Bilim insanlarฤฑ, dรผnyanฤฑn rotasyon hฤฑzฤฑndaki deฤiลimlerin, รถzellikle kalabalฤฑk tropikal bรถlgelerde olmak รผzere dรผnyanฤฑn dรถrt bir yanฤฑnda yฤฑkฤฑcฤฑ etkilere sahip depremlere neden olabileceฤi uyarฤฑsฤฑ yaptฤฑlar.
ABD’de bulunan Colorado รniversitesi profesรถrรผ Roger Bilham ve Montana รniversitesi profesรถrรผ Rebecca Bendick, 2017 yฤฑlฤฑnฤฑn baลlarฤฑnda yayฤฑnladฤฑklarฤฑ araลtฤฑrma sonuรงlarฤฑnฤฑ Ekim’de dรผzenlenen Amerika Jeoloji Derneฤi’nde sunarak, dรผnyayฤฑ etkileyebilecek deprem tehlikesinin รถnemini vurguladฤฑlar.
Araลtฤฑrma sonuรงlarฤฑnฤฑ deฤerlendiren bilim insanlarฤฑ, dรผnya rotasyonunda yaลanacak olan bir mili saniyelik yavaลlamanฤฑn gezegen yรผzeyinin altฤฑnda bรผyรผk deฤiลimlere sebep olabileceฤine dikkat รงektiler.
Buna gรถre, rotasyondaki yavaลlamanฤฑn demir ve nikelden oluลan dรผnyanฤฑn iรง รงekirdeฤini etkileyeceฤi ve bu nedenle dฤฑล รงekirdekte yer alan sฤฑvฤฑ katmanฤฑn yeryรผzรผnรผn altฤฑnda bulunan tektonik levhalarฤฑ hareketlendirerek, dรผnya genelinde รงeลitli depremlere yol aรงacak.
Yaลanacak deprem tehlikesinin milyarlarca insanฤฑn yaลadฤฑฤฤฑ Ekvator bรถlgelerinde daha yรผksek olduฤunu sรถyleyen Roger Bilham The Guardian’a yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamasฤฑnda, “Dรผnyanฤฑn rotasyonu ile geรงen yฤฑlda gerรงekleลen depremler arasฤฑnda gรผรงlรผ bir baฤlantฤฑ var. Bu sene gerรงekleลen depremler bize araลtฤฑrmamฤฑz iรงin iyi bir kaynak oldu. Gelecek sene ลiddetli depremler gerรงekleลebilir” diye uyardฤฑ.
Araลtฤฑrmalarฤฑnda 20. yรผzyฤฑlฤฑn baลlarฤฑndan itibaren gerรงekleลen ve ลiddeti yedi รผzerinde olan depremleri baz alan bilim insanlarฤฑ bu zaman kapsamฤฑnda, her 32 yฤฑlda bir ลiddetli sismik aktiviteler gรถzlemlediklerini ve sonuncusunun dรถrt yฤฑl รถnce gerรงekleลtiฤini sรถyledi.
Bilham, konuyla ilgili olarak, “Bu zaman aralฤฑklarฤฑnda yฤฑlda yaklaลฤฑk 25-30 deprem olurken, yavaลlama periyodunda ise 15 deprem gerรงekleลti. Bu durum oldukรงa aรงฤฑk: Dรผnya bizi olasฤฑ depremler iรงin beล yฤฑl รถnceden uyarฤฑyor” dedi.
Araลtฤฑrmaya รถrnek olarak bilim insanlarฤฑ, 2010 yฤฑlฤฑnda Haiti’de 7.0 bรผyรผklรผฤรผnde gerรงekleลen ve 100 bin kiลinin รถlรผmรผne sebep olan ve 2011 yฤฑlฤฑnda Japonya’da 9.0 bรผyรผklรผฤรผnde gerรงekleลen ve ลiddetli bir tsunamiye neden olup 18 bin kiลiyi รถldรผren depremleri gรถsterdi.
Bilham, bu verileri baz alarak, depremlerde belirli bir artฤฑล olduฤunu sรถyledi ve dรผnyayฤฑ gelecek yฤฑl 20 adet ลiddetli deprem olabileceฤi konusunda uyardฤฑ.
