ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn Kudรผs’รผ ฤฐsrail’in baลkenti olarak tanฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklamasฤฑ sonrasฤฑ olaฤanรผstรผ toplanan Arap Birliฤi kararฤฑ “vahim” olarak deฤerlendirdi ve Washington yรถnetiminin kendisini “uluslararasฤฑ hukuku ihlal eden iลgalci tarafa koyduฤunu” aรงฤฑkladฤฑ.
Cumartesi gecesi Birlik’in merkezi Kahire’de bir araya gelen รผye รผlkelerin dฤฑลiลleri bakanlarฤฑ ABD’nin Kudรผs kararฤฑ ile Filistin-ฤฐsrail barฤฑล gรถrรผลmelerindeki arabuluculuk rolรผnden vazgeรงmiล olduฤunu kaydetti ve kararฤฑ geri alma รงaฤrฤฑsฤฑnda bulundu.
Arap Birliฤi Genel Sekreteri Ahmed Ebul Geyt, Trump’ฤฑn aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ kararฤฑ kฤฑnadฤฑklarฤฑnฤฑ sรถyledi ve ABD yรถnetimine karลฤฑ “Araplarฤฑn gรผveninin” sarsฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ve ฤฐsrail’in iลgal ettiฤi topraklarฤฑn “yasallaลtฤฑrmasฤฑ” noktasฤฑna geldiฤini ifade etti.
Pazar sabah saatlerinde yayฤฑnlanan iki sayfalฤฑk bildiri ABD’ye karลฤฑ herhangi bir cezalandฤฑrฤฑcฤฑ hรผkรผm iรงermezken, oturumdaki liderler aynฤฑ zamanda Birleลmiล Milletler Gรผvenlik Konseyi’nde de benzer bir kฤฑnama kararฤฑnฤฑn alฤฑnmasฤฑ iรงin รงaฤrฤฑda bulundu.
Ahmed Ebul Geyt
รarลamba gรผnkรผ Kudรผs kararฤฑndan bu yana รถzellikle Filistin baลta olmak รผzere Ortadoฤu’da birรงok kentte protesto gรถsterileri dรผzenlenirken, Ebul Geyt, kฤฑnama metninin “sokaklarฤฑ yansฤฑtmayฤฑ doฤrudan hedeflemeyen siyasi bir karar” olduฤunu dile getirdi.
Basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda konuลan Genel Sekreter, “Kudรผs 50 yฤฑldฤฑr iลgal altฤฑnda. Bu uzun zamana yayฤฑlan bir mรผcadele ve daha da ลiddetlenecek bir savaล” ifadesini kullandฤฑ.
Zirveye katฤฑlan bakanlar ayrฤฑca uluslararasฤฑ topluma Doฤu Kudรผs’รผn baลkent olduฤu Filistin devletini tanฤฑma รงaฤrฤฑsฤฑnda bulundu.
Bildirinin tonu tartฤฑลmasฤฑ
Kulislerde kimliklerinin aรงฤฑklanmamasฤฑ ลartฤฑyla Associated Press ajansฤฑna konuลan Arap diplomatlar, bazฤฑ รผye devletlerin, ABD ve benzer ลekilde Kudรผs’รผ ฤฐsrail’in baลkenti olarak tanฤฑyacak diฤer devletlere karลฤฑ cezalandฤฑrฤฑcฤฑ รถnlemleri de iรงeren daha sert bir bildiri yayฤฑnlanmasฤฑnฤฑ istediฤini, ancak nihai olarak bu talebin reddedildiฤini sรถyledi.
Ilฤฑmlฤฑ Arap devletleri bu tip bir sertlik yanlฤฑsฤฑ bildiriyi fazla radikal bulurken, Filistin Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Riyad el-Maliki toplantฤฑda Arap devletleri arasฤฑnda “tamamฤฑyla” birlik saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ savundu.
Maliki, “Ne tรผr รถnlemlerin alฤฑnacaฤฤฑna dair gรถrรผลmeler sรผrerken bir takฤฑm farklฤฑlฤฑklar ortaya รงฤฑktฤฑ, ancak sonuรง olarak รถnlemleri kademeli olarak arttฤฑrmaya karar verdik” ifadesini kullandฤฑ.
Ebul Geyt ve Maliki Arap uluslarฤฑnฤฑn, ฤฐsrail’in 1967’deki Altฤฑ Gรผn Savaลฤฑ’nda iลgal ettiฤi topraklarฤฑ geri vermesi karลฤฑlฤฑฤฤฑnda bu devleti tanฤฑyacak 2002 tarihli barฤฑล planฤฑna baฤlฤฑlฤฑklarฤฑnฤฑ bir kez daha dile getirdi.
Kudรผs’รผn statรผsรผ
รรงรผncรผ Arap-ฤฐsrail savaลฤฑ olan 1967 tarihli Altฤฑ Gรผn Savaลฤฑ ฤฐsrail’in mutlak galibiyeti ile sonuรงlanmฤฑล ve ฤฐsrail doฤu Kudรผs’รผ รถnce iลgal daha sonra da ilhak etmiลti.
Uluslararasฤฑ toplum ฤฐsrail’in ilhakฤฑnฤฑ tanฤฑmazken, ฤฐsrail ise Kudรผs’รผn “ebedi” baลkentleri olduฤunu belirten bir yasa รงฤฑkarmฤฑลtฤฑ.
Ortadoฤu barฤฑล sรผrecinin baลarฤฑyla sonuรงlanmasฤฑ durumunda Doฤu Kudรผs’รผn Filistin’in ve Batฤฑ Kudรผs’รผn ฤฐsrail’in baลkenti olarak belirlenmesi รถngรถrรผlรผrken, gรถrรผลmeler sonlanmadan bรถyle bir giriลimin olmasฤฑ uluslararasฤฑ toplum tarafฤฑndan kabul gรถrmรผyor.
ABD Kongresi 1995 yฤฑlฤฑnda Kudรผs’รผn ฤฐsrail’in baลkenti olduฤunu tanฤฑyan bir yasa geรงirmiล, ancak sonraki yฤฑllarda kentin statรผsรผne iliลkin takip eden yasal dรผzenlemeler Yรผksek Mahkeme tarafฤฑndan Kongre’nin dฤฑล iliลkilere mรผdahalesinin kabul edilemez olmasฤฑ gerekรงesiyle iptal edilmiลti.
Ancak ABD Baลkanฤฑ Trump, aksi yรถndeki tรผm tavsiye ve รงaฤrฤฑlara raฤmen รงarลamba gรผnรผ bรผtรผn Kudรผs’รผ ฤฐsrail’in baลkenti olarak tanฤฑdฤฑ ve Amerikan Bรผyรผkelรงiliฤi’nin Tel Avivโden Kudรผsโe taลฤฑnmasฤฑ iรงin gerekli hazฤฑrlฤฑklarฤฑ baลlattฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
