerinin anlamsฤฑzlaลtฤฑฤฤฑ bir dรถneme girdik. Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, ne olduฤunu anlamadฤฑklarฤฑ Bitcoin gibi kripto paralara รงฤฑlgฤฑnlar gibi saldฤฑrฤฑyorlar. Hisse senedi yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ gรผnlรผk yaลฤฑyorlar. Geliลen รผlkelerin finansal varlฤฑklarฤฑ, teknoloji hisseleri ve riskli finansal varlฤฑklar bu sene iyi performans gรถsterdiler. Altฤฑn gibi gรผvenli limanlar zayฤฑf kaldฤฑlar. Spekรผlatรถr grubu altฤฑnda hala net alฤฑm pozisyonunda olsa da, bu pozisyonlarฤฑn sayฤฑsฤฑnda son dรถnemde ciddi bir azalma oldu.
Aslฤฑnda riskli finansal varlฤฑklardaki alฤฑmlar biraz da treni kaรงฤฑrma korkusuyla yapฤฑlฤฑyor. Borsa endeksleri 2009โdan beri yรผkseliyorlar. Doksanlฤฑ yฤฑllarda internet bulunduktan sonra piyasalarda yaลanan coลkunun benzeri dijital paralarda yaลanฤฑyor.
Hiรงbir yatฤฑrฤฑmcฤฑ arkada kalmak istemiyor. Para kazanmanฤฑn รงok kolay olduฤu algฤฑsฤฑ pekiลiyor.
Yeni jenerasyonun altฤฑnฤฑ olan kripto paralarda olumlu veya olumsuz ideolojik gรถrรผลler oluลturmanฤฑn bir manasฤฑ yok. Bu iลin nereye varacaฤฤฑnฤฑ kimse bilmiyor. Bu paralarฤฑn deฤerlerinin ne olacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnmekten ziyade, gelecekteki olasฤฑ uygulama alanlarฤฑna kafa yormanฤฑn mantฤฑklฤฑ olacaฤฤฑ kanฤฑsฤฑndayฤฑm. Bugรผnkรผ tartฤฑลmalar 1995 senesindekileri anฤฑmsatฤฑyor. Artฤฑk esamesi bile okunmayan Netscape, web tarayฤฑcฤฑlarฤฑnฤฑn lideriydi. Googleโdan, Amazonโdan, hatta Yahooโdan รถnce Netscape vardฤฑ. ฤฐnternet hisselerindeki balonu baลlatan bu ลirketin halka arzฤฑ olmuลtu. ฤฐlk iลlem gรผnรผne 28 dolardan baลlayan Netscape hisseleri, gรผn iรงinde 75 dolara kadar yรผkseldi. 1995โde Netscapeโin deฤeriyle ilgili dile getirilen derin felsefi gรถrรผลler, bugรผn Bitcoin tartฤฑลmalarฤฑnda kendini gรถsteriyor.
Bitcoin รผzerine yazdฤฑฤฤฑm รถnceki yazฤฑda, kripto paralarฤฑn toplumsal faydasฤฑnฤฑn mevcut haliyle zayฤฑf olacaฤฤฑnฤฑ belirtmiลtim. Kripto paralar รผzerinden yapฤฑlacak merkezi olmayan karลฤฑlฤฑklฤฑ iลlemler, aracฤฑlarฤฑ ve komisyonlarฤฑ ortadan kaldฤฑracaฤฤฑ iรงin avantajlฤฑ olur. Ancak bu tarz iลlemlerde vergilendirme zor olacaฤฤฑ iรงin toplumsal yapฤฑda sฤฑkฤฑntฤฑ doฤar. Kolluk kuvvetleri iรงin, ordu iรงin, otoyollar ve kรถprรผler iรงin bir devletin vergilendirme yapmasฤฑ gerekir. Bunun iรงin de merkezi bir sistem elzemdir. Bitcoin bir รงeลit paradฤฑr. Bir para birimi de modern toplumun รงฤฑkarlarฤฑyla uyumlu olmalฤฑdฤฑr. Bununla birlikte, her paranฤฑn bir nominal deฤerinin olmasฤฑ gerekir.
รrneฤin merkezi bir sistemi olduฤu iรงin, Amerikan Dolarฤฑ her ลeye karลฤฑ bir denge deฤer bulur.
Kripto paranฤฑn nominal deฤerinin olmamasฤฑ belki de en bรผyรผk eksikliฤidir. Bir merkezden yรถnetilmediฤi iรงin, nominal deฤeri de olmadฤฑฤฤฑ iรงin, Bitcoinโin deฤerinde sert dรผลรผลler yaลandฤฑฤฤฑnda paranฤฑn faydasฤฑ azalฤฑyor. Bitcoin madencileri bile dengeli bir parayฤฑ รถdeme aracฤฑ olarak kabul ediyorlar. Aรงฤฑk artฤฑrma usulรผne sahip dรผnyanฤฑn en bรผyรผk alฤฑveriล sitesi eBayโin, Bitcoin ile รถdeme kabul edip etmeyeceฤi konuลuluyor. ฤฐki-รผรง saat iรงinde yรผzde 15 inip รงฤฑkan bir parayla kim รถdeme yapฤฑlmasฤฑnฤฑ ister? Alฤฑcฤฑlar da, satฤฑcฤฑlar da bu kadar oynak bir parayla iลlem yapmak istemez. Dolara veya baลka bir rezerv paraya sabitlenmemiล bir kripto paranฤฑn yayฤฑlma olasฤฑlฤฑฤฤฑ dรผลรผktรผr. Bitcoin bu haliyle fรผtรผristlerin yani gelecekรงilerin aradฤฑฤฤฑ ลey olamaz.
Kripto paranฤฑn yaygฤฑn biรงimde kullanฤฑlacaฤฤฑ alternatif bir finans sisteminin oluลacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyorum. Tabii dengeli, bir rezerv paraya sabitlenmiล kripto paradan bahsediyorum. Bรถyle bir sistemde devletler de olayฤฑn iรงine girebilirler. Bitcoin ile baลlangฤฑรง aลamasฤฑndayฤฑz. Kripto para dรผnyasฤฑnฤฑn Googleโฤฑ, Amazonโu, Yahooโsu, Facebookโu henรผz ortaya รงฤฑkmadฤฑ.
